Collective Redress for Common Consumer Damages Through Representative Actions

Yıl 2025, Cilt: 74 Sayı: 4, 1917 - 1968, 30.12.2025

Nurbanu Erzurumlu Işık , Furkan Güven Taştan

https://doi.org/10.33629/auhfd.1764709

Öz

The procedure for representative actions in Turkish law is limited to the determination, prevention, and cessation of unlawful conduct, and does not allow for the collective redress for common consumer damages. This legislative gap, particularly for small but widespread damages, leads consumers to abandon claims due to the burdens of individual litigation, thereby enabling undertakings to profit unfairly. This study argues for establishing a collective redress mechanism in Turkish law, considering the EU's Representative Actions Directive (2020/1828) and Germany's Consumer Rights Enforcement Act (VDuG), which aims to transpose this Directive into German law. Besides compensating scattered, low-value damages, such a mechanism would also serve judicial economy by preventing numerous individual lawsuits in cases of mass damages.
The prospective regulation, first, should adopt an opt-in system, compatible with the right to be heard and the principle of party disposition. Furthermore, it is suggested that: consumer claims be 'substantially similar' for admissibility; flexible compensation methods like lump sums be permitted; the court's decision be binding on participating consumers; and the mechanism be implemented via an amendment to Law No. 6502 on the Protection of Consumers, not a separate law.

Anahtar Kelimeler

collective damages , representative action , Representative Actions Directive (EU) 2020/1828 , German Consumer Rights Enforcement Act (VDuG) , Law No. 6502 on the Protection of Consumers

Tüketicilerin Ortak Zararlarının Topluluk Davası Aracılığıyla Tazmini

Öz

Türk hukukundaki topluluk davaları kuralları; hukuka aykırılığın tespiti, önlenmesi ve durdurulmasıyla sınırlı olup tüketicilerin ortak zararlarının kolektif tazminine imkân tanımamaktadır. Mevzuattaki bu eksiklik, özellikle yaygın ancak küçük miktarlı zararlar söz konusu olduğunda, bireysel dava açmanın maliyet ve zahmeti nedeniyle tüketicilerin hak aramaktan vazgeçmesine ve teşebbüslerin haksız kazanç sağlamasına yol açmaktadır. Bu çalışmada, AB’nin 2020/1828 sayılı Topluluk Davaları Direktifi ile bu Direktif’i Alman hukukuna aktarmayı amaçlayan Tüketici Hakları Uygulama Kanunu (VDuG) dikkate alınarak Türk hukuku için kolektif bir tazminat mekanizmasının kurulması gerektiği savunulmaktadır. Kurulacak bu mekanizma, küçük miktarlı zararların tazminine dair faydasının yanında tek bir olaydan kaynaklanan kitlesel zararlarda da çok sayıda bireysel davanın açılmasını önleyerek usul ekonomisine hizmet edecektir.
Müstakbel düzenlemede öncelikle, hukukî dinlenilme hakkı ve tasarruf ilkesiyle uyumlu olan beyanla katılım (opt-in) sisteminin benimsenmesi gerekir. Ayrıca; davanın kabul edilebilmesi için tüketici taleplerinin “esas itibarıyla benzer” olması; tazminatın hesaplanmasında götürü usul gibi esnek yöntemlere izin verilmesi; mahkemece verilecek kararın davaya katılan tüketiciler açısından bağlayıcı olması ve dava tipinin ayrı bir kanun yerine 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da yapılacak bir değişiklikle hayata geçirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

kolektif zarar , topluluk davası , 2020/1828 sayılı AB Topluluk Davaları Direktifi , Alman Tüketici Hakları Uygulama Kanunu (VDuG) , 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

Kaynakça

• Alamdari, David. “Verbraucherschutz Durch Abhilfeklagen.” NJOZ, 2023, 1472-75.
• Alexander, Christian. “Kollektiver Rechtsschutz im Zivilrecht und Zivilprosessrecht.” JuS, 2009, 590-94.
• Althammer, Christoph. Zöller ZPO. 32. bs. Ottoschmidt, 2018.
• Arslan, Ramazan, Ejder Yılmaz, Sema Taşpınar Ayvaz ve Emel Hanağası. Medenî Usul Hukuku. Yetkin, 2024.
• Atalı, Murat, İbrahim Ermenek ve Ersin Erdoğan. Medenî Usûl Hukuku. Yetkin, 2024.
• Aydınlı, Ogün Erşan. Milletlerarası Özel Hukukta Topluluk Davası. Adalet, 2023.
• Azar-Baud, Maria José, Alexandra Giannopoulou, Ander Maglica ve Ianika Tzankova. Collective redress: A compare-and-contrast analysis of ten jurisdictions in the European Union. DigiRise, 2024.
• Better Finance. “Wirecard abuse review by ESMA reveals significant failures and conflicts of interests in national financial supervision and the need for effective collective redress for abused investors.” 2020. https://betterfinance.eu/publication/wirecard-abuse-review-by-esma-revealssignificant-failures-and-conflicts-of-interests-in-national-financial-supervisionand-the-need-for-effective-collective-redress-for-abused-investors/.
• BEUC. “Opt‑out and Opt‑in in collective redress: Why does it matter.” 2022. beuc.eu/sites/default/files/publications/BEUC-X-2022-086-Opt-out_and_Optin_in_collective_redress.pdf.
• BEUC. “Settlement Reached: Volkswagen to Compensate Consumers in Germany Affected by Dieselgate.” 28 Şubat 2020. https://www.beuc.eu/pressreleases/settlement-reached-volkswagen-compensate-consumers-germanyaffected-dieselgate.
• Biard, Alexandre ve Stefaan Voet. “Collective Redress in the EU: Will It Finally Come True?” içinde Class Actions in Europe: Holy Grail or a Wrong Trail?, ed. Alan Uzelac ve Stefaan Voet, 287-302. Springer, 2021.
• Börü, Levent. “Kollektif Menfaatte Tüketici Örgütleri Vasıtasıyla Alacağın (Topluluk Davası Yoluyla) Tahsiline, Banka Hesabına PIN Destekli Müdahaleye ve İspat Yükünün Dağılımına İlişkin Alman Federal Temyiz Mahkemesi Kararı.” Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 16, sy 1 (2012): 263-76.
• Bruns, Alexander. “Instrumentalisierung des Zivilprozesses im Kollektivinteresse durch Gruppenklage?” NJW, 2018, 2753-57.
• Cengiz, Dilek. “Avrupa Birliği ve Türk Rekabet Hukukunda Grup Davaları Sınıf Davaları.” İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 18, sy 2 (2019): 183-255.