Çevresel sürdürülebilirliğin önem kazandığı turizm sektöründe, çalışanların çevreye duyarlı davranışları hem hizmet kalitesini hem de işletmelerin çevreci imajını etkilemektedir. Bu noktada çalışanların Yeşil Hizmet Davranışı (YHD) güncel bir kavram olarak karşımıza çıkmakta olup geliştirilmesi gerekmektedir. Çalışmada Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi (YİKY) uygulamalarının otel çalışanlarının YHD’leri üzerindeki etkisini ve bu ilişkide Yeşil Psikolojik İklim (YPİ) algısının aracılık rolü incelenmektedir. Bu doğrultuda, İstanbul’daki beş yıldızlı otellerde görev yapan 346 çalışandan anket çalışması sonucunda elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Hipotezler PROCESS Macro eklentisi kullanılarak Model 4 ile test edilmiştir. Analizler sonucunda YİKY’nin hem YPİ’yi hem de YHD’yi pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Bunun yanı sıra, YİKY’nin YHD üzerindeki etkisinde YPİ aracı rol oynadığı ortaya konmuştur. Bu sonuçlara göre, işletmelerde YİKY uygulamaları tek başına yeterli olmadığı; çalışanların çevreci uygulamaları değerli ve desteklenen bir örgüt iklimi içinde algılamalarının da kritik olduğu anlaşılmaktadır. Çalışma, teorik açıdan literatürdeki boşluğu doldururken, pratik açıdan otel yöneticilerine sürdürülebilirlik odaklı insan kaynakları stratejileri geliştirme konusunda önemli öneriler sunmaktadır.
Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi Yeşil Hizmet Davranışı Yeşil Psikolojik İklim Sürdürülebilirlik Turizm İşletmeciliği
Makalede, ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulduğunu beyan ederim. Aksi bir durumun tespiti halinde GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences Dergisinin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk tarafıma aittir.
Bu çalışmanın hazırlanması süresince herhangi bir bireyden ya da kurumdan aynî ya da nakdî bir yardım/destek alınmamıştır.
Bu makaleye değerli katkıları için dergi editörlerine ve hakemlere içten teşekkürlerimizi sunarız.
In the tourism sector, where environmental sustainability has gained increasing importance, employees’ environmentally responsible behaviors influence both service quality and the ecological image of businesses. At this point, Green Service Behavior (GSB) emerges as a contemporary concept that needs to be further developed. This study examines the effect of Green Human Resource Management (GHRM) practices on hotel employees’ GSB, as well as the mediating role of Green Psychological Climate (GPC) in this relationship. Accordingly, data obtained from a survey administered to 346 employees working in five-star hotels in Istanbul were analyzed. The hypotheses were tested using PROCESS Macro Model 4. The results revealed that GHRM positively affects both GPC and GSB. Additionally, GPC was found to mediate the relationship between GHRM and GSB. These findings indicate that GHRM practices alone are not sufficient; it is also critical for employees to perceive environmental practices as valued and supported within the organizational climate. The study fills a gap in the literature from a theoretical perspective and offers important practical recommendations for hotel managers in developing sustainability-oriented human resource strategies.
Green Human Resource Management Green Service Behavior Green Psychological Climate Sustainability Tourism Management.
I declare that national and international research and publication ethics have been adhered to in this manuscript. In the event that any violation is identified, GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences bears no responsibility, and all responsibility rests with me.
No financial or in-kind support was received from any individual or institution during the preparation of this study.
We would like to express our sincere appreciation to the journal editors and reviewers for their valuable contributions to this manuscript.
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sürdürülebilir Turizm, Turizm (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 19 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 22 Aralık 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 28 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 28 Ocak 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.53353/atrss.1826914 |
| IZ | https://izlik.org/JA63EJ93FA |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences (ATRSS) dergisinin temel amacı, akademisyenler, araştırmacılar ve uygulayıcıların özgün çalışmalarını paylaşabilecekleri nitelikli ve sürekli bir akademik platform sunmaktır. Dergi; kuramsal ve ampirik araştırma makaleleri, inceleme raporları ve örnek olay analizleri gibi özgün eserleri yayımlar. Dergi, dünya çapında turizm, rekreasyon ve spor bilimleri alanlarındaki araştırmacılara, eğitimcilere, uygulayıcılara ve politika yapıcılara hizmet vermektedir.
