Reklamcılıkta Yapay Zekânın Yeri: Yerel ve Uluslararası Markalar Ekseninde Bir İnceleme

Öz

İnsan hayatının dönüşüm içerisine girmesinde teknolojinin önemli bir etkisi bulunmaktadır. Teknolojik gelişmeler içerisinde devrim yaratan etki yapay zekâ ile gerçekleşmektedir. Çünkü yapay zekâyı diğer teknolojik gelişmelerden ayıran yön, insan zekâsına en yakın uygulamaları makineler ve geliştirilen çeşitli araçlar aracılığıyla sunuyor olmasıdır. Yapay zekânın avantajlarından biri, kullanım alanının insan hayatı içerisindeki tüm disiplinlerde uygulanabilir bir konumda olmasıdır. Özellikle teknolojinin dijital medya araçları ile birleşmesi, teknolojinin yaşam tarzları ve tüketim alışkanlıkları üzerindeki etkisini daha görünür hâle getirmiştir. Bu nedenle pazarlamacılar, reklamcılar ve sektörde yer alan markalar, tüketiciye sunulan ürün ve hizmetlere yapay zekâyı entegre etmeye çabalamaktadır. Çalışma kapsamında farklı sektörlerde yer alan yerel ve uluslararası 10 marka seçilmiştir. On markanın seçilmesinde reklamların izlenme sayıları ile kullandıkları yapay zekâ teknikleri belirleyici olmuştur. Reklam içeriklerinde yapay zekâ ile oluşturulan görsellerin değerlendirilmesi amacıyla göstergebilimsel analiz kullanılmış ve inceleme Saussure’ün yaklaşımına göre gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacını, markaların reklam konseptlerinin ve mesajlarının ortaya konulmasında yapay zekâ tekniklerinin kullanılmasındaki farklılıkları incelemek oluşturmaktadır. Reklamların oluşturulma sürecinde ve tüketici ile kurulan iletişimde yapay zekânın oynadığı role yönelik analiz çerçevesinde yapılan karşılaştırmalar doğrultusunda değerlendirmelerde bulunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İletişim
• reklam
• yapay zekâ
• teknoloji
• markalar

The Role of Artificial Intelligence in Advertising: An Examination of Local and International Brands

Öz

Technology has played a significant role in transforming human life. Among contemporary technological developments, artificial intelligence (AI) has emerged as one of the most influential innovations. What distinguishes AI from other technological advancements is its ability to perform functions that closely resemble human intelligence through machines and various digital tools. One of the major advantages of AI lies in its applicability across a wide range of disciplines and sectors. Moreover, the integration of AI with digital media technologies has made its impact on lifestyles and consumption habits increasingly visible. As a result, marketers, advertisers, and brands have sought to incorporate AI into the products and services they offer to consumers. This study examines ten local and international brands operating in different sectors. The selected brands were identified based on the viewership of their advertisements and the AI techniques employed in their campaigns. To evaluate AI-generated visual content used in advertisements, a semiotic analysis was conducted based on Saussure’s theoretical framework. The primary aim of the study is to explore differences in the ways AI techniques are utilized in the construction of advertising concepts and messages. In this context, the study offers a comparative assessment of the role of AI in both advertising production processes and brand–consumer communication practices.

Anahtar Kelimeler

• Communication
• advertising
• artificial intelligence
• technology
• brands

Kaynakça

1. Adidas. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=LnCpGsZgTkI
2. Alix Avien. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=qcI84tS12eg
3. Atabek, G. Ş. (2007). Göstergebilimsel çözümleme: İletişim çalışmalarında göstergebilimsel yöntem. G. Ş. Atabek & Ü. Atabek (Ed.), Medya metinlerini çözümlemek (ss. 65–85). Siyasal Kitabevi.
4. Barker, S. (2017). Ad fraud: How AI will rescue your budget. Juniper Research. https://www.juniperresearch.com/document-library/white-papers/how-ai-will-rescue-your-budget
5. Batı, U. (2010). Reklamın dili: Dilbilim, strateji, mesaj, retorik, göstergebilim (4. bs.). Alfa Yayınları.
6. Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.; 6. bs.). Doğu Batı Yayınları.
7. Başfırıncı, Ç., & Koç, N. (2023). İletişim alanındaki mesleklerde yapay zekâ uygulamaları: Mevcut durum analizi ve alan yazın taraması. Karadeniz İletişim Araştırmaları Dergisi, 13(1), 121–148. https://doi.org/10.53495/e-kiad.1265999
8. Beatoven.ai. (t.y.). Introducing text-to-music: A dedicated music composer for content creators. https://www.beatoven.ai/blog/introducing-text-to-music-a-dedicated-music-composer-for-content-creators/

