Irak Kalkınma Yolu Projesi ve Koridor Politikaları

Öz

Bu makale, Irak Kalkınma Yolu Projesi’ni (IKYP) “Koridor Jeopolitiği” kuramsal çerçevesinden inceleyerek, bu girişimin Irak’ın bölgesel rolünde —pasif bir tampon devletten aktif bir geçiş merkezi olma yönünde— yaşamsal bir stratejik dönüşümü yansıttığını savunmaktadır. IKYP, esas olarak Büyük Fav Limanı’nı Türkiye ve Avrupa pazarlarına bağlayan bir lojistik koridor işlevi görse de, aynı zamanda ulusal egemenliğin pekiştirilmesi ve bölgesel etkinin artırılması için jeopolitik bir araç olarak da işlemektedir. Hindistan-Ortadoğu-Avrupa Ekonomik Koridoru’nun (IMEC) dışlayıcı mantığına karşı bir yanıt olarak konumlanan proje, Irak’ın Ortadoğu’yu dönüştüren daha geniş bir “koridor rekabeti” sürecine dahil olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye ile işbirliği ve Körfez ülkelerinden sağlanan mali destekle yeni bir bağlantı ekseni geliştiren proje, İran’ın Irak üzerindeki transit hâkimiyetine doğrudan meydan okumaktadır. Çalışma ayrıca, Irak’ın iç siyasi dinamiklerinin bu stratejik hedefleri nasıl şekillendirdiğini ve aynı zamanda bu hedeflerden nasıl etkilendiğini de vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Irak Kalkınma Yolu
• Koridor Jeopolitiği
• Bölgesel Bağlantısallık
• Yumuşak Dengeleme
• Geçiş Devleti

Iraq Development Road Project and Corridor Politics

Öz

This article examines the Iraq Development Road Project (IDRP) through the theoretical lens of Corridor Geopolitics, arguing that the initiative reflects a pivotal strategic shift in Iraq’s regional role—from a passive buffer state to an active transit hub. Although the IDRP primarily functions as a logistics corridor connecting the Grand Faw Port with Turkish and European markets, it simultaneously operates as a geopolitical instrument for asserting national sovereignty and projecting regional influence. Positioned as a counter-response to the exclusionary logic of the India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC), the IDRP reflects Iraq’s engagement in a broader "corridor competition" transforming the Middle East. By advancing a new axis of connectivity through cooperation with Turkey and financial backing from Gulf states, the project directly challenges Iran’s dominance over Iraq’s transit routes. The study further highlights how Iraq’s domestic political dynamics both shape and are shaped by the strategic ambitions embedded in the project.

Anahtar Kelimeler

• Iraq Development Road
• Corridor Geopolitics
• Regional Connectivity
• Soft Balancing
• Transit State

Kaynakça

1. Alaaldin, R. (2024). Iraq’s Development Road Project: A path to prosperity or instability? Middle East Council on Global Affairs (Issue Brief). https://mecouncil.org/publication/iraqs-development-
2. Asian Development Bank. (2023, September). Asian Development Outlook: September 2023. https://www.adb.org/sites/default/files/publication/908126/asian-development-outlook-
3. Development Corridors Partnership. (2022). Development corridors: A sourcebook – Lessons for planning and impact assessment. UKRI GCRF. https://developmentcorridors.org/wp-
4. Hasan, H. (2024). Iraq’s Development Road: Geopolitics, rentierism, and border connectivity. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/research/2024/03/
5. Laron, G. (2025, March 6). 7 October 2023 and the battle over the new Silk Roads. E-International Relations. https://www.e-ir.info/2025/03/06/7-october-2023-and-the-battle-over-the-new-silk-
6. Reisinezhad, A., & Reisinezhad, A. (2025). The corridor war in the Middle East. Middle East Policy, 32(3), 91–108. https://doi.org/10.1111/mepo.12811
7. Schmitt, C. (2016). The concept of the political. In J. Blau (Ed.), Democracy (pp. 245–246). Columbia University Press. https://doi.org/10.7312/blau17412-0554
8. Tamzok, N. (2023, September 27). Corridor wars and Turkey’s position in the spotlight. Eurasia Review. https://www.eurasiareview.com/27092023-corridor-wars-and-turkeys-position-in-the-

9. World Bank. (2024). Iraq – Transport Corridors Project: Investment Project Financing (Project Appraisal Document). World Bank Group.
10. Yıldız, M. (2024). Türkiye'nin stratejik “Kalkınma Yolu” projesi: Jeopolitik etkiler ve bölgesel fırsatlar. Anasay, 29, 63–73.
11. Yılmaz, N. (2024). Kalkınma Yolu Projesi’nin Irak ve Orta Doğu jeopolitiğine etkisi. Ulaştırma ve Altyapı, 1(1), 34–51.