Teacher and Parent Participation in Schools in the Context of Neoliberal Participation and Democratic Education Principles

Yıl 2026, Cilt: 59 Sayı: 1 , 175 - 220 , 15.04.2026

Aslıhan Hancı

https://doi.org/10.30964/auebfd.1670191

https://izlik.org/JA68MZ96RW

Öz

This research aims to determine the views, participation levels, and rationale of teachers and parents regarding school decision-making processes. Data obtained from semi-structured interviews were analyzed using a descriptive phenomenological approach and within the context of democratic education principles. School management's attitudes primarily shape participation. While teachers engage more in areas of personal interest and expertise, they tend to avoid participation when it results in an increased workload. Additionally, professional experience and internal communication dynamics are key factors influencing their involvement. Parental participation remains largely child-centric, focusing on individual problems and limited to formal meetings or parent-teacher association activities. A significant finding is that participation is often reduced to financial contribution, creating confusion between democratic involvement and the financial expectations driven by neoliberal processes. In conclusion, it is recommended that a fair and equitable participation environment be established in schools, and that structures that develop awareness of rights and responsibilities be prioritized. Furthermore, it is emphasized that the need for genuine democratic participation in schools should not be confused with the financial participation processes imposed by neoliberal policies.

Anahtar Kelimeler

Democratic education , neoliberal participation , teacher participation , parent participation

Neoliberal Katılım ve Demokratik Eğitim İlkeleri Bağlamında Öğretmen ve Velilerin Okula Katılımı

https://izlik.org/JA68MZ96RW

Öz

Araştırma, devlet ortaokulları öğretmenleri ve velilerinin, okula katılım deneyimleri, türleri ve düzeyleri ile katılım yaklaşım ve gerekçelerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Betimleyici fenomenolojik yaklaşım ve derinlemesine görüşme tekniğiyle elde edilen veriler, katılım kuramları ve demokratik eğitim ilkeleri bağlamında çözümlenmiştir. İçerik analizinde temalandırma ve kodlama çalışmasından elde edilen sonuçlara göre; öğretmenlerin okula katılımlarının en çok okul yönetimi ve okul müdürlerinin tutumlarından etkilendiği, kendilerini ilgilendiren ve uzmanlık alanlarına giren konularda kararlara katıldıkları ve katılmak istedikleri, katılma isteklerinin iş yükü olarak kendilerine dönmesi nedeniyle görüş belirtmekten kaçındıkları, mesleki kıdem, okul bileşenleri arasındaki ilişkiler ve iletişimlerinin okula katılımlarında etkili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Velilerin katılımlarında okul yönetimi ve öğretmenlerinin tutumlarının önemli olduğu, katılımlarının okul toplantıları veya okul-aile birliği etkinlikleri ile sınırlı kaldığı, çocuklarının sorunları ve akademik başarısıyla ilgili konularda katılım gösterdikleri, okulun velilerden en önemli beklentisinin, okula maddi katılımları konusunda olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Buna göre okullarda eşit, adil ve demokratik yaklaşımla oluşturulacak katılım ortamlarının düzenlenmesi, toplantıların katılımı destekleyecek şekilde planlanması, eğitim ve okul yöneticileri tarafından öğretmen ve velilerin okula demokratik eğitim ilkeleri bağlamında katılımlarının çerçevesini belirleyen hak, görev ve sorumluluk bilincini geliştirecek uygulamalara öncelik verilmesi, öğretmenlerin katılım iradelerinin ek iş yükü yaratmaması ve demokratik katılım sorumluluğunun, neoliberal katılımın çalışma performansı ve maddi katılımı ile karıştırılmaması önerilerinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Demokratik eğitim , okula katılım , öğretmen katılımı , veli katılımı

Kaynakça

• Aksoy, H. H. (2014, 7 Ekim). Okul eşitsizlikleri beslememeli [Schools should not feed inequalities] (S. Mansuroğlu, Röportaj Yapan). https://www.birgun.net/haber/okul-esitsizlikleri-beslememeli-69663
• Apple, M. W. (2004). Ideology and curriculum (3. baskı). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203487563
• Apple, M. W. (2017). Eğitim toplumu değiştirebilir mi? [Can education change society?] (Ş. Çınkır, Çev.). Anı.
• Apple, M. W., ve Beane, J. (2011). Demokratik okullar (Güçlü eğitimden dersler) [Democratic schools (Lessons from powerful education)] (M. Sarı, Çev.). Dipnot.
• Aydın, İ. (1997). Okula aile katılımı [Family involvement in school]. Yaşadıkça Eğitim Dergisi, (53), 4–7. https://openaccess.iku.edu.tr/entities/publication/79e4f615-b87f-4988-a3ea-67b699ee451b
• Barnard, C. (1966). The functions of the executive: Thirtieth anniversary edition. Harvard University Press. https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.190485
• Berner, H. (2013). Pedagojide güncel akımlar [Current trends in pedagogy] (Z. Uludağ, Ç. Uğursal, & N. Bakır, Çev.). Nobel.
• Bliss, L. A. (2016). Phenomenological research: Inquiry to understand the meanings of people’s experiences. International Journal of Adult Vocational Education and Technology, 7(3), 14–26.
• Cheng, C. K. (2008). The effect of shared decision-making on the improvement in teachers’ job development. New Horizons in Education, 56(3). https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ832908.pdf
• Choi, J., & Kim, S. (2024). Theory of the State in Dewey's The Public and Its Problems and Its Educational Implications. Gyoyug Munje Yeon'gu (Journal of Educational Problems), 37(1), 23-45. https://doi.org/10.24299/kier.2024.371.23
• Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94(Supplement), S95–S120. https://doi.org/10.1086/228943
• Conley, S. (2016). Review of research on teacher participation in school decision making. Review of Research in Education, 17, 225–266.
• Creswell, J. W., ve Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
• Çakır, E., ve Yavuz, M. (2020). Ortaokullarda aile katılımına yönelik okul müdürlerinin görüşleri [Opinions of school principals on family involvement in secondary schools]. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 17–34.
• Dewey, J. (2004). Demokrasi ve eğitim [Democracy and education]. Yeryüzü Yayınevi.
• Dewey, J. (2010). Okul ve toplum [The school and society] (H. A. Başman, Çev.). Pegem Akademi.
• Epstein, J. L. (2008). Improving family and community involvement in secondary schools. The Education Digest, 73(6), 9–12.
• Epstein, J. L. (2011). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools (2nd ed.). Westview Press.
• Erdener, M. A., ve Knoeppel, R. (2018). Parents’ perceptions of their involvement in schooling. International Journal of Research in Education and Science, 4(1). https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1169840.pdf
• Ertem, H. Y., ve Gökalp, G. (2020). Velilerin okul iklimi ve veli katılımı algılarının velilerin eğitim durumu ve çocuklarının öğrenim kademesine göre incelenmesi [Investigation of parents' perceptions of school climate and parent involvement according to parents' educational status and children's education level]. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 78–91.
• Fereday, J., ve Muir-Cochrane, E. (2006). Tematik analiz kullanarak kesinliği gösterme: Tümevarımsal ve tümdengelimli kodlama ve tema geliştirmenin hibrit bir yaklaşımı [Demonstrating rigor using thematic analysis: A hybrid approach of inductive and deductive coding and theme development]. Uluslararası Niteliksel Yöntemler Dergisi, 5, 80–92.
• Ford, D. R. (2019). Education and the production of space. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315389127
• Ford, D. R. (2021). Encountering education: Elements for a Marxist pedagogy. Brill. https://www.iskrabooks.org/encountering-education
• Freire, P. (2005). Education for critical consciousness. Continuum.
• Giorgi, A. (2009). The descriptive phenomenological method in psychology: A modified Husserlian approach. Duquesne University Press.
• Giroux, H. A. (1983). Theories of reproduction and resistance in the new sociology of education: A critical analysis. Harvard Educational Review, 53(3), 257–293.
• Giroux, H. A. (2007). Eleştirel pedagoji ve neoliberalizm [Critical pedagogy and neoliberalism] (B. Baysal, Çev.). Kalkedon Yayıncılık.
• Güçlü, N., Özer, A., Kurt, T., ve Koşar, S. (2015). Liderlik stilleri, karar verme stratejileri ve kişiliğin okuldaki karar verme sürecine etkilerinin çok düzeyli analizi [Multilevel analysis of the effects of leadership styles, decision-making strategies and personality on the decision-making process in schools]. International Journal of Human Sciences, 12(2), 1756–1791. https://doi.org/10.14687/ijhs.v12i2.3470
• Günaydın, A., Yurdakul, M., Yurdakul, N., ve Aydoğan, M. (2024). Öğretmenlerin velilerle etkili iletişimlerine ve iş birliğine yönelik görüşlerinin incelenmesi [Investigation of teachers' views on effective communication and cooperation with parents]. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(1), 422–435. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/430
• Harvey, D. (2005). A brief history of neoliberalism. Oxford University Press.
• Hill, D. (2016). Eleştirel eğitim ve Marksizm [Critical education and Marxism] (N. Korkmaz, Çev.). Kalkedon.
• Hill, D., & Kumar, R. (Eds.). (2009). Global neoliberalism and education and its consequences (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203891858
• Hoy, W. K., & Tarter, C. J. (2004). Organizational justice in schools: No justice without trust. International Journal of Educational Management, 18(4), 250–259. https://doi.org/10.1108/09513540410538831
• Husserl, E. (1970). The crisis of European sciences and transcendental phenomenology. Northwestern University Press.
• Ingersoll, R. M. (2003). Who controls teachers’ work? Power and accountability in America’s schools. Harvard University Press.
• Kallio, H., Pietilä, A.-M., Johnson, M., ve Kangasniemi, M. (2016). Systematic methodological review: Developing a framework for a qualitative semi-structured interview guide. Journal of Advanced Nursing, 72(12), 2954–2965. https://doi.org/10.1111/jan.13031
• Karakütük, K. (2001). Demokratik laik eğitim, çağdaş toplum olmanın yolu [Democratic secular education, the way to become a modern society]. Anı Yayıncılık.
• Kocabaş, E. Ö. (2016). Eğitim sürecinde aile katılımı: Dünyada ve Türkiye'deki çalışmalar [Family involvement in the education process: Studies in the world and Turkey]. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(26), 143–153. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/200066
• Koşar, D. (2021). Eğitim yönetimi alanında tez yazmak: Mezunların deneyimleri [Writing a thesis in the field of educational administration: Experiences of graduates]. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi (TEBD), 19(2), 1299–1322.
• Köklü, M. (2012). Ortaöğretim okulları öğretmenlerinin kararlara katılma durumları, katılma istekleri, iş doyumları, çatışmaları yönetme biçimleri [Secondary school teachers' participation in decisions, desire to participate, job satisfaction, and conflict management styles]. Eğitim ve Bilim, 37(165), 208–223. http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/1223/423
• Levin, H. M. (2001). Privatizing education: Can the school marketplace deliver freedom of choice, efficiency, equity, and social cohesion? Westview Press.
• Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.
• Mayo, P. (2015). Eğitimde ‘yeterlik’ söylemi ve toplumsal eylemlilik ile eleştirel yurttaşlık mücadelesi [The discourse of ‘competence’ in education and the struggle for critical citizenship through social agency]. Ankara University, Journal of Faculty of Educational Sciences, 48(1), 233–243. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/508631
• Neale, J. (2016). Iterative categorization (IC): A systematic technique for analysing qualitative data. Addiction (Abingdon, England), 111, 1096–1106. https://doi.org/10.1111/add.13314
• Nikolopoulou, K. (2022, Aralık 10). What is snowball sampling? / Definition ve examples. Scribbr. https://www.scribbr.com/methodology/snowball-sampling/
• Ottekin Demirbolat, A. (2010). Eğitim ve demokrasi arasındaki ilişkiler [Relationships between education and democracy]. G. Atasoy (Ed.), Eğitim bilimine giriş içinde (ss. 219-242). Maya Akademi.
• Owens, R. G. (1995). Organizational behavior in education. Allyn and Bacon.
• Owens, R. G., & Lewis, E. (1976). Managing participation in organizational decisions. Group & Organization Studies, 1(1), 56–66. https://doi.org/10.1177/105960117600100106
• Özdoğru, M., & Aydın, B. (2016). The relationship among elementary school teachers’ participation in decision-making, their desire, and motivatıon levels. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2). https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/16571
• Patrinos, H. A. (2011). School-based management. In B. Bruns, D. Filmer, & H. A. Patrinos (Eds.), Making schools work: New evidence on accountability reforms (pp. 87–132). The World Bank. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-8679-8
• Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri [Qualitative research and evaluation methods] (M. Bütün & S. B. Demir, Edts.). Pegem Akademi.
• Simon, H. A. (1997). Administrative behavior: A study of decision-making processes in administrative organizations. The Free Press.
• Somech, A. (2010). Participative decision making in schools: A mediating-moderating analytical framework for understanding school and teacher outcomes. Educational Administration Quarterly, 46(2), 174–209. https://doi.org/10.1177/1094670510361745
• Şahin Fırat, N., ve Ergin Özcan, G. (2024). Türkiye'deki öğretmenlerin alternatif bir okul türü olarak demokratik okula eğilimleri [Tendencies of teachers in Turkey towards democratic schools as an alternative school type]. Öğretim Teknolojisi ve Hayat Boyu Öğrenme Dergisi, 6(1), 15-32. https://doi.org/10.52911/itall.1404199
• Tümkaya, S. (2017). Velilerin okulda eğitime katılım türlerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi [Investigation of parents' types of involvement in education at school according to some variables]. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(2), 83–98. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/issue/31880/350009
• Ueno, M. (2022). Küreselleşme çağında okul eğitiminin ve kamusal alanın yeniden tanımlanması [Redefining school education and the public sphere in the age of globalization]. On_Ed, 5(14).https://doi.org/10.17899/on_ed.2022.14.7
• Üzüm, H., ve Kurt, T. (2019). Okullarda katılımcı karar verme sürecinin incelenmesi [Investigation of the participatory decision-making process in schools]. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(1), 95–112. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/747196
• Van Manen, M. (2007). Phenomenology of practice. Phenomenology & Practice, 1(1), 11–30. https://doi.org/10.29173/pandpr19803
• Vorbrugg, A. (2023). Neoliberalism and the demise of public education (s. 78–98). Routledge eBooks. https://doi.org/10.4324/9781003253617-5
• Yavuz, Y. (2004). Okulda yönetime ve karara katılma [Participation in management and decision-making in schools]. Eğitim Bilim Toplum, 2(6), 46–57. http://kisi.deu.edu.tr/yasar.yavuz/makale4.html
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in the social sciences] (13. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, İ. (1989). Okul örgütlerinde karar verme ve karara katılma [Decision-making and participation in decision-making in school organizations]. Eğitim ve Bilim, 13(73). http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5833/1964
• Yuliana, T., & Maysaroh, S. (2024). Analisis pendanaan pendidikan dalam meningkatkan mutu sekolah [Analysis of education funding in improving school quality]. Adikarsa: Jurnal Pendidikan, Ekonomi, ve Sosyal, 15(2), 91-99. https://doi.org/10.51169/adikarsa.v15i2.93