Derleme

Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı

Cilt: 13 Sayı: 4 30 Eylül 2026
  • Ceyran Shirinova
PDF İndir
AZ EN

Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı

Öz

Şizofreniya düşüncə, duyğu və davranışda ağır pozuntularla müşayiət olunan, adətən gənc yaşda başlayan psixotik pozğunluqdur. Xəstəliyin diaqnostik konsepsiyası Emil Kraepelinin təsnifatından bu günə qədər uzun inkişaf yolu keçmiş, lakin onun etiologiyası hələ də tam aydınlaşdırılmamışdır. Bu məqalədə şizofreniyada dil və motor funksiyalarında baş verən dəyişikliklərin diaqnostik əhəmiyyəti mövcud ədəbiyyat əsasında nəzərdən keçirilir. Nitq pozğunluqları düşüncə pozuntusunun klinik göstəricisi kimi qısaca ələ alınır, əsas diqqət isə əl yazısı hərəkətlərinin rəqəmsal təhlilinə yönəldilir. Bu məqsədlə İspaniyada şizofreniya spektri və ya bipolyar pozğunluğu olan 54 xəstə və 44 sağlam iştirakçı ilə aparılmış tədqiqatın metodu və nəticələri ətraflı şərh olunur. Həmin tədqiqatda xəstələrin yazı sürətinin azaldığı, qələm təzyiqinin və qeyri-axıcılığın artdığı, yazı nümunələrinin isə daha qeyri-müntəzəm olduğu müəyyən edilmiş, bu göstəricilərin diaqnozdan və antipsixotik dozadan asılı olmadığı aşkar edilmişdir. Nəzərdən keçirilən məlumatlar göstərir ki, əl yazısı hərəkətlərinin kəmiyyətcə təhlili şizofreniyada motor pozuntuların obyektiv qiymətləndirilməsi üçün klinik müşahidəni tamamlayan faydalı vasitə ola bilər. Gələcəkdə daha geniş nümunələr üzərində aparılacaq tədqiqatlar bu yanaşmanın erkən diaqnozda istifadə imkanlarını aydınlaşdıra bilər.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Berrios, G. E., & Hauser, R. (1988). The early development of Kraepelin's ideas on classification: A conceptual history. Psychological Medicine, 18(4), 813–821. https://doi.org/10.1017/S0033291700009740
  2. Crespi, B., Summers, K., & Dorus, S. (2007). Adaptive evolution of genes underlying schizophrenia. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 274(1627), 2801–2810. https://doi.org/10.1098/rspb.2007.0876
  3. Crespo, Y., Ibañez, A., Soriano, M. F., Iglesias, S., & Aznarte, J. I. (2019). Handwriting movements for assessment of motor symptoms in schizophrenia spectrum disorders and bipolar disorder. PLOS ONE, 14(3), Article e0213657. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0213657
  4. Cutting, J., & Shepherd, M. (Eds.). (1987). The clinical roots of the schizophrenia concept: Translations of seminal European contributions on schizophrenia. Cambridge University Press.
  5. Engstrom, E. J., Weber, M. M., & Burgmair, W. (2006). Emil Wilhelm Magnus Georg Kraepelin (1856–1926). American Journal of Psychiatry, 163(10), 1710. https://doi.org/10.1176/ajp.2006.163.10.1710
  6. Jablensky, A. (2010). The diagnostic concept of schizophrenia: Its history, evolution, and future prospects. Dialogues in Clinical Neuroscience, 12(3), 271–287. https://doi.org/10.31887/DCNS.2010.12.3/ajablensky
  7. Lichtenstein, P., Yip, B. H., Björk, C., Pawitan, Y., Cannon, T. D., Sullivan, P. F., & Hultman, C. M. (2009). Common genetic determinants of schizophrenia and bipolar disorder in Swedish families: A population-based study. The Lancet, 373(9659), 234–239. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(09)60072-6
  8. Miyamoto, S., Stroup, T. S., Duncan, G. E., Aoba, A., & Lieberman, J. A. (2003). Acute pharmacologic treatment of schizophrenia. In S. R. Hirsch & D. R. Weinberger (Eds.), Schizophrenia (2nd ed., pp. 442–473). Blackwell Science. https://doi.org/10.1002/9780470987353.ch24

