The Role of Reduplication in the Enrichment of the Persian Lexical Inventory

Öz

This article explores the role of reduplication in enriching the Persian lexicon through morphological, semantic, syntactic, and stylistic dimensions. Based on data from colloquial speech, literature, folklore, and children’s texts, it demonstrates that reduplication is a productive mechanism of word-formation and expressive meaning. Three main morphological types are identified: full reduplication, medial augmentation (e.g., be-, dar-, tu-), and final suffixed forms (e.g., -an, -ak, -ki). These forms often result in category shifts and new lexical units. Semantically, reduplication conveys intensity, iteration, continuity, and emotive nuance. Syntactically, it produces adverbial and verbal expressions that highlight manner and dynamism. Stylistically, it enhances rhythm, memorability, and phonosemantic resonance, acting as a cultural code. The study concludes that reduplication in Persian is not only a grammatical pattern but also a lexical and poetic strategy, revealing the language’s creative and folk-rooted expressive potential.

Anahtar Kelimeler

• : Persian
• reduplication
• morphology
• semantics
• phonosemantics
• stylistics
• word-formation.

Persian Dilinde İkilemenin (Reduplikasyonun) Sözcük Dağarcığını Zenginleştirmedeki Rolü

Öz

Bu makale, Farsça söz varlığının morfolojik, anlamsal, sözdizimsel ve biçembilimsel boyutlarda zenginleşmesinde ikilemenin (reduplication) rolünü incelemektedir. Günlük konuşma dili, edebî metinler, halk edebiyatı ve çocuk edebiyatından elde edilen veriler doğrultusunda, ikilemenin hem sözcük türetimi hem de anlam oluşturma açısından üretken bir mekanizma olduğu ortaya konulmaktadır. Morfolojik açıdan üç temel tür belirlenmiştir: tam ikileme, ortaya ek getirilerek yapılan ikileme (ör. be-, dar-, tu- gibi) ve sona ek getirilerek yapılan ikileme (ör. -an, -ak, -ki gibi). Bu yapılar çoğunlukla sözcük türü değişimlerine ve yeni sözcük birimlerinin oluşmasına yol açmaktadır. Anlamsal düzeyde ikilemeler; yoğunluk, tekrar, süreklilik ve duygusal tonlama gibi anlamları taşımaktadır. Sözdizimsel düzeyde ise, özellikle tarz ve hareket bildiren zarfsı yapılar ve fiil öbekleri üretmektedir. Biçembilimsel olarak ikileme, ritim ve akılda kalıcılığı artırmakta; ses-anlam ilişkisini güçlendirerek kültürel bir kod işlevi görmektedir. Çalışma, Farsçadaki ikilemenin yalnızca bir dilbilgisel yapı değil, aynı zamanda yaratıcı, halk temelli ve biçembilimsel açıdan zengin bir anlatım aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Farsça
• ikileme
• biçimbilim
• anlambilim
• ses-anlam ilişkisi
• biçembilim
• sözcük türetimi.

Kaynakça

1. Aikhenvald, A. Y. (2007). Typological parameters for the study of reduplication. In B. Hurch (Ed.), Studies on reduplication (pp. 25–48). Mouton de Gruyter.
2. Hurch, B. (Ed.). (2005). Studies on reduplication. Mouton de Gruyter.
3. Inkelas, S., & Zoll, C. (2005). Reduplication: Doubling in morphology. Cambridge University Press.
4. Lazard, G. (1992). A grammar of contemporary Persian. Otto Harrassowitz.
5. Moravcsik, E. A. (1978). Reduplicative constructions. In J. H. Greenberg (Ed.), Universals of human language: Vol. 3. Word structure (pp. 297–334). Stanford University Press.
6. Shaqaqi, V. (1391 [2012]). Mabānī-ye ṣarf [Foundations of morphology]. Sāzmān-e Muṭālaʿe va Tadvīn-e Kotob-e ʿUlūm-e Ensānī-ye Dāneshgāhhā (SAMT).
7. Windfuhr, G. (Ed.). (2009). The Iranian languages. Routledge.