The Consumer Status of the Patient

Öz

This article examines the statutory foundations and legal consequences of attributing consumer status to patients under Turkish law. In this context, the concept of the patient is first analyzed, followed by an explanation of the historical development of the consumer-oriented approach to patients and its influence on the development of patient rights. Subsequently, with regard to the question of whether treatment contracts may be qualified as consumer transactions under Turkish law, the views advanced in legal doctrine and the relevant case law of the Court of Cassation are set out, and the underlying legal reasoning is analyzed in a systematic manner. In the following section, in line with the settled case law of the Court of Cassation, which qualifies treatment contracts as consumer transactions and confers jurisdiction on consumer courts in disputes arising therefrom, the substantive and procedural law consequences of classifying the patient as a consumer under Turkish law are examined. The article focuses on the extent to which consumer law mechanisms are suitable for the protection of patient rights and concludes that, given the trust-based and sui generis nature of the patient-physician relationship, patient rights should be governed by concepts and regulations specific to medical law.

Anahtar Kelimeler

• patient
• consumer
• treatment contract
• defective service
• consumer courts

Hastanın Tüketici Sıfatı

Öz

Bu çalışmada, hastanın tüketici sıfatının Türk hukukundaki yasal dayanakları ile bu sıfatın meydana getirdiği hukuki sonuçlar incelenmektedir. Bu çerçevede, öncelikle hasta kavramı ele alınmakta; hastaya yönelik tüketici yaklaşımının tarihsel gelişimi ve bu yaklaşımın hasta haklarının gelişim süreci üzerindeki etkileri açıklanmaktadır. Ardından, Türk hukuku bakımından tedavi sözleşmesinin tüketici işlemi olarak nitelendirilmesinin mümkün olup olmadığı sorununa ilişkin olarak, öğretide ileri sürülen görüşler ve Yargıtay kararları ortaya konulmakta; söz konusu görüşlerin ve kararların dayandığı gerekçeler sistematik olarak açıklanmaktadır. Çalışmanın devamında, tedavi sözleşmelerini tüketici işlemi olarak kabul eden ve tedavi sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar bakımından tüketici mahkemelerini görevli sayan yerleşik Yargıtay içtihadı doğrultusunda, Türk hukuku bakımından hastanın tüketici olarak nitelendirilmesinin maddi hukuka ve usul hukukuna ilişkin sonuçları özel olarak incelenmektedir. Bu çalışmada, genel olarak, hasta haklarının korunması bakımından tüketici hukuku kurallarının ne ölçüde elverişli olduğu sorununa odaklanılmakta; hasta-hekim ilişkisinin güven temeline dayalı kendine özgü niteliği dikkate alındığında, hasta haklarının tıp hukukuna özgü kavram ve düzenlemelere tabi olması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• hasta
• tüketici
• tedavi sözleşmesi
• ayıplı hizmet
• tüketici mahkemesi

Kaynakça

1. Akıncı, Şahin. Ayıplı Mal ve Hizmetlere Karşı Tüketicinin Korunması, Cemre Yayınevi, 1998.
2. Akıncı, Şahin. Türk Özel Hukukunda İnsan Kökenli Biyolojik Madde (Organ-Doku) Nakli Kavramı ve Bundan Doğan Hukuki Sonuçlar, Yetkin Yayınları, 1996.
3. Akipek Öcal, Şebnem. “Hasta Tüketici Midir?.” Sağlık ve Tıp Hukukunda Sorumluluk ve İnsan Hakları içinde, editörler Özge Yücel ve Gürkan Sert. Seçkin Yayınevi, 2018.
4. Akipek Öcal, Şebnem. “Hasta ve Hekim Arasında Kurulan Sözleşmeler Bakımından Tüketicinin Korunması.” Sektörel Bazda Tüketici Hukuku ve Uygulamaları içinde, editörler Hakan Tokbaş ve Fehim Üçışık. Bilge Yayınevi, 2015.
5. Akkanat, Halil. “Hastaneye Kabul Sözleşmesinin Görünüm Tarzları ve Sorumluluk Düzeni.” Prof. Dr. Özer Seliçi’ye Armağan içinde. Seçkin Yayınevi, 2006.
6. Aksoy, Sami. “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun Taşıma Hukukuna Müdahalesi.” Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 31, no. 2 (2015): 305-38.
7. Aral, Fahrettin, ve Hasan Ayrancı. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri. Yetkin Yayınları, 2021.
8. Aslan, Yılmaz. Tüketici Hukuku Dersleri. Ekin Yayınevi, 2019.

9. Aslan-Bingöl, Kemale Leyla. “Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmeliğe Dair Hukuki Değerlendirmeler.” Yargıtay Dergisi 48, no. 3 (2022): 769-798.
10. Ayan, Mehmet. Tıbbî Müdahalelerden Doğan Hukukî Sorumluluk. Kazancı Yayınevi, 1991.
11. Aydın, Murat. “Avukatlık Sözleşmelerinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklarda Görevli ve Yetkili Mahkeme.” Terazi Hukuk Dergisi 10, no. 106 (2015): 42-54.
12. Aydoğdu, Murat. “Madde 13-16.” 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi (Milli Şerh) içinde, editörler Hakan Tokbaş ve Özlem Tüzüner. Aristo Yayınevi, 2016.
13. Aydoğdu, Murat, ve Nalan Tuncer. Tüketici Hukuku. Adalet Yayınevi, 2023.
14. Bachmann, Gregor. “BGB § 13.” In Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch. Bd. 1: Allgemeiner Teil I (§§ 1-240), ed. Claudia Schubert. C.H. Beck, 2025.
15. Badur, Emel. “Uzaktan Sağlık Hizmeti Sözleşmesi.” Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 12, no. 2 (2022): 1162-99.