ATRSS, boş zamanın üretimi ve tüketimini eleştirel bir bakış açısıyla inceleyen nitel ve nicel araştırmalara odaklanmaktadır. Dergi; spor, seyahat ve turizm, konaklama, medya (dijital medya dahil), etkinlikler, kültürel miras ve sanatlar gibi geniş bir konu yelpazesini kapsayan çalışmaları kabul etmektedir.
Ayrıca ATRSS; konaklama, eğlence, etkinlikler ve spor gibi ilgili alanları kapsayan, turizm ve rekreasyon bağlamında disiplinlerarası bilgi bütünleşmesini teşvik eden ve çağdaş toplumsal sorunları bütüncül bir yaklaşımla ele alan çalışmalara da değer vermektedir. Araştırmanın odak noktasına bağlı olarak, makaleler tek bir akademik disiplin içinde yer alabileceği gibi; sosyal bilimler, doğa bilimleri ve çevre çalışmaları gibi alanlar arasında bütünleştirici bir yaklaşımla da kaleme alınabilir.
ATRSS, hakemli, akademik, uluslararası elektronik bir dergidir ve dili İngilizce ve Türkçe'dir.
Aşağıdaki maddelerle ilgili başvurular, değerlendirme yapılmadan reddedilecektir:
1. Yalnızca sosyal medya, uygulamalar (booking, tripadvisor vb.), Google (kullanıcı yorumları) gibi verileri kullanan çalışmalar.
2. Derleme veya yalnızca sistematik literatür analizi içeren çalışmalar (daha önce yapılmış ve konuya yeni bir katkı sunmayan çalışmalar), bibliyometrik analiz içeren çalışmalar.
3. Boş zaman veya rekreasyonla açık bir bağlantı kurmayan ve alanlarına özgü teknik ve spesifik konuları ele alan peyzaj mimarlığı, gastronomi ve spor çalışmaları.
4. Rekreasyon veya turizm potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik olarak yalnızca mevcut bilimsel yöntemlerin kullanıldığı, ancak özgün bir yöntemsel katkı veya yeni bir yaklaşım sunmayan çalışmalar.
Dergi, aşağıdaki konulara ilişkin öneri eserleri değerlendirmeye almaktadır:
Turizm Planlaması ve Politikaları: Turizm destinasyon yönetimi, sürdürülebilir turizm stratejileri, kırsal ve kentsel turizm planlaması, turizm politikası geliştirme, turizm planlamasında paydaş katılımı.
Rekreasyon Planlaması ve Yönetimi: Açık ve kapalı alan rekreasyon planlaması, rekreasyonel faaliyetlerin toplumsal etkileri, doğa temelli rekreasyon, toplum temelli rekreasyon programları, rekreasyon planlamasında erişilebilirlik ve katılım.
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Turizm ve Rekreasyon: Turizmde mekânsal analizler, destinasyon yönetiminde CBS uygulamaları, turistik mekânların haritalanması ve analizi, açık alan rekreasyon aktiviteleri için uygunluk çalışmaları, turizm ve rekreasyon planlamasında coğrafi veri kullanımı.
Peyzaj ve Rekreasyon İlişkisi: Kentsel peyzaj planlaması, doğal peyzajların rekreasyonel kullanımı, ekolojik peyzaj tasarımı, turizmde kültürel peyzajlar, rekreasyon planlamasında yeşil altyapı.
Spor ve Rekreasyon: Spor turizmi, açık hava spor etkinlikleri, spor yönetimi, spor tesisleri planlaması, spor yoluyla sağlık ve refah.
Doğa Temelli Turizm: Ekoturizm, sürdürülebilir doğa turizmi uygulamaları, ekstrem sporlar ve doğa temelli aktiviteler, macera turizmi planlaması ve yönetimi, doğa temelli turizmde risk yönetimi.
Kültürel ve Miras Turizmi: Kültürel miras alanlarının turizm ve rekreasyon açısından değerlendirilmesi, somut ve somut olmayan mirasın sürdürülebilir yönetimi, kültürel turizm geliştirme, miras yorumlama ve toplum katılımı.
