Araştırma Makalesi

Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları

Cilt: 13 Sayı: 3 8 Temmuz 2026
  • Ləman Hüseynova
PDF İndir
AZ EN

Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları

Bu makale için 17 Temmuz 2026 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atdd/article/1997146

Öz

XX əsrin 20-ci illərində qadın məsələsi Sovet hakimiyyətinin sosial transformasiya siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edirdi. Bu məqalədə 1921-ci ildə keçirilmiş Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı arxiv sənədləri, stenoqrafik hesabatlar və dövrün normativ materialları əsasında təhlil olunur. Tədqiqatın məqsədi qurultayın qadın siyasətinin formalaşmasındakı rolunu və onun ideoloji məzmununu müəyyənləşdirməkdir. Araşdırmada tarixşünaslıq yanaşması çərçivəsində arxiv sənədlərinin müqayisəli və məzmun təhlili aparılmışdır. Nəticələr göstərir ki, qurultay qadınların savadsızlığının aradan qaldırılması, ictimai və əmək fəaliyyətinə cəlb olunması, hüquqi maarifləndirilməsi və təşkilatlanması istiqamətində mühüm qərarların qəbul edildiyi platforma olmuşdur. Bununla yanaşı, arxiv materialları qurultayın sovet hakimiyyətinin ideoloji məqsədlərinin həyata keçirilməsində də mühüm funksiyaya malik olduğunu göstərir. Qadın azadlığı anlayışı əsasən sovet siyasi modeli çərçivəsində şərh edilmiş, qadınların ictimai fəallığı yeni siyasi sistemin möhkəmləndirilməsi ilə əlaqələndirilmişdir. Tədqiqat Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayının həm qadın siyasətinin institusionallaşmasına təsir göstərdiyini, həm də sovetləşmə prosesinin ideoloji mexanizmlərindən biri kimi çıxış etdiyini ortaya qoyur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivi. (n.d.). Fond 379, siyahı 1, iş 1039, vərəq 1.
  2. Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivi. (n.d.). Fond 379, siyahı 1, iş 1509, vərəq 4.
  3. Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivi. (n.d.). Fond 379, siyahı 1, iş 2709, vərəq 27.
  4. Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivi. (n.d.). Fond 379, siyahı 1, iş 7486, vərəq 248.
  5. Azərbaycan Respublikası İctimai-Siyasi Sənədlər Arxivi. (n.d.). Fond 1, siyahı 1, iş 149, vərəqlər 1, 3.
  6. Azərbaycan Respublikası İctimai-Siyasi Sənədlər Arxivi. (n.d.). Fond 1, siyahı 2, iş 189, vərəqlər 2, 7, 8, 11. Azərbaycan Respublikası İctimai-Siyasi Sənədlər Arxivi. (n.d.). Fond 1, siyahı 2, iş 191, vərəqlər 2, 100, 112, 121, 172, 182.
  7. Azərbaycan Respublikası İctimai-Siyasi Sənədlər Arxivi. (n.d.). Fond 1, siyahı 2, iş 198, vərəqlər 1, 2, 5.
  8. Muradova, A. (2007). Vovlechenie zhenshchin Azerbaydzhanskoy SSR v organy gosudarstvennoy vlasti (20–30-e gody XX veka). Monoqrafiya. Baku. [in Russian].

Ayrıntılar

Birincil Dil

Azerbaycan dili

Konular

Türk Halkları ve Toplulukları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ləman Hüseynova Bu kişi benim
0000-0002-6264-9206
Azerbaijan

Yayımlanma Tarihi

8 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

10 Şubat 2026

Kabul Tarihi

25 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Hüseynova, L. (2026). Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(3), 1-11. https://izlik.org/JA65CA48HN
AMA
1.Hüseynova L. Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları. ATDD. 2026;13(3):1-11. https://izlik.org/JA65CA48HN
Chicago
Hüseynova, Ləman. 2026. “Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (3): 1-11. https://izlik.org/JA65CA48HN.
EndNote
Hüseynova L (01 Temmuz 2026) Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 3 1–11.
IEEE
[1]L. Hüseynova, “Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları”, ATDD, c. 13, sy 3, ss. 1–11, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65CA48HN
ISNAD
Hüseynova, Ləman. “Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/3 (01 Temmuz 2026): 1-11. https://izlik.org/JA65CA48HN.
JAMA
1.Hüseynova L. Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları. ATDD. 2026;13:1–11.
MLA
Hüseynova, Ləman. “Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 3, Temmuz 2026, ss. 1-11, https://izlik.org/JA65CA48HN.
Vancouver
1.Ləman Hüseynova. Birinci Azərbaycan qadınlarının Qurultayı (1921): qadın siyasətinin formalaşması və ideoloji əsasları. ATDD [Internet]. 01 Temmuz 2026;13(3):1-11. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65CA48HN

 

Copyright and Licensing Policy

All articles published in the Journal of Academic History and Ideas / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi are copyrighted by the journal. The journal provides immediate open access to its content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0): https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ 

Under this license, users may read, download, copy, distribute, print, search, link to, reproduce, adapt, translate, and build upon the material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the author(s) and the journal.

Any commercial use of the published material requires prior written permission from the Editorial Board. Requests concerning commercial reuse should be addressed to: akademiktarihvedusunce@gmail.com 

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board. The editors and the Editorial Board disclaim any responsibility or liability for the content of published works.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). This work is licensed under CC BY-NC 4.0.