The Relationship Between Restaurant Atmosphere, Local Food Consumption Motivation, and Behavioral Intention: The Case of Mardin

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1, 36 - 56, 27.02.2026

Gizem Çorman

https://doi.org/10.53353/atrss.1674131

https://izlik.org/JA52GH95XK

Öz

Restaurant atmosphere is a holistic concept composed of elements such as physical environment, restaurant aesthetics, ambiance, lighting, and overall layout, all of which directly influence customers' dining experiences. This atmosphere plays a particularly important role in establishments offering local cuisine, as it enhances customers' interest in and motivation to experience regional dishes. This research aims to examine the effect of restaurant atmosphere on local food consumption motivation and behavioral intention, using the case of Mardin, a city renowned for its history, cultural heritage and rich culinary diversity. Data were collected through a survey conducted with 425 participants and analyzed using statistical methods. The findings reveal that the restaurant atmosphere significantly increases customers' motivation to consume local food, which in turn positively influences their behavioral intentions, such as revisiting or recommending the restaurant. Furthermore, it was found that local food consumption motivation partially mediates the relationship between restaurant atmosphere and behavioral intention. These results offer important insights in restaurants operating within the scope of gastronomic tourism, particularly in enhancing customer satisfaction and loyalty.

Anahtar Kelimeler

Restaurant Atmosphere , Local Food Consumption Motivation , Behavioral Intentions , Mardin

Etik Beyan

“Ethics Committee Approval” dated 22.08.2024 and numbered 2024/08 was received from Istanbul Nişantaşı University Ethics Committee.

Restoran Atmosferi, Yöresel Yemek Tüketim Motivasyonu ve Davranışsal Niyet İlişkisi: Mardin İli Örneği

https://izlik.org/JA52GH95XK

Öz

Restoran atmosferi; fiziksel çevre, restoran estetiği, ortam, aydınlatma ve genel plan gibi unsurlardan oluşan, müşterilerin yeme-içme deneyimlerini doğrudan etkileyen bütünsel bir kavramdır. Bu atmosfer, özellikle yöresel yemeklerin sunulduğu mekânlarda, müşterilerin yöresel tatlara olan ilgisini ve deneyimleme motivasyonunu artırma konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırma, restoran atmosferinin yöresel yemek tüketim motivasyonu ve davranışsal niyet üzerindeki etkisini Mardin ili örneğinde incelemeyi amaçlamaktadır. Tarihi, kültürel mirası ve zengin mutfak çeşitliliğiyle öne çıkan Mardin'de, 425 katılımcıyla yapılan anket çalışması sonucunda elde edilen veriler istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre restoran atmosferi, müşterilerin yöresel yemek tüketme motivasyonunu anlamlı biçimde artırmakta, bu motivasyon da müşterilerin tekrar ziyaret etme veya tavsiye etme gibi davranışsal niyetlerini olumlu yönde etkilemektedir. Ayrıca yöresel yemek tüketim motivasyonunun, restoran atmosferi ile davranışsal niyet arasındaki ilişkide kısmi bir aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar gastronomi turizmi kapsamında hizmet veren restoranlar için müşteri memnuniyetini ve sadakatini artırmaya yönelik dikkate alınması gereken önemli bulgular sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Restoran Atmosferi , Yöresel Yemek Tüketim Motivasyonu , Davranışsal Niyet , Mardin

Etik Beyan

Bu çalışma için İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Etik Kurulundan 22.08.2024 tarih ve 2024/08 sayılı “Etik Kurul Onayı” alınmıştır.