Turizm Teknolojileri: Akıllı turizm uygulamaları, turizmde büyük veri ve yapay zekâ kullanımı, turizm ve rekreasyonda dijital dönüşüm, turizmde sanal gerçeklik, turizm yönetiminde blockchain teknolojisi.
Çevresel Sürdürülebilirlik, Turizm ve Açık Hava Rekreasyonu: Turizm faaliyetlerinin çevresel etkileri, sürdürülebilir turizm planlaması, doğa koruma politikaları, doğal kaynak yönetimi, taşıma kapasitesi çalışmaları, çevresel etki değerlendirme çalışmaları.
Boş Zaman Davranışı: Boş zaman aktiviteleri, bireysel ve toplumsal boş zaman tercihleri, boş zaman kullanımının psikolojik ve sosyolojik boyutları, boş zaman ve yaşam kalitesi, boş zaman davranışındaki trendler.
Oyun ve Dans: Rekreasyon ve turizm bağlamında oyun ve dans aktivitelerinin rolü, kültürel miras olarak dans ve oyun, oyun ve dansın bireysel ve toplumsal gelişime katkıları, turizmde geleneksel oyunlar, animasyon.
Turist Motivasyonu ve Davranışları: Seyahat kararlarını etkileyen faktörler, motivasyon teorileri, turist tipolojileri, turizm deneyimlerinin ve turist davranışlarının analizi, turizmde karar verme süreçleri.
Turizm ve Boş Zaman Eğitimi: Konaklama, boş zaman, spor, turizm ve etkinlikler alanlarında yükseköğretimde araştırma, iyi uygulamalar ve yenilikleri teşvik etme, geliştirme ve yaygınlaştırmaya yönelik çalışmalar, müfredat geliştirme, deneyimsel öğrenme ve turizm ve boş zaman alanında profesyonel eğitim.
Açık Hava Rekreasyonu ve Park Yönetimi: Açık hava rekreasyon alanlarının planlanması ve yönetimi, park tasarımı ve bakımı, parklarda ziyaretçi yönetimi, sürdürülebilir park yönetimi, park yönetiminde kamu-özel sektör iş birlikleri.
Yazım kuralları, dergimizin 9. cildinden (2026 sayıları) itibaren geçerli olmak üzere 30.12.2025 tarihinde ilan edilerek yeniden düzenlenmiştir.
Sayın yazar(lar),
ilk gönderimde başlık sayfası, öneri makale, telif sözleşmesi ve Etik Kurul belgesi (Etik Kurul belgesi gerektirmeyen çalışmalarda, "Bu çalışma, TR Dizin Etik Kurul izni gerektiren çalışma grubunda yer almamaktadır." yazısının yer aldığı PDF belgesinin yüklenmesi gerekmektedir) dosyalarını bulundurmanız gerekmektedir. Gönderilerin özgünlüğü, intihal tespit yazılımı ile kontrol edilir. Benzerlik düzeylerine ilişkin politikamız gereği her bir kaynakla olan benzerlik %1'i ve toplam benzerlik %20'yi geçmemelidir.
Başlık Sayfası Şablonu:
Makale değerlendirme sürecinde kör hakemlik uygulanacağı için makale adı, yazar adı ve soyadı, kurum, ORCID bilgileri bu sayfada yer almalıdır. Ayrıca öneri makalenin kabul edilmesi durumunda kaynakça bölümü öncesine eklenecek “Teşekkürler ve Bilgi Notu” başlığında yer alacak bilgiler de bu sayfada bulumalıdır. Makale gönderilirken bu sayfa sisteme “Yazar Bilgileri” adıyla ayrı bir dosya olarak yüklenmelidir. İstenilen bilgileri aşağıdaki şablona göre biçim özelliklerini değiştirmeksizin doldurunuz. Başlık sayfası içeriğinin şablona göre doldurulması ve yüklenmesi ZORUNLUDUR.
Başlık Sayfası şablonu için tıklayınız.
Makale Şablonu:
Öneri makale ile ilgili tüm biçimler, bölümler, tablo ve şekil gösterimleri ve kaynak gösterme (APA6) biçimleri için lütfen makale şablonu linkine tıklayınız. Makale şablonunun biçim özellikleri değiştirilmeden öneri makalenizin şablona yerleştirilerek gönderilmesi ZORUNLUDUR. Şablonda verilen başlıklar, örnek içindir. Öneri makalenizin türüne göre değişiklik gösterilebilir. Etik Kurul Belgesine (Gerekiyorsa) ilişkin bilgiye, hem makalenin yöntem bölümünde hem de başlık şablonunda yer alan Teşekkürler ve Bilgi Notu bölümünde yer verilmelidir.
Makale şablonu için tıklayınız.
Makale Şablonunun Kullanımı Hakkında Kısa Bilgilendirme
Bu Word şablonu, GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences yazım kurallarına tam uyumlu olacak şekilde hazırlanmıştır. Şablon; başlıklar, özetler, metin içi atıflar, tablolar, şekiller ve kaynakça dâhil olmak üzere makalenin tüm bölümlerini önceden tanımlı stiller ve makrolar ile otomatik olarak düzenler. Yazarların yapması gerekenler yalnızca şunlardır:
Mevcut başlık ve metin alanlarındaki örnek metinleri kendi metinleriyle değiştirmek
Yeni başlık eklerken şablondaki hazır başlık stillerini kullanmak
Tabloları ve şekilleri şablonda verilen örnek yapıyı bozmadan eklemek
Şablon; yazı tipi, punto, satır aralığı, paragraf girintileri ve başlık numaralandırmalarını otomatik olarak korur. Böylece ayrıca bir biçimsel düzenleme yapılmasına gerek kalmaz.
Önemli not: Şablon yapısı değiştirilmemeli, stil ve makrolar silinmemelidir. Bu şekilde hazırlanan dosyalar, dergi yazım kurallarına doğrudan uygun kabul edilir ve değerlendirme süreci hızlanır
Yayın Lisansı Açıklaması:
Tüm yazarların, makale gönderimi sırasında imzalı Yayın Lisansı Sözleşmesini sisteme yüklemeleri zorunludur. Bu sözleşme kapsamında yazarlar telif hakkını muhafaza eder ve GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences dergisine makalenin yayımlanması, dağıtılması, arşivlenmesi ve açık erişime sunulması için münhasır olmayan, süresiz yayın hakkı tanır. Dergide yayımlanan tüm makaleler Creative Commons Atıf–Ticari Olmayan 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) kapsamında yayımlanır. Yayın lisansı sözleşmesi yüklenmeyen makaleler değerlendirmeye alınmaz.
Telif formu için tıklayınız
Yapay Zeka Kullanım Beyanı Açıklaması:
Dergimizin Etik İlkeler ve Yayın Politikası kapsamında belirlenen Yapay Zeka Kullanım Politikası gereğince, makale gönderim sürecinde yazarların çalışmada yapay zeka destekli araçların kullanılıp kullanılmadığını beyan etmeleri zorunludur. Bu kapsamda, tüm yazarların makale gönderimi sırasında “Yapay Zeka Kullanım Beyanı” formunu doldurarak sisteme yüklemeleri gerekmektedir. Beyan formunda, yapay zekanın hangi aşamalarda (örneğin dil düzenleme, veri analizi, görsel üretimi vb.) ve hangi amaçlarla kullanıldığı açık ve şeffaf biçimde belirtilmelidir.
Yapay zeka kullanım beyanı sunulmayan makaleler değerlendirme sürecine alınmaz.
Yapay Zeka Kullanım Beyanı Formu için tıklayınız.
Yazar Cevap Formu:
Hakem değerlendirme sürecinde veya editoryal inceleme aşamasında düzeltme talep edilen çalışmalarda, yazar(lar)dan hakem ve/veya editör görüşlerine verdikleri yanıtları Yazar Cevap Formu aracılığıyla sunmaları beklenir.
Yazar Cevap Formu; hakemler ve editörler tarafından iletilen tüm değerlendirme ve düzeltme taleplerini, bu taleplere karşılık yapılan değişiklikleri veya değişiklik yapılmadıysa gerekçelerini, yapılan her değişikliğin makale içerisindeki yerini (sayfa, bölüm, satır vb.) açık, sistematik ve izlenebilir biçimde göstermeyi amaçlar.
