The Relationship Between Restaurant Atmosphere, Local Food Consumption Motivation, and Behavioral Intention: The Case of Mardin

Öz

Restaurant atmosphere is a holistic concept composed of elements such as physical environment, restaurant aesthetics, ambiance, lighting, and overall layout, all of which directly influence customers' dining experiences. This atmosphere plays a particularly important role in establishments offering local cuisine, as it enhances customers' interest in and motivation to experience regional dishes. This research aims to examine the effect of restaurant atmosphere on local food consumption motivation and behavioral intention, using the case of Mardin, a city renowned for its history, cultural heritage and rich culinary diversity. Data were collected through a survey conducted with 425 participants and analyzed using statistical methods. The findings reveal that the restaurant atmosphere significantly increases customers' motivation to consume local food, which in turn positively influences their behavioral intentions, such as revisiting or recommending the restaurant. Furthermore, it was found that local food consumption motivation partially mediates the relationship between restaurant atmosphere and behavioral intention. These results offer important insights in restaurants operating within the scope of gastronomic tourism, particularly in enhancing customer satisfaction and loyalty.

Anahtar Kelimeler

• Restaurant Atmosphere
• Local Food Consumption Motivation
• Behavioral Intentions
• Mardin

Restoran Atmosferi, Yöresel Yemek Tüketim Motivasyonu ve Davranışsal Niyet İlişkisi: Mardin İli Örneği

Öz

Restoran atmosferi; fiziksel çevre, restoran estetiği, ortam, aydınlatma ve genel plan gibi unsurlardan oluşan, müşterilerin yeme-içme deneyimlerini doğrudan etkileyen bütünsel bir kavramdır. Bu atmosfer, özellikle yöresel yemeklerin sunulduğu mekânlarda, müşterilerin yöresel tatlara olan ilgisini ve deneyimleme motivasyonunu artırma konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırma, restoran atmosferinin yöresel yemek tüketim motivasyonu ve davranışsal niyet üzerindeki etkisini Mardin ili örneğinde incelemeyi amaçlamaktadır. Tarihi, kültürel mirası ve zengin mutfak çeşitliliğiyle öne çıkan Mardin'de, 425 katılımcıyla yapılan anket çalışması sonucunda elde edilen veriler istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre restoran atmosferi, müşterilerin yöresel yemek tüketme motivasyonunu anlamlı biçimde artırmakta, bu motivasyon da müşterilerin tekrar ziyaret etme veya tavsiye etme gibi davranışsal niyetlerini olumlu yönde etkilemektedir. Ayrıca yöresel yemek tüketim motivasyonunun, restoran atmosferi ile davranışsal niyet arasındaki ilişkide kısmi bir aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar gastronomi turizmi kapsamında hizmet veren restoranlar için müşteri memnuniyetini ve sadakatini artırmaya yönelik dikkate alınması gereken önemli bulgular sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Restoran Atmosferi
• Yöresel Yemek Tüketim Motivasyonu
• Davranışsal Niyet
• Mardin

Kaynakça

1. Asuero, A. G., Sayago, A., & González, A. G. (2006). The correlation coefficient: An overview. Critical Reviews in Analytical Chemistry, 36(1), 41–59. https://doi.org/10.1080/10408340500526766
2. Ayyıldız, S. (2024). Restoran atmosferinin tekrar ziyaret etme niyeti üzerindeki etkisinde yiyecek-içecek deneyiminin aracılık rolü: Veganların tercih ettikleri restoranlara yönelik bir araştırma. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 8(1), 400–415. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/atrss/issue/84362/1436259
3. Balıkçıoğlu Dedeoğlu, S., Eren, D., Şahin Perçin, N., & Aydın, Ş. (2022). Do tourists’ responsible behaviors shape their local food consumption intentions? An examination via the theory of planned behavior. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 34(12), 4539–4561. https://doi.org/10.1108/IJCHM-02-2022-0182
4. Bayrakcı, S., & Akdağ, G. (2016). Yerel yemek tüketim motivasyonlarının turistlerin tekrar ziyaret eğilimlerine etkisi: Gaziantep'i ziyaret eden yerli turistler üzerine bir araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 27(1), 96–110. https://doi.org/10.17123/atad.vol27iss117480
5. Bitner, M. J. (1992). Servicescapes: The impact of physical surroundings on customers and employees. Journal of Marketing, 56(2), 57–71. https://doi.org/10.1177/002224299205600205
6. Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (31. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
7. Choe, J. Y. J., & Kim, S. S. (2018). Effects of tourists’ local food consumption value on attitude, food destination image, and behavioral intention. International Journal of Hospitality Management, 71, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2017.11.007
8. Crompton, J. (1979). Motivations for pleasure vacation. Annals of Tourism Research, 6, 408–424. https://doi.org/10.1016/0160-7383(79)90004-5

9. Çanakçı, T. (2023). The effect of the restaurant atmosphere on the intention to revisit: The mediating role of food neophobia. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(2), 1087–1103. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1234
10. Çorman, G., & Özdemir Yılmaz, G. (2024). Gastro kültürel turlara katılan yerli ziyaretçilerin otantiklik algısı ve tur deneyim kalitesi: Turist rehberlerinin yorumlayıcı rolünün etkisi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(1), 332–352. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1382
11. Dann, G. M. (1981). Tourist motivation: An appraisal. Annals of Tourism Research, 8(2), 187–219. https://doi.org/10.1016/0160-7383(81)90082-7
12. Daşdemir, A., & Madenci, A. B. (2021). Gastronomi turizmi kapsamında yerel yiyecek tüketim motivasyonlarının yerli turistlerin tekrar ziyaret etme niyetlerine etkisinin belirlenmesi: Van kahvaltısı örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5(2), 155–176. https://doi.org/10.32958/gastoria.949285
13. Demircan, Ş., Dalgın, T., & Coşkun, G. N. (2021). Otel işletmelerinde yerel mutfak kültürü: Mardin örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 365–378. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.669
14. Duyan, K., & Yarış, A. (2022). Mardin’in yemek ritüelleri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(3), 2749–2770. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1114
15. Fields, K. (2003). Demand for the gastronomy tourism product: Motivational factors. In A. M. Hjalager & G. Richards (Eds.), Tourism and gastronomy (pp. 50–64). London: Routledge.
16. Gogtay, N. J., & Thatte, U. M. (2017). Principles of correlation analysis. Journal of the Association of Physicians of India, 65(3), 78–81. Retrieved January 8, 2026, from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28462548/
17. Gümüş, A. (2013). Mardin mutfağı kültürel zenginlikle yoğrulan tatlar. Gastronomi, 152–156. Retrieved January 8, 2026, from https://www.gastronomidergisi.com/mardin-mutfagi-kulturel-zenginlikle-yogrulan-tatlar
18. Gürbüz, S., Serçek, G. Ö., & Toprak, L. (2017). Mardin’in UNESCO yaratıcı şehirler ağında “Gastronomi Kenti” olabilirliğine ilişkin paydaş görüşleri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 5(1), 124–136. https://doi.org/10.21325/jotags.2017.63
19. Ha, J., & Jang, S. (2010). Effects of service quality and food quality: The moderating role of atmospherics in an ethnic restaurant segment. International Journal of Hospitality Management, 29(3), 520–529. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2009.12.005
20. Hall, C. M., & Mitchell, R. (2000). We are what we eat: Food, tourism, and globalization. Tourism Culture & Communication, 2(1), 29–37. https://doi.org/10.3727/109830400108751190
21. Han, H., & Ryu, K. (2009). The roles of the physical environment, price perception, and customer satisfaction in determining customer loyalty in the restaurant industry. Journal of Hospitality & Tourism Research, 33(4), 487–510. https://doi.org/10.1177/1096348009344212
22. Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (3rd ed.). New York, NY: Guilford Press.
23. Heide, M., & Grønhaug, K. (2006). Atmosphere: Conceptual issues and implications for hospitality management. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 6(4), 271–286. https://doi.org/10.1080/15022250600970315
24. Heung, V. C. S., & Gu, T. (2012). Influence of restaurant atmospherics on patron satisfaction and behavioral intentions. International Journal of Hospitality Management, 31(4), 1167–1177. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2012.02.004
25. Işık, G., & Güneş, M. (2015). Çok kültürlülüğün mirasını geleceğe taşımak: Mardin örneği. In TÜCAUM VIII. Coğrafya Sempozyumu Bildiriler Kitabı (pp. 449–462). Retrieved January 8, 2026, from http://tucaum.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/280/2015/08/tucaum8.pdf
26. Jang, S., Liu, Y., & Namkung, Y. (2011). Effects of authentic atmospherics in ethnic restaurants: Investigating Chinese restaurants. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 23(5), 662–680. https://doi.org/10.1108/09596111111143395
27. Jeong, E., & Jang, S. S. (2011). Restaurant experiences triggering positive electronic word-of-mouth motivations. International Journal of Hospitality Management, 30(2), 356–366. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2010.08.005
28. Karaca, K. Ç., & Köroğlu, Ö. (2018). Restoran atmosferinin tekrar ziyaret niyetine etkisi: Akış deneyiminin aracılık rolü. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(15), 776–797. Retrieved January 8, 2026, from https://www.avrasyaas.com/Makaleler/1681606424_776-797.pdf
29. Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (39th ed.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
30. Kement, Ü., Çavuşoğlu, S., Bükey, A., Göral, M., & Uslu, A. (2021). Investigation of the effect of restaurant atmosphere on behavioral intention. Journal of Tourism and Services, 12(22), 222–242. https://doi.org/10.29036/jots.v12i22.262
31. Keskin, S. (2025). Mardin turizmde zirveyi gördü; 2024'te 4 milyon turisti ağırladı. Retrieved January 8, 2026, from https://dha.com.tr/foto-galeri/mardin-turizmde-zirveyi-gordu-2024te-4-milyon-turisti-agirladi-2564893
32. Kim, Y. G., & Eves, A. (2012). Construction and validation of a scale to measure tourist motivation to consume local food. Tourism Management, 33, 1458–1467. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.01.015
33. Kivela, J., & Crotts, J. C. (2006). Tourism and gastronomy: Gastronomy’s influence on how tourists experience a destination. Journal of Hospitality & Tourism Research, 30(3), 354–377. https://doi.org/10.1177/1096348006286797
34. Kodaş, B. (2024). Yerel yemek tüketim motivasyonu ve hatırlanabilir yemek deneyiminin ziyaretçilerin öznel iyi oluş ve davranışsal niyetler üzerinde etkisi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(2), 1225–1242. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1433
35. Kotler, P. (1973). Atmospherics as a marketing tool. Journal of Retailing, 49(4), 48–64. Retrieved January 8, 2026, from https://www.researchgate.net/publication/239435728_Atmospherics_as_a_Marketing_Tool
36. Kotler, P. (2000). Kotler ve pazarlama: Pazar yaratmak, pazar kazanmak ve pazara egemen olmak (A. Özyağcılar, Çev.). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
37. Liu, Y., & Jang, S. S. (2009). Perceptions of Chinese restaurants in the US: What affects customer satisfaction and behavioral intentions? International Journal of Hospitality Management, 28(3), 338–348. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2008.10.008
38. Mak, A. H., Lumbers, M., & Eves, A. (2012). Globalisation and food consumption in tourism. Annals of Tourism Research, 39(1), 171–196. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.05.010
39. Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2025). Genel bilgiler. Retrieved January 8, 2026, from https://mardin.ktb.gov.tr/TR-56480/genel-bilgiler.html
40. Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using. IBM SPSS (7th ed.). London: Routledge.
41. Pulluk, E. (2022). Kadim bir mutfak: Mezopotamya. In Y. Oğan (Ed.), Gastronomi alanında tematik araştırmalar I (pp. 9–19). İstanbul: Çizgi Kitabevi.
42. Richards, G. (2021). Evolving research perspectives on food and gastronomic experiences in tourism. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 33(3), 1037–1058. https://doi.org/10.1108/IJCHM-10-2020-1219
43. Riley, R., & Van Doren, C. (1992). Movies as tourism promotion: A push factor in a pull location. Tourism Management, 13, 267–274. https://doi.org/10.1016/0261-5177(92)90098-R
44. Ryu, K., & Han, H. (2010). Predicting tourists’ intention to try local cuisine using a modified theory of reasoned action: The case of New Orleans. Journal of Travel & Tourism Marketing, 27, 491–506. https://doi.org/10.1080/10548408.2010.499058
45. Ryu, K., & Jang, S. (2008). DINESCAPE: A scale for customers’ perception of dining environments. Journal of Foodservice Business Research, 11(1), 2–22. https://doi.org/10.1080/15378020801926551
46. Sevinç, H., & Pekyaman, A. (2022). Yerel yemek tüketim motivasyonlarının tekrar ziyaret niyetine etkisi: Afyonkarahisar’daki restoran işletmeleri üzerine bir araştırma. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 6(2), 357–378. Retrieved January 8, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/gastoria/issue/73234/1038483
47. Sims, R. (2009). Food, place and authenticity: Local food and the sustainable tourism experience. Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 321–336. https://doi.org/10.1080/09669580802359293
48. Sthapit, E., Björk, P., & Piramanayagam, S. (2023). Domestic tourists and local food consumption: Motivations, positive emotions and savouring processes. Annals of Leisure Research, 26(2), 316–337. https://doi.org/10.1080/11745398.2021.1959835
49. Solunoğlu, A., & Örgün, E. (2023). COVID-19 sonrası yerel yemek tüketim motivasyonunun davranışsal niyete etkisi. In F. Okumus, B. Denizci-Guillet, M. Tuna, & S. Dogan (Eds.), Daha iyi bir dünya için turizm (Vol. 3, pp. 1–10). USF M3 Publishing. https://doi.org/10.5038/9781955833110
50. Şengül, S., & Türkay, O. (2018). Yöresel mutfak motivasyon unsurlarının destinasyonu tekrar tercih etme ve başkalarına önerme üzerine etkisi. Journal of Management and Economics Research, 16(4), 149–172. https://doi.org/10.11611/yead.454031
51. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2025). Coğrafi işaretler listesi. Retrieved January 8, 2026, from https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=47
52. Ünal, S., Akkuş, G., & Akkuş, Ç. (2014). Yiyecek içecek işletmelerinde atmosfer, duygu, memnuniyet ve davranışsal sadakat ilişkisi. Gazi Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, (1), 23–49. Retrieved January 8, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaziturizm/issue/48837/622218
53. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2011). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık.