Derleme

Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi

Cilt: 1 Sayı: 2 25 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi

Öz

Baklagiller, yüksek protein içerikleri, biyoaktif bileşenleri ve fonksiyonel özellikleri sayesinde sürdürülebilir beslenmenin önemli bir bileşenidir. Çimlenme, düşük maliyetli ve çevre dostu bir biyoproses olup, baklagillerde endojen enzimlerin aktivasyonunu tetikleyerek derin biyokimyasal ve fizyolojik değişimlere yol açmaktadır. Bu süreçte depo proteinlerinin hidroliziyle peptitler ve serbest aminoasitler oluşmakta, amilaz aktivitesiyle karbonhidratlar mobilize edilmekte ve fenolik bileşikler ile vitaminlerin biyosentezi artmaktadır. Dolayısıyla çimlenme, protein sindirilebilirliğini iyileştirmekte, aminoasit profillerini değiştirmekte, şeker kompozisyonunu düzenlemekte ve toplam fenolik madde ile antioksidan kapasiteyi artırmaktadır. Ayrıca, enzimatik esmerleşme ve pigment yeniden dağılımına bağlı olarak yapısal ve renk değişiklikleri de meydana gelmektedir. Bu derleme, çimlenmenin baklagillerin besinsel ve fonksiyonel kalitesi üzerindeki etkilerini güncel literatür ışığında kapsamlı biçimde değerlendirmekte; besin öğelerinin biyoyararlanımını artırma ve baklagil bazlı gıdaların sağlık destekleyici özelliklerini güçlendirme potansiyelini vurgulamaktadır. Çimlenmiş baklagiller, fonksiyonel gıda formülasyonları için değerli bir hammadde ve sürdürülebilir gıda sistemlerinin geliştirilmesinde önemli bir araç olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aminoasit, Antioksidan kapasite, Baklagil, Çimlenme, Fenolik bileşikler, Fonksiyonel özellikler, Protein sindirilebilirliği

Proje Numarası

25103008

Teşekkür

Bu çalışma Nejla Dağsuyu’nun yüksek lisans tezinden üretilmiş olup, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilimsel Araştırma Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje Numarası: 25103008.

Kaynakça

  1. del Socorro López-Cortez, M., Rosales-Martínez, P., Arellano-Cárdenas, S., & Cornejo-Mazón, M. (2016). Antioxidants properties and effect of processing methods on bioactive compounds of legumes. In Grain legumes. IntechOpen.
  2. Kouris-Blazos, A., & Belski, R. (2016). Health benefits of legumes and pulses with a focus on Australian sweet lupins. Asia Pacific journal of clinical nutrition, 25(1), 1-17.
  3. Röös, E., Carlsson, G., Ferawati, F., Hefni, M., Stephan, A., Tidåker, P., & Witthöft, C. (2020). Less meat, more legumes: prospects and challenges in the transition toward sustainable diets in Sweden. Renewable Agriculture and Food Systems, 35(2), 192-205.
  4. Uebersax, M. A., Cichy, K. A., Gomez, F. E., Porch, T. G., Heitholt, J., Osorno, J. M., ... & Bales, S. (2023). Dry beans (Phaseolus vulgaris L.) as a vital component of sustainable agriculture and food security—A review. Legume science, 5(1), e155.
  5. Grdeń, P., & Jakubczyk, A. (2023). Health benefits of legume seeds. Journal of the Science of Food and Agriculture, 103(11), 5213-5220.
  6. Naghshi, S., Sadeghi, O., Willett, W. C., & Esmaillzadeh, A. (2020). Dietary intake of total, animal, and plant proteins and risk of all cause, cardiovascular, and cancer mortality: systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Bmj, 370.
  7. Ferreira, H., Vasconcelos, M., Gil, A. M., & Pinto, E. (2021). Benefits of pulse consumption on metabolism and health: A systematic review of randomized controlled trials. Critical reviews in food science and nutrition, 61(1), 85-96.
  8. Bera, I., O’Sullivan, M., Flynn, D., & Shields, D. C. (2023). Relationship between protein digestibility and the proteolysis of legume proteins during seed germination. Molecules, 28(7), 3204.
  9. Jha, U. C., Nayyar, H., Parida, S. K., Deshmukh, R., von Wettberg, E. J., & Siddique, K. H. (2022). Ensuring global food security by improving protein content in major grain legumes using breeding and ‘Omics’ tools. International Journal of Molecular Sciences, 23(14), 7710.
  10. Maphosa, Y., & Jideani, V. A. (2017). The role of legumes in human nutrition. Functional food-improve health through adequate food, 1, 13.

Kaynak Göster

APA
Dagsuyu, N., & Kelebek, H. (2025). Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilim Dergisi, 1(2), 124-135. https://izlik.org/JA56GZ72GS
AMA
1.Dagsuyu N, Kelebek H. Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi. ATUJSCIENCE. 2025;1(2):124-135. https://izlik.org/JA56GZ72GS
Chicago
Dagsuyu, Nejla, ve Hasim Kelebek. 2025. “Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi”. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilim Dergisi 1 (2): 124-35. https://izlik.org/JA56GZ72GS.
EndNote
Dagsuyu N, Kelebek H (01 Aralık 2025) Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilim Dergisi 1 2 124–135.
IEEE
[1]N. Dagsuyu ve H. Kelebek, “Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi”, ATUJSCIENCE, c. 1, sy 2, ss. 124–135, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56GZ72GS
ISNAD
Dagsuyu, Nejla - Kelebek, Hasim. “Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi”. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilim Dergisi 1/2 (01 Aralık 2025): 124-135. https://izlik.org/JA56GZ72GS.
JAMA
1.Dagsuyu N, Kelebek H. Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi. ATUJSCIENCE. 2025;1:124–135.
MLA
Dagsuyu, Nejla, ve Hasim Kelebek. “Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi”. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilim Dergisi, c. 1, sy 2, Aralık 2025, ss. 124-35, https://izlik.org/JA56GZ72GS.
Vancouver
1.Nejla Dagsuyu, Hasim Kelebek. Çimlenmenin Baklagillerin Fonksiyonel Özelliklerine Etkisi. ATUJSCIENCE [Internet]. 01 Aralık 2025;1(2):124-35. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56GZ72GS