Araştırma Makalesi

HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER

Cilt: 71 Sayı: 2 30 Haziran 2022
PDF İndir
EN TR

HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER

Öz

Günümüzde devletlerin otoriterleşme eğiliminin küresel boyuta ulaştığı, hak temelli kamu politikaları yerine popülist söylemlerin kabul gördüğü ve yöneticilerin iktidarlarını sürdürebilmek adına hukuku göz ardı eden eylem ve işlemlerle otoritelerini pekiştirdikleri açıktır. Bu otoriterleşmenin, - Huntington’ın ifadesi ile - demokratikleşmenin Üçüncü Dalgsı’nda bir Ters Dalga nitelendirmesini hak ettiğini söylemek olanaklıdır. Çalışmada otoriterleşme ve hukuk devleti ilkesinden geriye gidişin sıklıkla dile getirildiği Rusya Federasyonu, Macaristan ve Polonya’daki gelişmeler incelenmiştir. Her üç ülkede de demokratikleşme ve hukuk devleti ilkesinden açık bir ayrılış yaşanmaktadır. Bu ayrılış Rusya’daki gelişmelerle başlayıp, çığlaşma biçiminde diğer ülkelere sıçramıştır. Bu durum özellikle, anayasa yargısının tasarımı ile yargı bağımsızlığı alanında gerçekleşmektedir. Üçüncü Dalga’daki geriye gidiş, görece en zararsız olan yargı erkinde gerçekleşmekte ve bunun hukukun araçsallaştırılması yoluyla yapılmaktadır. Bu çerçevede anayasanın üstünlüğü bahanesiyle insan haklarını koruyucu ulusal üstü mekanizmaların işlevsiz hale getirildiği ve bu durum egemenlik meselesi gibi gösterilerek Sözleşme sisteminden kopuşun perdelendiği gözlenmektedir. Bu gerilemenin onarılamaz sosyal, siyasal, toplumsal ve ekonomik sonuçları olacaktır. Bu çalışmada elde edilen tespitler sonucunda yargının diğer erklerden yönelen müdahalelerden kurtarılarak hakların korunmasındaki gerçek rolüne kavuşturulması, bu amaçla ulus devletlerin insan haklarını korumaya yönelik ulusal üstü mekanizmalarla yeniden bütünleşmesi gerekliliğine işaret edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arato, Andrew and Zoltan Miklosi. Constitution Making and Transitional Politics in Hungary”, Framing the State in Times of Transition, (Editör L. Miller). Washington: USIP Press, 2010.
  2. Avakyan, Suren. Konstitutsionnoe Pravo Rossii, [Rusya Anayasa Hukuku]. Moskova: Norma,2005.
  3. Avakyan, Suren. Konstitutsiya Rossii: Priroda, Evolutsiya, Sovremennost; [Rusya Anayasası: Doğası, Evrimi, Çağdaşlığı].Moskova:Şaşko, 2000.
  4. Berman, Harold. “The Rule of Law and Law- Based State (Rechtsstaat)”, The Harriman Institute Forum 4, No.5, Mayıs1991.
  5. Blankenagel, Aleksandr. “Detsvo, Otroçestvo, Yunost” Rossiskogo Konstitutsionnogo Suda [Rusya Federasyonu Anayasa Mahkemesinin “Çocukluk, Ergenlik, Yetişkinliği”. Moskova:1996. Aktaran Trochev, Aleksei. Judging Russia Constitutional Courts of Russian Politics 1990-2006.NewYork: Cambridge University Press, 2008.
  6. Brzezinski, Mark F. “The Emergence of Judicial Review in Eastern Europe: The Case of Poland”, The American Journal of Comparative Law 41, no. 2, (Oxford University Press, Spring 1993), 153-200.
  7. Brzezinski, Mark F. and Leszek Garlicki. “Judicial Review in Post-Communist Poland: The Emergence of a Rechtsstaat”, Stanford Journal of International Law 31, no. 1 (Winter 1995): 13-60.
  8. Ekiert, Grzegorz and Anna Grzymala-Busse. “Strengthening Pluralism and Public Participation in New Democracies”, The Construction of Democracy (Lessons from Practice and Research), Eds. Jorge Dominguez and Anthony Jones, (Baltimore Maryland, 2007).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

1 Mart 2022

Kabul Tarihi

7 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 71 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Özkan, Z., & Uzunpınar, Ç. S. (2022). HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 71(2), 621-682. https://doi.org/10.33629/auhfd.1080812
AMA
1.Özkan Z, Uzunpınar ÇS. HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER. AÜHFD. 2022;71(2):621-682. doi:10.33629/auhfd.1080812
Chicago
Özkan, Zeynep, ve Çiğdem Serra Uzunpınar. 2022. “HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 71 (2): 621-82. https://doi.org/10.33629/auhfd.1080812.
EndNote
Özkan Z, Uzunpınar ÇS (01 Haziran 2022) HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 71 2 621–682.
IEEE
[1]Z. Özkan ve Ç. S. Uzunpınar, “HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER”, AÜHFD, c. 71, sy 2, ss. 621–682, Haz. 2022, doi: 10.33629/auhfd.1080812.
ISNAD
Özkan, Zeynep - Uzunpınar, Çiğdem Serra. “HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 71/2 (01 Haziran 2022): 621-682. https://doi.org/10.33629/auhfd.1080812.
JAMA
1.Özkan Z, Uzunpınar ÇS. HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER. AÜHFD. 2022;71:621–682.
MLA
Özkan, Zeynep, ve Çiğdem Serra Uzunpınar. “HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 71, sy 2, Haziran 2022, ss. 621-82, doi:10.33629/auhfd.1080812.
Vancouver
1.Zeynep Özkan, Çiğdem Serra Uzunpınar. HUKUKUN ARAÇSALLAŞTIRILMASI YOLUYLA HUKUK DEVLETİ İLKESİNDE AŞINMA: AVRUPA KONSEYİ ÜLKELERİNDEN DENEYİMLER. AÜHFD. 01 Haziran 2022;71(2):621-82. doi:10.33629/auhfd.1080812
.