Ayrıntılar

Birincil Dil

Azerbaycan dili

Konular

Gelişim Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Ceyran Shirinova Bu kişi benim
0009-0000-2589-1231
Azerbaijan

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

12 Aralık 2025

Kabul Tarihi

28 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Shirinova, C. (2026). Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(4). https://izlik.org/JA78KM48CU
AMA
1.Shirinova C. Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı. ATDD. 2026;13(4). https://izlik.org/JA78KM48CU
Chicago
Shirinova, Ceyran. 2026. “Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (4). https://izlik.org/JA78KM48CU.
EndNote
Shirinova C (01 Eylül 2026) Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 4
IEEE
[1]C. Shirinova, “Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı”, ATDD, c. 13, sy 4, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78KM48CU
ISNAD
Shirinova, Ceyran. “Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/4 (01 Eylül 2026). https://izlik.org/JA78KM48CU.
JAMA
1.Shirinova C. Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı. ATDD. 2026;13. Available at https://izlik.org/JA78KM48CU.
MLA
Shirinova, Ceyran. “Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 4, Eylül 2026, https://izlik.org/JA78KM48CU.
Vancouver
1.Ceyran Shirinova. Şizofreniyada Əl Yazısı Hərəkətlərinin Diaqnostik Əhəmiyyəti: Ədəbiyyat İcmalı. ATDD [Internet]. 01 Eylül 2026;13(4). Erişim adresi: https://izlik.org/JA78KM48CU

 

Copyright and Licensing Policy

Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi adopts an open access publishing policy in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).

Copyright in published articles remains with the author(s). By submitting a manuscript, authors retain the copyright to their work and grant the journal the right of first publication. Authors do not transfer ownership of copyright to the journal.

The journal provides immediate and free open access to all published content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0):
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Under the CC BY-NC 4.0 license, users may read, download, copy, distribute, share, reproduce, adapt, translate, and otherwise reuse the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes are indicated where applicable.

Any use of the published material for commercial purposes is not permitted under the CC BY-NC 4.0 license.

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions, interpretations, and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board.

The journal does not claim ownership of the copyright in published articles.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). Individual articles are licensed under the CC BY-NC 4.0 license.

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjkwMWYvMjY0NS82ZDAyLzZhNzNiZGFhMDQ1YjU3LjY0NjA0OTIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzY5MCwibm9uY2UiOiI2MmM2ODQzMmQxZDY5NzY2ZmI5ZTkxOGQ4MmY4MzdmOSJ9.y4SC5MPockrmqFSBIeba9s6E_Jf6fjC9K-Fn6WAkhGM

         download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImM1NTQvZmM4OS8yMmIxLzZhNzNiZTM1OGFmMDk5LjE5Mzg2NTI0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzgyOSwibm9uY2UiOiJjMTYzMzJlZDA1NzkzOTUyOWE5YWEwMzM0YzNkOWJhOSJ9._tQb_6jWIXbyfAStrBGmJMpaWAJV86U8BAHyYGxkyUU   

Journal Performance & Bibliometric Indicators (2025)

2025 SOBİAD Journal Metrics
Citation Count: 90 • Impact Value: 0.205 • Quartile: Q2

https://atif.sobiad.com/ 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiUTIucG5nIiwicGF0aCI6IjU4MDMvM2Y2My8wMzJmLzZhNzNjOGRlNTUxMmM4LjMxOTI1MzY0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3NjU1OCwibm9uY2UiOiI5NzA2NTcwYjJjZGVhZmM4ODU2NDljNWJkZjNhNjQ3ZSJ9.S8EaUu-fmZna_dXRXNuK26x6n-V5w3fzzPHpnIYT6-o