Dijital eşitsizlikten dijital sermayeye: Öğretmenlerin dijital problem çözme, güvenlik ve içerik üretim becerilerinin incelenmesi

Öz

Bu araştırma, öğretmenlerin dijital sermaye düzeylerini yaş, eğitim düzeyi, branş ve internet kullanım süresi gibi demografik değişkenler bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, dijital sermaye yaklaşımını öğretmenlerin dijital problem çözme, dijital içerik oluşturma ve dijital güvenlik becerileri üzerinden değerlendirmektedir. Araştırma nicel araştırma yöntemine dayalı olarak tasarlanmış ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye genelinde görev yapan 223 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmış ve analiz sürecinde SPSS 26 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Dijital Sermaye Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin öğretmen örneklemindeki yapı özellikleri incelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda ölçeğin üç boyutlu yapıyı koruduğu belirlenmiş; toplam açıklanan varyans oranı %60,643 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin toplam güvenirlik katsayısı ise α=0,965 olarak bulunmuştur. Araştırma bulguları, dijital problem çözme becerilerinde yaş ve cinsiyet değişkenlerinin anlamlı farklılık yarattığını göstermektedir. Genç yaş grubundaki öğretmenlerin problem çözme becerilerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Erkek öğretmenlerin dijital problem çözme ve dijital güvenlik becerilerinin kadın öğretmenlere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Buna karşılık dijital içerik oluşturma becerilerinde cinsiyet değişkenine bağlı anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Branş değişkeni açısından bilişim teknolojileri öğretmenlerinin dijital problem çözme ve güvenlik becerilerinde diğer branşlara göre daha yüksek puanlara sahip olduğu görülmüştür. Ancak bilişim teknolojileri grubundaki örneklem büyüklüğünün düşük olması nedeniyle bulguların dikkatli yorumlanması gerektiği değerlendirilmiştir. Araştırmada internet kullanım süresinin dijital beceriler üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Bu sonuç, dijital yeterliliklerin yalnızca çevrimiçi geçirilen süreyle değil; dijital araçlarla kurulan etkileşimin niteliğiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, öğretmenlerin dijital sermaye düzeylerinin yalnızca demografik değişkenlerle açıklanamayacağı; dijital araçlarla etkileşim biçimleri, pedagojik teknoloji kullanımı ve dijital eğitim deneyimlerinin belirleyici olduğu görülmektedir. Bu bağlamda öğretmenlerin dijital problem çözme, dijital güvenlik ve dijital içerik üretimi becerilerini geliştirmeye yönelik sürekli ve uygulama temelli mesleki eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Sermaye
• Dijital Eşitsizlik
• Dijital Beceriler
• Öğretmenler
• Dijital Eğitim

From digital inequality to digital capital: An examination of teachers’ digital problem-solving, security, and content creation skills

Öz

This study aims to examine teachers’ levels of digital capital in relation to demographic variables such as age, educational level, branch, and duration of internet use. The study evaluates the digital capital approach through teachers’ digital problem-solving, digital content creation, and digital security skills. Designed within the framework of quantitative research methods, the study employed a correlational survey model. The sample consisted of 223 teachers working across Türkiye. Data were collected through an online questionnaire, and SPSS 26 software was used in the data analysis process. The Digital Capital Scale was used as the data collection instrument in the study, and the structural properties of the scale were examined within the teacher sample. As a result of the analyses, it was determined that the scale maintained its three-dimensional structure, and the total explained variance was calculated as 60.643%. The overall reliability coefficient of the scale was found to be α = 0.965. The findings indicate that age and gender variables produced significant differences in digital problem-solving skills. Teachers in younger age groups were found to have higher levels of problem-solving skills. In addition, male teachers were found to have higher digital problem-solving and digital security skills compared to female teachers. However, no significant gender-based difference was found in digital content creation skills.In terms of the branch variable, information technology teachers were found to have higher scores in digital problem-solving and digital security skills compared to teachers from other branches. However, due to the small sample size of the information technology teacher group, these findings should be interpreted with caution. The study found no significant effect of duration of internet use on digital skills. This result suggests that digital competencies are not determined solely by the amount of time spent online, but are also related to the quality of interaction established with digital tools. Overall, the findings of the study indicate that teachers’ levels of digital capital cannot be explained only by demographic variables; rather, their forms of interaction with digital tools, pedagogical use of technology, and digital education experiences also appear to be determining factors. In this regard, it is recommended that continuous and practice-based professional development programs aimed at improving teachers’ digital problem-solving, digital security, and digital content creation skills should be expanded.

Anahtar Kelimeler

• Digital Capital
• Digital Inequality
• Digital Skılls
• Teachers
• Digital Education

Kaynakça

1. Attewell, P. (2001). The first and second digital divides. Sociology of Education, 74(3), 252–259. https://doi.org/10.2307/2673277.
2. Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., & Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine, 25(24), 3186–3191. https://doi.org/10.1097/00007632-200012150-00014.
3. Blank, G., & Groselj, D. (2014). Dimensions of internet use: Amount, variety, and types. Information, Communication & Society, 17(4), 417–435. https://doi.org/10.1080/1369118X.2014.889189.
4. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (24. bs.). Pegem Akademi.
5. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
6. DiMaggio, P., Hargittai, E., Celeste, C., & Shafer, S. (2004). Digital inequality: From unequal access to differentiated use. In K. Neckerman (Ed.), Social inequality (pp. 355–400). Russell Sage Foundation.
7. Ertmer, P. A., & Ottenbreit-Leftwich, A. T. (2010). Teacher technology change: How knowledge, confidence, beliefs, and culture intersect. Journal of Research on Technology in Education, 42(3), 255–284. https://doi.org/10.1080/15391523.2010.10782551.
8. Fricker, R. D., & Schonlau, M. (2002). Advantages and disadvantages of internet research surveys: Evidence from the literature. Field Methods, 14(4), 347–367. https://doi.org/10.1177/152582202237725.

9. Hargittai, E., & Hinnant, A. (2008). Digital inequality: Differences in young adults’ use of the internet. Communication Research, 35(5), 602–621. https://doi.org/10.1177/0093650208321782.
10. Hargittai, E., & Shaw, A. (2015). Mind the skills gap: The role of internet know-how and gender in differentiated contributions to Wikipedia. Information, Communication & Society, 18(4), 424–442. https://doi.org/10.1080/1369118X.2014.957711.
11. International Test Commission. (2017). The ITC guidelines for translating and adapting tests (2nd ed.). International Test Commission.
12. Kalaycı, Ş. (Ed.). (2014). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (6. bs.). Asil Yayın Dağıtım.
13. Karahan, E., & Roehrig, G. (2015). Constructing media artifacts in a social constructivist environment to enhance students’ environmental awareness and activism. Journal of Science Education and Technology, 24(1), 103–118. https://doi.org/10.1007/s10956-014-9515-5.
14. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi (35. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
15. Keskin, N. O., Yurdugül, H., & Vural, S. (2011). Öğretmenlerin bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanma yeterliliklerinin incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(1), 205–225.
16. Knekta, E., Runyon, C., & Eddy, S. (2019). One size doesn’t fit all: Using factor analysis to gather validity evidence when using surveys in your research. CBE—Life Sciences Education, 18(1), Article rm1. https://doi.org/10.1187/cbe.18-04-0064.
17. Mossberger, K., Tolbert, C. J., & Stansbury, M. (2007). Virtual inequality: Beyond the digital divide. Georgetown University Press.
18. Niehaves, B., & Plattfaut, R. (2014). Internet adoption by the elderly: Employing IS technology acceptance theories for understanding the age-related digital divide. European Journal of Information Systems, 23(6), 708–726. https://doi.org/10.1057/ejis.2013.19.
19. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1–6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816.
20. Ragnedda, M., & Ruiu, M. L. (2017). Social capital and the three levels of digital divide. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315455334.
21. Ragnedda, M., Ruiu, M. L., & Addeo, F. (2020). Measuring digital capital: An empirical investigation. Telematics and Informatics, 52, 101315. https://doi.org/10.1016/j.tele.2020.101315.
22. Redecker, C., & Punie, Y. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/159770.
23. Roberts, L. D. (2007). Internet survey methodology. In N. Fielding, R. M. Lee, & G. Blank (Eds.), The SAGE handbook of online research methods (pp. 19–37). SAGE Publications.
24. Robinson, L., Cotten, S. R., Ono, H., Quan-Haase, A., Mesch, G., Chen, W., Schulz, J., Hale, T. M., & Stern, M. J. (2015). Digital inequalities and why they matter. Information, Communication & Society, 18(5), 569–582. https://doi.org/10.1080/1369118X.2015.1012532.
25. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
26. van Deursen, A. J. A. M., & Helsper, E. J. (2018). Collateral benefits of internet use: Explaining the diverse outcomes of engaging with the internet. New Media & Society, 20(7), 2333–2351. https://doi.org/10.1177/1461444817715282.
27. van Deursen, A. J. A. M., & van Dijk, J. A. G. M. (2013). The digital divide shifts to differences in usage. New Media & Society, 16(3), 507–526. https://doi.org/10.1177/1461444813487959.
28. van Dijk, J. (2017). Digital divide: Impact of access. Polity Press.
29. Worthington, R. L., & Whittaker, T. A. (2006). Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806–838. https://doi.org/10.1177/0011000006288127.
30. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. bs.). Seçkin Yayıncılık.
31. Yılmaz, A. (2022). Dijital sermaye ve dijital eşitsizlikler üzerine sosyolojik bir değerlendirme. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 58, 205–223.