Borders and Research Criteria in Political Geography

Öz

This research offers a theoretical perspective on borders a specific area of study within political geography) and discusses the main criteria to be considered in border studies. While the literature primarily focuses on the functions of borders and case studies, the originality of this study lies in its focus on the criteria used in border studies. Borders are not only physical dividing lines that surround the sovereign territories of state entities, but also dynamic areas where political, social, and economic processes take shape. Based on a conceptual analysis grounded in the literature and fieldwork, the principal findings of this research are as follows: Geographical, political, military, legal, economic, and social criteria constitute the main topics guiding border studies. Global practices do not relax or eliminate nation-state borders; on the contrary, these borders are becoming more protected and distinct. The characteristics of countries and contexts play a decisive role in border-related issues such as security, permeability, and trade. It is recommended that the methodology, stages, and criteria for border studies be determined on the basis of these and similar arguments. These also function as critical variables that directly affect the spatial and political development of nation-states through their borders.

Anahtar Kelimeler

• Border
• Border Region
• Border Survey
• Border Survey Criteria
• Political Geography

Siyasi Coğrafyada Sınırlar ve Araştırma Kriterleri

Öz

Bu araştırma, siyasi coğrafya içerisinde özel bir inceleme alanı olan sınırlar hakkında teorik bir perspektif sunmakta ve sınır araştırmalarında dikkate alınması gereken başlıca kriterleri tartışmaktadır. Literatürde çoğunlukla sınırların işlevleri ve örnek olay analizleri öne çıkarken, sınır araştırmalarında kullanılacak kriterlere odaklanılması bu çalışmanın özgün yönünü oluşturmaktadır. Sınırlar devlet teşekküllerinin egemenlik sahalarını çevreleyen coğrafi hatlar olarak yalnızca fiziki ayrım sahaları değil aynı zamanda siyasi, sosyal ve ekonomik süreçlerin biçimlendiği dinamik alanlardır. Literatüre dayalı kavramsal analiz yaklaşımını ve ayrıca saha çalışmalarını temel alan bu araştırmanın sonucunda ulaşılan en önemli bulgular şöyle özetlenebilir; Coğrafi, siyasi, askeri, hukuki, ekonomik ve sosyal kriterler sınır araştırmalarına yön veren başlıkları oluşturmaktadır. Küresel uygulamalar ulus devlet sınırlarını esnetip ortadan kaldırmamakta, aksine bu sınırlar daha korunaklı belirgin alanlara dönüşmektedir. Güvenlik, geçirgenlik ve ticaret gibi sınıra ilişkin konularda ülkelerin sit ve sitüasyon özellikleri belirleyici rol oynar. Sınır araştırmalarının metodolojisini, aşamalarını ve kriterlerini belirlemede bu vb. argümanlara göre hareket edilmesi önerilmektedir. Söz konusu unsurlar aynı zamanda sınırlar üzerinden ulus devletlerin mekânsal ve siyasal gelişimlerini de doğrudan yönlendiren kritik değişkenler olarak işlev görmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sınır
• Sınır Bölgesi
• Sınır Araştırmaları
• Sınır Araştırma Kriterleri
• Siyasi Coğrafya

Kaynakça

1. Agnew, J. A., Mamadouh, V., Secor, A. J., & Sharp, J. (Eds.). (2015). The Wile-Blackwell companion to political geography. Chichester, UK: Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781118725771
2. Akengin, H. (2010). Siyasi coğrafya: İnsan ve mekân yönetimi. Ankara: Pegem Akademi.
3. Biçen Gören, K. B. (2023). Sınır güvenliği paradigmalarının değişimi ekseninde Türkiye’nin sınır güvenliği. Turkish Journal of Security Studies/Güvenlik Calışmalari Dergisi, 25(1), 30-50. https://doi.org/10.54627/gcd.1284588
4. Booth, K. (2012). Dünya güvenliği kuramı. (Çev. Çağdaş Üngör). İstanbul: Küre Yayınları.
5. Brauer, R. W. (1995). Boundaries and frontiers in medieval Muslim geography. Transactions of the American Philosophical Society, 85(6), 1–73. https://doi.org/10.2307/1006658.
6. Brigham, A. P. (1919). Principles in the determination of boundaries. Geographical Review, 7(4), 201-219. https://doi.org/10.2307/207370
7. Buzan, B. (2015). İnsanlar, devletler & korku: Soğuk Savaş sonrası dönemde uluslararası güvenlik çalışmaları için bir gündem. (Çev. E. Çıtak), İstanbul: Röle Akademik Yayıncılık.
8. Deniz, T. (2013). Sınırlar, sınır ticareti ve sınır ticaret merkezleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(6/4), 351-370. https://doi.org/10.1002/9781118725771doi.org/10.9761/JASSS1154

9. Denizli, C., Akengin, H., & Karaca, A. (2023). Doğu Akdeniz hidrokarbon yatakları, deniz yetki alanları ve sınır anlaşmazlıkları üzerine jeopolitik bir değerlendirme. Türk Coğrafya Dergisi, (84), 233-247. https://doi.org/10.17211/tcd.1308226
10. Demir, T. (2020). Siyasi coğrafya ve sıra dışı sınırlar. Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
11. Demir, T. (2020). Anklav, ekslav ve uç topraklar-güvenlik ilişkisi. Güvenlik Bilimleri Dergisi, Özel Sayı (International Security Congress Special Issue), 51-77. https://doi.org/10.28956/gbd.695916
12. Doğanay, H. (1986). Türkiye’nin coğrafi konumu ve milli sınırları ile ilgili bazı meseleler. Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 44, 105-154.
13. Efe, H., & Kızıl, M. (2017). Sınır kavramı ve tarihsel süreç içinde Türkiye-İran sınırının oluşumu ve önemi. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 77-90.
14. Ekmekcioğlu, A. (2021). Sınırların kavramsal çerçevesinin incelenmesi ve sınıflandırılması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 52, 135-168.
15. Göney, S. (1993). Siyasi coğrafya (Cilt 2). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları. Günel, K. (1997). Coğrafyanın siyasal gücü. İstanbul: Çantay Kitabevi.
16. Green, S. F. (2005). Notes from the Balkans: locating marginality and ambiguity on the Greek-Albanian border. Princeton NJ: Princeton University Press. https://doi.org/10.1515/9781400884353
17. Gümüşçü, O. (2010). Siyasi coğrafya açısından sınırlar ve tarihi süreç içinde Türkiye’de sınır kavramı. Bilig, 52, 79-104.
18. Hoş, Y. B. (2023). Bir siyasi coğrafya terimi olarak “limitrof ülke” kavramı ve küresel jeopolitiğe etkileri. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 6(4), 19-34. https://doi.org/10.59182/tudad.1345180
19. İstanbullu, İ. (2022). Sınır güvenliği mantığı. Savunma Bilimleri Dergisi, 42, 223-249. https://doi.org/10.17134/khosbd.1095016
20. Johnson, C., Jones, R., Paasi, A., Amoore, L., Mountz, A., Salter, M., & Rumford, C. (2011). Interventions on rethinking ‘the border’in border studies. Political Geography, 30(2), 61-69. https://doi.org/10.1016/j.polgeo.2011.01.002
21. Jones, S. B. (1959). boundary concepts in the settıng of place and tıme. Annals of the Association of American Geographers, 49(3), 241-255. https://doi.org/10.1111/j.1467-8306.1959.tb01611.x
22. Jane, M. (2025). Türk Devletleri Teşkilatı supranasyonel bir aktör olabilir mi?: Türk birliği yaklaşımları çerçevesinde bir değerlendirme. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12(Türk Devletleri Teşkilatı), 92-168. https://doi.org/10.16985/mtad.1604296.
23. Karabağ, S. (2014). Jeopolitik açıdan sınırlar (3. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
24. Kaya, A. (2013). Sınır güvenliği paradigmalarındaki değişim ve Türkiye’nin sınır güvenliği yapısının analizi. Uluslararası Güvenlik ve Terörizm Dergisi, 4(2), 1-12.
25. Kazel, E., & Bayartan, M. (2021). Siyasi coğrafya açısından Türkiye’nin sınır güvenliği: Batı kara sınırları. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 201-219.
26. Kazel, E. (2022). Türkiye, sınırlar, gümrükler ve güvenlik: Batı kara sınırları. İzmir: Serüven Yayınevi.
27. Kazel, E., & Bayartan, M. (2022). Türkiye’nin siyasi sınırları ve uluslararası sınır değeri açısından Edirne’nin önemi. Türk Coğrafya Kurumu e-kitabı, 1-22. İstanbul: Türk Coğrafya Kurumu Yayınları.
28. Koç, F., Çetli, E., & Özkoçak, V. (2020). Biyometrik verilerin ülke giriş-çıkış noktalarında kullanılması ile suç-geçiş bölgelerinin güvenliğinin sağlanması. Turkish Studies (Electronic), 15(1), 447-456. https://doi:10.29228/TurkishStudies
29. Korkut, C. (1970). Siyasi coğrafya açısından devlet sınırları ve Türkiye’nin sınırları. İzmir: Karınca Matbaacılık.
30. Kocaman Mert, N., & Ünay, H. (2025). ''Duvarlarla çevrili bir ülke'' olarak Türkiye'de gelişen sınır tahkimat politikaları: Kapsamlı bir analiz. Sınır Araştırmaları Dergisi, 1-23. https://doi.org/10.1080/08865655.2025.2504873
31. Kristof, L. K. D. (1959). The nature of frontıers and boundarıes. Annals of the Association of American Geographers, 49(3), 269-282. https://doi.org/10.1111/j.1467-8306.1959.tb01613.x
32. Mignolo, W. D. (2012). Local histories-global designs: Coloniality, subaltern knowledges, and border thinking. Princeton, NJ: Princeton University Press. Erişim adresi: https://www.torrossa.com/gs/resourceProxy?an=5576449
33. Minghi, J. V. (1963). Boundary studıes ın polıtıcal geography. Annals of the Association of American Geographers, 53(3), 407-428. https://doi.org/10.1111/j.1467-8306.1963.tb00457.x
34. Muir, R. (1981). Political regions and scale. R. Muir içinde, Modern political geography (ss. 191-239). London: Macmillan Education UK. https://doi.org/10.1007/978-1-349-86076-0_8
35. Newman, D. (2006). The lines that continue to separate us: Borders in our `borderless’ world. Progress in Human Geography, 30(2), 143-161. https://doi.org/10.1191/0309132506ph599xx
36. Ollier, J. (2025). Turkey’s walled borders: A multiscalar approach. Journal of Borderlands Studies, 1–18. https://doi.org/10.1080/08865655.2025.2457610
37. Özdemir, H. (2008). Türkiye’nin “sınır-ülke” niteliği: Farklı stratejik kültürler arasında Türk dış politikası. Avrasya Etüdleri, 33(1), 7-46.
38. Özey, R. (1998). Jeopolitik ve jeostratejik açıdan Türkiye. İstanbul: Marifet Yayınları.
39. Özey, R. & Kocalar, A.O. (2019). Siyasi coğrafya. İstanbul: Aktif Yayınevi.
40. Özgen, N. (2014). Sınırı düşünmek ya da sınırda düşünmek (Söyleşi). D. Danış & İ. Soysüren (Ed.), Sınır ve sınırdışı: Türkiye’de yabancılar, göç ve devlete disiplinlerarası bakışlar içinde (s. 133–153). Ankara: Nota Bene Yayınları.
41. Öztürk, N. (2006). Türkiye’de sınır ticaretinin gelişimi, ekonomik etkileri, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 2(3), 107-127.
42. Paasi, A. (1998). Boundaries as social processes: Territoriality in the world of flows. Geopolitics, 3(1), 69-88. https://doi.org/10.1080/14650049808407608
43. Seidel, S., & Budke, A. (2019). “A border is a ban”—Students’ conceptual understanding and experiences of Europe’s borders and boundaries. Review of International Geographical Education Online, 9(1), 82-101. https://search.informit.org/doi/10.3316/informit.729467896138197
44. Szary, A. A. (2015). Boundaries and borders. J. Agnew, V. Mamadouh, A. J. Secor, & J. Sharp (Ed.), The Wiley Blackwell companion to political geography içinde (1. bs., ss. 11-25). Oxford: Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118725771
45. Tepealtı, F. (2023). Deniz yetki alanlarının paylaşım sorunu ve Türkiye. Ankara: Pegem Akademi.
46. Tepealtı, F. (2022). Kıta sahanlığı: Teori ve uygulama boyutu bağlamında bir değerlendirme. International Journal of Geography and Geography Education, 45, 174-196. https://doi.org/10.1002/9781118725771doi:10.32003/igge.1014953
47. Turner, F. J. (1914). The frontier in American history. New York, NY: Holt, Rinehart and Winston. Erişim adresi: https://mymebox.org/wp-content/uploads/2022/01/ebook_gk_frontierinamericanhistory.pdf
48. Van Houtum, H. (2005). The geopolitics of borders and boundaries. Geopolitics, 10(4), 672-679. https://doi.org/10.1002/9781118725771
49. Van Houtum, H., & Bueno Lacy, R. (2017). Frontiers. D. Richardson, N. Castree, M. F. Goodchild, A. Kobayashi, W. Liu, & R. A. Marston (Ed.), International encyclopedia of geography içinde (ss. 1-8). Chichester, UK: Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118786352.wbieg0859