9. Binbir, S. (2021). Pazarlama çalışmalarında yapay zekâ kullanımı üzerine betimleyici bir çalışma. Yeni Medya Elektronik Dergi, 3(4), 314–328.
10. Bircan, U. (2015). Roland Barthes ve göstergebilim. Social Sciences Research Journal, 13(26), 17–41.
11. Bizim Evler. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=PAqtHGY10sY
12. Campbell, C. (2022). AI by design: A plan for living with artificial intelligence. CRC Press.
13. Canhoto, A. I., & Clear, F. (2020). Artificial intelligence and machine learning as business tools: A framework for diagnosing value destruction potential. Business Horizons, 63(2), 183–193. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2019.11.003
14. Cannella, J. (2018). Artificial intelligence in marketing (Unpublished honors thesis). Barrett, The Honors College at Arizona State University.
15. Cevher, Ö. (2008). Reklamda kadın imgesi (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
16. Chintalapati, S., & Pandey, S. K. (2022). Artificial intelligence in marketing: A systematic literature review. International Journal of Market Research, 64(1), 38–68. https://doi.org/10.1177/14707853211018428
17. Choi, J.-A., & Lim, K. (2020). Identifying machine learning techniques for classification of target advertising. ICT Express, 6, 175–180. https://doi.org/10.1016/j.icte.2020.04.012
18. Coca-Cola. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=VGa1imApfdg
19. Coşkun, F., & Gülleroğlu, H. D. (2021). Yapay zekânın tarih içindeki gelişimi ve eğitimde kullanılması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 54(3), 947–966. https://doi.org/10.30964/auebfd.916220
20. Craiyon. (t.y.). AI image generation page. https://www.craiyon.com/en/image/fJ-o9xq8SHC6PcGzvgOeSA
21. Çeber, B. (2024). Reklam ajanslarında yapay zekâ kullanımı: Sektör profesyonellerinin ChatGPT ve Midjourney deneyimlerine yönelik bir araştırma. Erciyes İletişim Dergisi, 11(2), 583–606. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1439479
22. Deveci, M. (2022). Yapay zekâ uygulamalarının sanat ve tasarım alanlarına yansıması. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9, 118–140. https://doi.org/10.55089/yyuvasad.1115961
23. Dhizign. (t.y.). What is Stylar AI? How to make money with AI tool. https://dhizign.com/what-is-stylar-ai-how-to-make-money-with-ai-tool
24. Erdem, B. (2021). Yapay zekânın medya ve yayıncılık alanına etkisi. TRT Akademi, 6(13), 897–903. https://doi.org/10.37679/trta.1002525
25. Ezzat, R. (2024). Enhance the advertising effectiveness by using artificial intelligence (AI). Journal of Art, Design and Music, 3(1), 1–12. https://doi.org/10.55554/2785-9649.1021
26. Figoli, F. A., Mattioli, F., & Rampino, L. (2022). Artificial intelligence in the design process. FrancoAngeli.
27. Flikover. (t.y.). Designs.ai group buy. https://flikover.tech/seo-tools/designs-ai-group-buy/
28. Future Tools. (t.y.). Lexica. https://www.futuretools.io/tools/lexica
29. Gölgeli, K. (2025). Yapay zekâ ile reklam tasarımı: Reklamcılara yönelik bir araştırma. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(1), 319–336. https://doi.org/10.15869/itobiad.1527182
30. Hepsiburada. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Instagram videosu]. Instagram. https://www.instagram.com/reel/C609lVnriRH/
31. Hexagon. (t.y.). Alphacam. https://hexagon.com/products/alphacam-co
32. İkas. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=Yl4ChacLfzI
33. Jacob, C. (2019, May 5). Artificial intelligence & its impact on the design industry. Just Creative. https://justcreative.com/artificial-intelligence-design/
34. Jaldi, A. (2023). Artificial intelligence revolution in Africa: Economic opportunities and legal challenges (Policy paper). Policy Center for the New South.
35. Jarrahi, M. H. (2018). Artificial intelligence and the future of work: Human-AI symbiosis in organizational decision making. Business Horizons, 61(4), 577–586. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2018.03.007
36. Jovanovic, M., & Campbell, M. (2022). Generative artificial intelligence: Trends and prospects. Computer, 55(10), 107–112. https://doi.org/10.1109/MC.2022.3192720
37. Karabulut, B. (2021). Yapay zekâ bağlamında yaratıcılık ve görsel tasarımın geleceği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(79), 1517–1539. https://doi.org/10.17755/esosder.84453
38. Karaman, Ö. (2021). Yapay zekâ destekli kişiselleştirme algoritmalarının tüketici zihninde filtre balonu yaratma etkisinin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 12(32), 1339–1351. https://doi.org/10.21076/vizyoner.896059
39. Kırdar, Y., & Sönmezer, Z. (2024). Reklamcılık ve yapay zekâ pratiklerini toplumbilimsel çözümleme yöntemiyle inceleme: “Sephora reklam filmleri”. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 10(41). https://doi.org/10.5281/zenodo.11411964
40. Kietzmann, J., Paschen, J., & Treen, E. (2018). Artificial intelligence in advertising: How marketers can leverage artificial intelligence along the consumer journey. Journal of Advertising Research, 58(3), 263–267.
41. KitKat. (2023). KitKat yapay zekâ reklamı [Web haber]. Webtekno. https://www.webtekno.com/kitkat-yapay-zeka-reklam-video-h133843.html
42. Latour, B. (2008). Biz hiç modern olmadık: Simetrik antropoloji denemesi (İ. Uysal, Çev.). Norgunk Yayıncılık.
43. Lotman, Y. M. (2000). Universe of the mind: A semiotic theory of culture. Bloomsbury Publishing.
44. Lovitt, W. (2017). Heidegger ile teknoloji üzerine bir konuşma. A. Aydoğan (Çev.), Heidegger: Teknoloji ve insanlığın geleceği (ss. 78–111). Say Yayınları.
45. McDonald’s. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=cO_-H9_MdAA
46. Migros Sanal Market. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=Np8P_A_ljFc
47. Moura, F. T. (2019). AI will help create advertising campaigns and compose jingles. LiveInnovation.org. https://liveinnovation.org/ai-will-help-create-advertising-campaigns-and-compose-jingles/
48. Mutlu, E. (2024). Yaratıcılığın sınırları: Yapay zekâ yaratıcılığına bir bakış. Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi, 11(2), 422–446.
49. Nobre, G. (2020). Artificial intelligence (AI) in communications: Journalism, public relations, advertising, and propaganda. https://www.researchgate.net/publication/343425849
50. Namelix. (t.y.). Namelix. https://namelix.com/
51. One Page Love. (t.y.). Khroma. https://onepagelove.com/khroma
52. Özçift, A., Çelikten, A., & Akarsu, K. (2020). Yapay zekâ kavramlarına giriş. A. Göçen (Ed.), Yapay zekâ kavramlarına giriş (ss. 1–89). Gece Kitaplığı.
53. Öztürk, G. (2022). Dijital iknanın tanıtım çalışmalarında kullanımı: Ulusal ve uluslararası sivil toplum kuruluşları üzerine karşılaştırmalı bir analiz (Doktora tezi). İstanbul Ticaret Üniversitesi.
54. Park, H., Lim, C., Zhu, Y., & Omar, M. (2024). Decoding the relationship of artificial intelligence, advertising, and generative models. Preprints. https://doi.org/10.20944/preprints202401.0373.v1
55. Picard, R. W. (1997). Affective computing. MIT Press.
56. Rezk, S., & Mohammed, M. (2023). The role of artificial intelligence in graphic design. Journal of Art, Design and Music, 2(1), 1–12.
57. Schwab, K., & Samans, R. (2016). The future of jobs: Employment, skills and workforce strategy for the fourth industrial revolution. World Economic Forum.
58. Sestino, A., & De Mauro, A. (2022). Leveraging artificial intelligence in business: Implications, applications and methods. Technology Analysis & Strategic Management, 34(1), 16–29. https://doi.org/10.1080/09537325.2021.1883583
59. Shah, N., Engineer, S., Bhagat, N., Chauhan, H., & Shah, M. (2020). Research trends on the usage of machine learning and artificial intelligence in advertising. Augmented Human Research, 5(1), Article 19. https://doi.org/10.1007/s41133-020-00038-8
60. Sterne, J. (2017). Artificial intelligence for marketing: Practical applications. John Wiley & Sons.
61. Sujata, J., Aniket, D., & Mahasingh, M. (2019). Artificial intelligence tools for enhancing customer experience. International Journal of Recent Technology and Engineering, 8(2), 700–706.
62. Şahinci, D. (2021). Yapay zekâ ve reklamcılığın geleceği [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yök Tez.
63. Themify. (t.y.). New Lottie animation feature. https://themify.me/blog/new-lottie-animation-feature
64. Trach, Y. (2021). Artificial intelligence as a tool for creating and analysing works of art. Culture and Arts in the Modern World, 22, 164–173.
65. Türksoy, N. (2022). The future of public relations, advertising and journalism: How artificial intelligence may transform the communication profession and why society should care? Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 40, 394–410. https://doi.org/10.17829/turcom.1050491
66. Uluyağcı, C. (2007). Simge kavramı ve bir film çözümlemesi: Karşılaşma. Selçuk İletişim, 5(1), 217–224.
67. Wisetsri, W. (2021). Systematic analysis and future research directions in artificial intelligence for marketing. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 12(11), 43–55. https://doi.org/10.17762/turcomat.v12i11.5825
68. Yıldırım, A. (2021). Sosyal medyada dil ve iletişim: Retorik, söylem ve ikna. M. Kaplan (Ed.), Dijital iletişimde ikna yöntemleri ve söylemler. Nobel Bilimsel Eserler.
69. Yıldırım, E., & Can, A. (2024). Yapay zekânın reklamcılık alanında kullanımı ve yapay zeka kullanılarak yazılmış reklam film senaryo analizi. Pamukkale Üniversitesi İletişim Bilimleri Dergisi, 3(2), 268–287. https://doi.org/10.70559/pauibd.1590095
70. Yılmaz, A. (2022). Reklamcılık sektörünün geleceğinde yapay zekânın rolü (Yüksek lisans tezi). İstanbul Kültür Üniversitesi.
71. Ziraat Bankası. (t.y.). Yapay zekâ temalı reklam videosu [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=bm63JYzlGfA