Düzeltme talep edilen çalışmalar için, Yazar Cevap Formu’nun eksiksiz ve açık şekilde doldurularak revize edilmiş makale ile birlikte sisteme yüklenmesi zorunludur. Her hakem turunda, Yazar Cevap Formu güncellenmeli ve ilgili değerlendirme turuna ait tüm geri bildirimleri kapsayacak şekilde yeniden sunulmalıdır.
Yazar Cevap Formu sunulmayan, eksik doldurulan veya güncellenmeden yeniden yüklenen revizyonlar değerlendirmeye alınmaz.
👉 Yazar Cevap Formu (Hakem ve Editör Düzeltmeleri İçin)
Çalışma Bölümleri Yazım Kuralları (Makale şablonundan kolayca erişebilirsiniz)
Paragraf ve sayfa yapısı: Öneri makalenin tablo, şekil ve ekler dışında yer alan tüm bölümleri için tek aralığı (Önce 0 pt, Sonra 6pt) kullanılmalıdır. Sayfa yapısı alt, üst, sağ ve sol boşluklar 1,5 cm, A4 kağıt boyutuna göre belirlenmelidir.
Başlık: Öneri makalenin başlığı sözcüklerin ilk harfi büyük harfler, Palatino Linotype, 12 pt, kalın harflerle yazılmalıdır.
Öz: 150-180 kelime arasında olmalıdır. Özde atıf kullanılmamalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 10 pt, italik yazılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: 3-5 kelime arasında olmalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 10 pt, italik yazılmalıdır.
Title: Öneri makalenin başlığı sözcüklerin ilk harfi büyük harfler, Palatino Linotype, 12 pt, kalın harflerle yazılmalıdır.
Abstract: 150-180 kelime arasında olmalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 10 pt, italik yazılmalıdır.
Keywords: 3-5 kelime arasında olmalıdır.
Extended Summary: 800-1500 kelime arasında olmalıdır. İngilizce olarak yazılmalıdır. Başlık (Extended Abstract) yazı tipi: Palatino Linotype, 11 pt, kalın olmalıdır. Ana metin yazı tipi: Palatino Linotype, 11 pt, iki yana yaslanmış olmalıdır.
Ana Metin: 10000 kelime sınırını (referanslar, öz, genişletilmiş özet ve ekler bölümleri dahil) aşmamalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 11 pt. Başlık ve alt başlıklar için Yazı tipi: Palatino Linotype 11 pt, kalın, iki yana yaslanmış olmalıdır. Alt başlıklar için hiyerarşik numaralandırma yapılmalıdır. Ana başlıklardan önce bir satır boşluk bırakılmalıdır.
Tablo ve Şekiller: paragraf yapısı tek satır aralığında, ancak önce ve sonra 0 pt boşluklu olarak ayarlanmalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 9 pt, sola dayalı olmalıdır. Ayrıca şekil ve tablolarda metin kaydırma özelliği kapatılmalıdır. Tablo ve şekil başlıkları (Palatino Linotype, 11 pt) ve gösterimleri için makale şablonundaki örnekleri inceleyiniz.
Ekler: Her bir ek ayrı sayfalarda, kaynakçadan sonra verilmelidir.
Makaleler, yazarın kimliğini ortaya çıkaracak yazara veya ortak yazarlara doğrudan atıfta bulunmamalıdır. Yazarlarla ilgili bilgiler, yalnızca kör değerlendirme amacıyla başlık sayfasında belirtilmelidir.
Kaynakça: kaynakça ve metin içi gösterimlerde ve/and yerine "&" kullanılmalıdır.
Zotero kullanımı hakkında bilgi için tıklayınız.
Telif Hakkı: Yazar(lar) Telif Hakkı Sözleşmesini onaylamalı ve yayın ofisine geri göndermelidir. Makaleleri ATRSS'de yayımlanmak üzere kabul edilirse, yayımlanmadan önce bu işlem tamamlanmalıdır. Sözleşme ile yazarlar, dergiye gönderilen makalelerin daha önce mevcut veya büyük ölçüde benzer biçimde yayınlanmadığını onaylarlar. Yayınlanan tüm makalelerin telif hakları yayıncıya (GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences) aittir.