Kaynakça

• Asuero, A. G., Sayago, A., & González, A. G. (2006). The correlation coefficient: An overview. Critical Reviews in Analytical Chemistry, 36(1), 41–59. https://doi.org/10.1080/10408340500526766
• Ayyıldız, S. (2024). Restoran atmosferinin tekrar ziyaret etme niyeti üzerindeki etkisinde yiyecek-içecek deneyiminin aracılık rolü: Veganların tercih ettikleri restoranlara yönelik bir araştırma. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 8(1), 400–415. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/atrss/issue/84362/1436259
• Balıkçıoğlu Dedeoğlu, S., Eren, D., Şahin Perçin, N., & Aydın, Ş. (2022). Do tourists’ responsible behaviors shape their local food consumption intentions? An examination via the theory of planned behavior. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 34(12), 4539–4561. https://doi.org/10.1108/IJCHM-02-2022-0182
• Bayrakcı, S., & Akdağ, G. (2016). Yerel yemek tüketim motivasyonlarının turistlerin tekrar ziyaret eğilimlerine etkisi: Gaziantep'i ziyaret eden yerli turistler üzerine bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 27(1), 96–110. https://doi.org/10.17123/atad.vol27iss117480
• Bitner, M. J. (1992). Servicescapes: The impact of physical surroundings on customers and employees. Journal of Marketing, 56(2), 57–71. https://doi.org/10.1177/002224299205600205
• Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (31. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
• Choe, J. Y. J., & Kim, S. S. (2018). Effects of tourists’ local food consumption value on attitude, food destination image, and behavioral intention. International Journal of Hospitality Management, 71, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2017.11.007
• Crompton, J. (1979). Motivations for pleasure vacation. Annals of Tourism Research, 6, 408–424. https://doi.org/10.1016/0160-7383(79)90004-5
• Çanakçı, T. (2023). The effect of the restaurant atmosphere on the intention to revisit: The mediating role of food neophobia. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(2), 1087–1103. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1234
• Çorman, G., & Özdemir Yılmaz, G. (2024). Gastro kültürel turlara katılan yerli ziyaretçilerin otantiklik algısı ve tur deneyim kalitesi: Turist rehberlerinin yorumlayıcı rolünün etkisi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(1), 332–352. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1382
• Dann, G. M. (1981). Tourist motivation: An appraisal. Annals of Tourism Research, 8(2), 187–219. https://doi.org/10.1016/0160-7383(81)90082-7
• Daşdemir, A., & Madenci, A. B. (2021). Gastronomi turizmi kapsamında yerel yiyecek tüketim motivasyonlarının yerli turistlerin tekrar ziyaret etme niyetlerine etkisinin belirlenmesi: Van kahvaltısı örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5(2), 155–176. https://doi.org/10.32958/gastoria.949285
• Demircan, Ş., Dalgın, T., & Coşkun, G. N. (2021). Otel işletmelerinde yerel mutfak kültürü: Mardin örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 365–378. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.669
• Duyan, K., & Yarış, A. (2022). Mardin’in yemek ritüelleri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(3), 2749–2770. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1114
• Fields, K. (2003). Demand for the gastronomy tourism product: Motivational factors. In A. M. Hjalager & G. Richards (Eds.), Tourism and gastronomy (pp. 50–64). London: Routledge.
• Gogtay, N. J., & Thatte, U. M. (2017). Principles of correlation analysis. Journal of the Association of Physicians of India, 65(3), 78–81. Retrieved January 8, 2026, from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28462548/
• Gümüş, A. (2013). Mardin mutfağı kültürel zenginlikle yoğrulan tatlar. Gastronomi, 152–156. Retrieved January 8, 2026, from https://www.gastronomidergisi.com/mardin-mutfagi-kulturel-zenginlikle-yogrulan-tatlar
• Gürbüz, S., Serçek, G. Ö., & Toprak, L. (2017). Mardin’in UNESCO yaratıcı şehirler ağında “Gastronomi Kenti” olabilirliğine ilişkin paydaş görüşleri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 5(1), 124–136. https://doi.org/10.21325/jotags.2017.63
• Ha, J., & Jang, S. (2010). Effects of service quality and food quality: The moderating role of atmospherics in an ethnic restaurant segment. International Journal of Hospitality Management, 29(3), 520–529. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2009.12.005
• Hall, C. M., & Mitchell, R. (2000). We are what we eat: Food, tourism, and globalization. Tourism Culture & Communication, 2(1), 29–37. https://doi.org/10.3727/109830400108751190
• Han, H., & Ryu, K. (2009). The roles of the physical environment, price perception, and customer satisfaction in determining customer loyalty in the restaurant industry. Journal of Hospitality & Tourism Research, 33(4), 487–510. https://doi.org/10.1177/1096348009344212
• Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (3rd ed.). New York, NY: Guilford Press.
• Heide, M., & Grønhaug, K. (2006). Atmosphere: Conceptual issues and implications for hospitality management. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 6(4), 271–286. https://doi.org/10.1080/15022250600970315
• Heung, V. C. S., & Gu, T. (2012). Influence of restaurant atmospherics on patron satisfaction and behavioral intentions. International Journal of Hospitality Management, 31(4), 1167–1177. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2012.02.004
• Işık, G., & Güneş, M. (2015). Çok kültürlülüğün mirasını geleceğe taşımak: Mardin örneği. In TÜCAUM VIII. Coğrafya Sempozyumu Bildiriler Kitabı (pp. 449–462). Retrieved January 8, 2026, from http://tucaum.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/280/2015/08/tucaum8.pdf
• Jang, S., Liu, Y., & Namkung, Y. (2011). Effects of authentic atmospherics in ethnic restaurants: Investigating Chinese restaurants. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 23(5), 662–680. https://doi.org/10.1108/09596111111143395
• Jeong, E., & Jang, S. S. (2011). Restaurant experiences triggering positive electronic word-of-mouth motivations. International Journal of Hospitality Management, 30(2), 356–366. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2010.08.005
• Karaca, K. Ç., & Köroğlu, Ö. (2018). Restoran atmosferinin tekrar ziyaret niyetine etkisi: Akış deneyiminin aracılık rolü. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(15), 776–797. Retrieved January 8, 2026, from https://www.avrasyaas.com/Makaleler/1681606424_776-797.pdf
• Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (39th ed.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kement, Ü., Çavuşoğlu, S., Bükey, A., Göral, M., & Uslu, A. (2021). Investigation of the effect of restaurant atmosphere on behavioral intention. Journal of Tourism and Services, 12(22), 222–242. https://doi.org/10.29036/jots.v12i22.262
• Keskin, S. (2025). Mardin turizmde zirveyi gördü; 2024'te 4 milyon turisti ağırladı. Retrieved January 8, 2026, from https://dha.com.tr/foto-galeri/mardin-turizmde-zirveyi-gordu-2024te-4-milyon-turisti-agirladi-2564893
• Kim, Y. G., & Eves, A. (2012). Construction and validation of a scale to measure tourist motivation to consume local food. Tourism Management, 33, 1458–1467. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.01.015
• Kivela, J., & Crotts, J. C. (2006). Tourism and gastronomy: Gastronomy’s influence on how tourists experience a destination. Journal of Hospitality & Tourism Research, 30(3), 354–377. https://doi.org/10.1177/1096348006286797
• Kodaş, B. (2024). Yerel yemek tüketim motivasyonu ve hatırlanabilir yemek deneyiminin ziyaretçilerin öznel iyi oluş ve davranışsal niyetler üzerinde etkisi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(2), 1225–1242. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1433
• Kotler, P. (1973). Atmospherics as a marketing tool. Journal of Retailing, 49(4), 48–64. Retrieved January 8, 2026, from https://www.researchgate.net/publication/239435728_Atmospherics_as_a_Marketing_Tool
• Kotler, P. (2000). Kotler ve pazarlama: Pazar yaratmak, pazar kazanmak ve pazara egemen olmak (A. Özyağcılar, Çev.). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
• Liu, Y., & Jang, S. S. (2009). Perceptions of Chinese restaurants in the US: What affects customer satisfaction and behavioral intentions? International Journal of Hospitality Management, 28(3), 338–348. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2008.10.008
• Mak, A. H., Lumbers, M., & Eves, A. (2012). Globalisation and food consumption in tourism. Annals of Tourism Research, 39(1), 171–196. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.05.010
• Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2025). Genel bilgiler. Retrieved January 8, 2026, from https://mardin.ktb.gov.tr/TR-56480/genel-bilgiler.html
• Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using. IBM SPSS (7th ed.). London: Routledge.
• Pulluk, E. (2022). Kadim bir mutfak: Mezopotamya. In Y. Oğan (Ed.), Gastronomi alanında tematik araştırmalar I (pp. 9–19). İstanbul: Çizgi Kitabevi.
• Richards, G. (2021). Evolving research perspectives on food and gastronomic experiences in tourism. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 33(3), 1037–1058. https://doi.org/10.1108/IJCHM-10-2020-1219
• Riley, R., & Van Doren, C. (1992). Movies as tourism promotion: A push factor in a pull location. Tourism Management, 13, 267–274. https://doi.org/10.1016/0261-5177(92)90098-R
• Ryu, K., & Han, H. (2010). Predicting tourists’ intention to try local cuisine using a modified theory of reasoned action: The case of New Orleans. Journal of Travel & Tourism Marketing, 27, 491–506. https://doi.org/10.1080/10548408.2010.499058
• Ryu, K., & Jang, S. (2008). DINESCAPE: A scale for customers’ perception of dining environments. Journal of Foodservice Business Research, 11(1), 2–22. https://doi.org/10.1080/15378020801926551
• Sevinç, H., & Pekyaman, A. (2022). Yerel yemek tüketim motivasyonlarının tekrar ziyaret niyetine etkisi: Afyonkarahisar’daki restoran işletmeleri üzerine bir araştırma. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 6(2), 357–378. Retrieved January 8, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/gastoria/issue/73234/1038483
• Sims, R. (2009). Food, place and authenticity: Local food and the sustainable tourism experience. Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 321–336. https://doi.org/10.1080/09669580802359293
• Sthapit, E., Björk, P., & Piramanayagam, S. (2023). Domestic tourists and local food consumption: Motivations, positive emotions and savouring processes. Annals of Leisure Research, 26(2), 316–337. https://doi.org/10.1080/11745398.2021.1959835
• Solunoğlu, A., & Örgün, E. (2023). COVID-19 sonrası yerel yemek tüketim motivasyonunun davranışsal niyete etkisi. In F. Okumus, B. Denizci-Guillet, M. Tuna, & S. Dogan (Eds.), Daha iyi bir dünya için turizm (Vol. 3, pp. 1–10). USF M3 Publishing. https://doi.org/10.5038/9781955833110
• Şengül, S., & Türkay, O. (2018). Yöresel mutfak motivasyon unsurlarının destinasyonu tekrar tercih etme ve başkalarına önerme üzerine etkisi. Journal of Management and Economics Research, 16(4), 149–172. https://doi.org/10.11611/yead.454031
• Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025). Coğrafi işaretler listesi. Retrieved January 8, 2026, from https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=47
• Ünal, S., Akkuş, G., & Akkuş, Ç. (2014). Yiyecek içecek işletmelerinde atmosfer, duygu, memnuniyet ve davranışsal sadakat ilişkisi. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, (1), 23–49. Retrieved January 8, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaziturizm/issue/48837/622218
• Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2011). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık.