Davada Takasın İleri Sürülmesi

Hem dava dışında hem de dava esnasında takas beyanında bulunulması mümkündür. Dava dışında gerçekleştirilen takas beyanına, daha sonra açılan bir davada dayanılması sorunlara yol açmamaktadır. Bu kapsamda önemli olan, dava öncesi yapılmış takas beyanının savunmanın değiştirilmesi veya genişletilmesi yasağıyla olan ilişkisi ve hakimce re’sen incelenip incelenememesidir. Dava esnasında takas beyanında bulunulması halinde ise daha kapsamlı sorunlar ortaya çıkar. Burada öncelikle dava esnasında gerçekleştirilen takasın hukuki niteliğinin maddi hukuka temelinde mi, yoksa usul hukuku temelinde mi açıklandığı sorusu cevaplanmalıdır. Dava esnasında gerçekleştirilen takas beyanı sonucunda hem davacının hem de davalının alacağı ortadan kalkabilir. O halde hükmün konusunun iki alacak olduğu söylenebilir. Bu durumda mahkemenin davalının takas yoluyla ileri sürdüğü alacak hakkındaki kararının maddi anlamda kesin hükmün kapsamına girip girmediği incelenmelidir. Yine dava sırasında takas yoluyla ileri sürülen alacağın, o davada, ayrı bir dava konusu ortaya koyup koymadığı sorusu cevaplanmalıdır. Ardından takasın terditli ileri sürülmesi halinin maddi hukuk ve usul hukukunun diğer kurumlarıyla bağdaşıp bağdaşmadığı açıklanmalıdır. Çeşitli sebeplerle takas beyanının, savunma aracı olarak ileri sürüldüğü davada incelenememesi gündeme gelebilir. Bu halde takas beyanının maddi hukuk bakımından akıbeti incelenmelidir. Son olarak ise takas yoluyla ileri sürülen alacağın başka bir mahkeme tarafından incelenmesi gerekiyorsa mevcut davada nasıl bir yol izlenmesi gerektiği açıklanmalıdır.