Gönderilen tüm makaleler orijinal, yayınlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmamalıdır. İlk olarak gönderilen makaleler Turnitin programı ile intihal için kontrol edilir. %20'den fazla benzerlik olan makaleler reddedilir. Her bir makale editörlerden biri ve en az iki hakem tarafından çift kör değerlendirmeden geçirilir. İntihal, duplikasyon, sahte yazarlık/inkar edilen yazarlık, araştrma/veri fabrikasyonu, makale dilimleme, dilimleyerek yayın, telif hakları ihlali ve çıkar çatışmasının gizlenmesi, etik dışı davranışlar olarak kabul edilir.
Kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm makaleler yayından çıkarılır. Buna yayından sonra tespit edilen olası kuraldışı, uygunsuzluklar içeren makaleler de dahildir.
GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, Yayın Etiği Komitesinin (Committee on Publication Ethics-COPE) belirlediği etik standartları benimsemektedir. Yayın ve bilim etiği konularında COPE’un (https://publicationethics.org/) etik standartları temel alınır.
Araştırma Etiği
Dergi araştırma etiğinde en yüksek standartları gözetir ve aşağıda tanımlanan uluslararası araştırma etiği ilkelerini benimser. Makalelerin etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır.
- Araştırmanın tasarlanması, tasarımın gözden geçirilmesi ve araştırmanın yürütülmesinde, bütünlük, kalite ve şeffaflık ilkeleri sağlanmalıdır.
- Araştırma ekibi ve katılımcılar, araştırmanın amacı, yöntemleri ve öngörülen olası kullanımları; araştırmaya katılımın gerektirdikleri ve varsa riskleri hakkında tam olarak bilgilendirilmelidir.
- Araştırma katılımcılarının sağladığı bilgilerin gizliliği ve yanıt verenlerin gizliliği sağlanmalıdır. Araştırma katılımcıların özerkliğini ve saygınlığını koruyacak şekilde tasarlanmalıdır.
- Araştırma katılımcıları gönüllü olarak araştırmada yer almalı, herhangi bir zorlama altında olmamalıdırlar.
- Katılımcıların zarar görmesinden kaçınılmalıdır. Araştırma, katılımcıları riske sokmayacak şekilde planlanmalıdır.
- Araştırma bağımsızlığıyla ilgili açık ve net olunmalı; çıkar çatışması varsa belirtilmelidir.
- Deneysel çalışmalarda, araştırmaya katılmaya karar veren katılımcıların yazılı bilgilendirilmiş onayı alınmalıdır. Çocukların ve vesayet altındakilerin veya tasdiklenmiş akıl hastalığı bulunanların yasal vasisinin onayı alınmalıdır.
- Çalışma herhangi bir kurum ya da kuruluşta gerçekleştirilecekse bu kurum ya da kuruluştan çalışma yapılacağına dair onay alınmalıdır.
- İnsan öğesi bulunan çalışmalarda, “yöntem” bölümünde katılımcılardan “bilgilendirilmiş onam” alındığının ve çalışmanın yapıldığı kurumdan etik kurul onayı alındığı belirtilmesi gerekir.
Veri Paylaşımı ve Tekrarlanabilirlik Politikası
Dergi, akademik araştırmalarda şeffaflığı, tekrarlanabilirliği ve sorumlu veri paylaşımını teşvik eder. Editoryal değerlendirme sürecinde, yayım sonrasında araştırma bulgularının doğrulanabilmesi ve tekrarlanabilirliğinin sağlanabilmesi amacıyla yazarlardan ham veriler, yöntemsel ayrıntılar veya tamamlayıcı materyaller talep edilebilir. Yazarların, mümkün olduğu durumlarda araştırma verilerini açık erişime sunmaları teşvik edilir; ayrıca verilerin herkese açık olup olmadığı, makul talep üzerine erişilebilirliği ya da etik, hukuki veya gizlilik gerekçeleriyle kısıtlı olup olmadığına ilişkin bir Veri Uygunluk Beyanı sunmaları istenebilir. Veri paylaşımının sınırlı olduğu durumlarda, veriye erişim koşullarının açık ve net biçimde belirtilmesi beklenir. Veri uydurma, veri tahrifatı veya seçici veri sunumu kesinlikle yasaktır ve ağır bir yayın etiği ihlali olarak değerlendirilir.
Yazarların Sorumluluğu
Makalelerin bilimsel ve etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır. Yazar makalenin orijinal olduğu, daha önce başka bir yerde yayınlanmadığı ve başka bir yerde, başka bir dilde yayınlanmak üzere değerlendirmede olmadığı konusunda teminat sağlamalıdır. Uygulamadaki telif kanunları ve anlaşmaları gözetilmelidir. Telife bağlı materyaller (örneğin tablolar, şekiller veya büyük alıntılar) gerekli izin ve teşekkürle kullanılmalıdır. Başka yazarların, katkıda bulunanların çalışmaları ya da yararlanılan kaynaklar uygun biçimde kullanılmalı ve referanslarda belirtilmelidir.
Gönderilen makalede tüm yazarların akademik ve bilimsel olarak doğrudan katkısı olmalıdır, bu bağlamda “yazar” yayınlanan bir araştırmanın kavramsallaştırılmasına ve dizaynına, verilerin elde edilmesine, analizine ya da yorumlanmasına belirgin katkı yapan, yazının yazılması ya da bunun içerik açısından eleştirel biçimde gözden geçirilmesinde görev yapan birisi olarak görülür. Yazar olabilmenin diğer koşulları ise, makaledeki çalışmayı planlamak veya icra etmek ve / veya revize etmektir. Fon sağlanması, veri toplanması ya da araştırma grubunun genel süpervizyonu tek başına yazarlık hakkı kazandırmaz. Yazar olarak gösterilen tüm bireyler sayılan tüm ölçütleri karşılamalıdır ve yukarıdaki ölçütleri karşılayan her birey yazar olarak gösterilebilir. Yazarların isim sıralaması ortak verilen bir karar olmalıdır. Tüm yazarlar yazar sıralamasını Telif Hakkı Anlaşması Formunda imzalı olarak belirtmek zorundadırlar.
Yazarlık için yeterli ölçütleri karşılamayan ancak çalışmaya katkısı olan tüm bireyler “teşekkür / bilgiler” kısmında sıralanmalıdır. Bunlara örnek olarak ise sadece teknik destek sağlayan, yazıma yardımcı olan ya da sadece genel bir destek sağlayan, finansal ve materyal desteği sunan kişiler verilebilir.
Bütün yazarlar, araştırmanın sonuçlarını ya da bilimsel değerlendirmeyi etkileyebilme potansiyeli olan finansal ilişkiler, çıkar çatışması ve çıkar rekabetini beyan etmelidirler. Bir yazar kendi yayınlanmış yazısında belirgin bir hata ya da yanlışlık tespit ederse, bu yanlışlıklara ilişkin düzeltme ya da geri çekme için editör ile hemen temasa geçme ve işbirliği yapma sorumluluğunu taşır.
Editoryal Bağımsızlık ve Tarafsızlık
Derginin Yayıncısı ile Baş Editörü aynı kişi olmakla birlikte, editoryal süreçler bağımsızlık, tarafsızlık ve çıkar çatışmasından kaçınma ilkeleri doğrultusunda, açıkça tanımlanmış bir çerçevede yürütülmektedir. Baş Editör’ün temel sorumluluğu; dergiye gönderilen makalelerin ilk ön değerlendirmesini yapmak, makalelerin derginin kapsamı ve yayın politikalarına uygunluğunu denetlemek ve uygun bulunan çalışmaları ilgili Alan Editörlerine sevk etmek veya gerekçelendirilmiş durumlarda (örneğin; makalenin açıkça kapsam dışı olması, temel yöntemsel veya etik gereklilikleri karşılamaması ya da derginin yayın politikalarını ihlal etmesi gibi) editoryal ön reddi (desk rejection) uygulamaktır.
Baş Editör, rutin olarak hakem seçimi, hakemlik yönetimi veya bilimsel değerlendirme kararlarının oluşturulması süreçlerine dâhil olmaz. Kişisel, kurumsal veya akademik çıkar çatışması doğurabilecek durumlarda Baş Editör, ilgili makalenin editoryal sürecinden tamamen çekilir. Baş Editör’ün müdahalesi; hakem raporları arasındaki ciddi çelişkiler, etik ihlal iddialarının doğrulanması, resmî itirazlar veya süreçsel uyuşmazlıklar gibi istisnai durumlarla sınırlıdır ve bu müdahaleler Committee on Publication Ethics (COPE) ilkeleri doğrultusunda yürütülür. Bu yönetişim yapısı, editoryal kararların şeffaf, bağımsız ve bireysel etkiden arınmış şekilde alınmasını güvence altına almayı amaçlamaktadır.
Alan Editörleri ve Hakemlerin Sorumlulukları
Alan Editörleri, kendilerine atanan makalelerin bilimsel değerlendirme süreçlerinden sorumludur. Bu kapsamda Alan Editörleri; bağımsız ve yeterli nitelikte hakemleri seçer, çift kör hakemlik sürecini yürütür, hakem raporlarını değerlendirir ve bu raporlara dayanarak editoryal önerilerini oluşturur. Alan Editörleri, değerlendirme sürecinin adil, gizli ve tarafsız biçimde yürütülmesini sağlamakla yükümlüdür.
Çıkar çatışmalarını önlemek ve etik standartları korumak amacıyla, dergi politikası yazarlarla aynı kurumda çalışan hakemlerin atanmasını yasaklar. Alan Editörleri, hakem seçimi sırasında bu tür atamalardan kaçınmak için gereken özeni göstermelidir. Hakemler, değerlendirme davetini kabul etmeden önce kurumsal, mali, kişisel veya mesleki herhangi bir çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür. Hakem, daveti kabul ettikten sonra ilişkili bir çıkar çatışmasını fark ederse veya editöryal ekip sonradan daha önceden beyan edilmemiş bir çakışma tespit ederse (örneğin hakemin yazarlarla aynı bölüm veya kurumda çalıştığının anlaşılması), hakem derhal görevden çekilmelidir ve editöre durumu bildirmelidir; mevcut ise sunulmuş değerlendirme sürecine dâhil edilmez ve yerine bağımsız yeni bir hakem atanır.
Hakemler değerlendirmelerini nesnel ve bilimsel ölçütlere dayalı olarak, gizlilik ilkelerini gözeterek gerçekleştirmelidir. Hakemler, olası etik ihlaller (intihal, veri tahrifatı, tekrar yayın gibi) tespit ettiklerinde derhal editöre bildirmekle yükümlüdür. Konu hakkında yeterli uzmanlığa sahip olmadığını veya istenen süre içinde değerlendirmeyi tamamlayamayacağını düşünen hakemler, daveti derhal reddetmelidir.
Şikâyetler ve İtirazlar Politikası
Dergi, editoryal kararlar, hakem değerlendirme süreçleri ve yayın etiğine ilişkin şikâyet ve itirazların ele alınması için şeffaf, adil ve sistematik bir mekanizma yürütmektedir. Yazarlar, editör veya hakem kararlarına yönelik itirazlarını, kararın kendilerine bildirilmesini takiben makul bir süre içerisinde, gerekçeli ve kanıta dayalı bir açıklama ile derginin resmî iletişim kanalları üzerinden Editörler Kuruluna iletebilirler; bu itirazlar öncelikle Baş Editör tarafından incelenir ve gerekli görülen durumlarda ilk kararda yer almamış bağımsız bir Editörler Kurulu üyesinin görüşüne başvurulabilir. Editoryal uygulamalara, hakemlik sürecinin bütünlüğüne veya olası etik ihlallere ilişkin şikâyetler, Committee on Publication Ethics (COPE) ilke ve yönergeleri doğrultusunda değerlendirilir ve tüm şikâyet ile itirazlar gizlilik, tarafsızlık, nesnellik ve çıkar çatışmasından kaçınma ilkeleri çerçevesinde ele alınır.
Makale Değerlendirme Süreci
Hiçbir ad altında yazar veya kurumundan ücret alınmaz. Dergideki tüm işlemler gönüllülük esasına dayalı yürütülmektedir.