Evaluation of The Security Clearance System in Light of Current Developments from The Perspective of The Right to Enter Public Service

Öz

This study examines the security clearance system established by Law No. 7315, which was enacted after the Constitutional Court annulled certain provisions of Law No. 4045 on the grounds that they violated the right to protection of personal data, and which was also the subject of an annulment case before the Constitutional Court. While the security clearance institution regulated by Law No. 7315 concerns many rights and freedoms, primarily the right to protection of personal data, this study focuses only on its dimension related to the right to enter public service. The study concludes that the security clearance system, in terms of its scope, does not meet the legality requirement in some respects. In this context, the fact that the law does not clearly define which units are classified as confidential, the granting of authority to the Presidential Decree regarding the selection of high-level public administrators, and the fact that the criteria for being appropriate for public office are open to arbitrary evaluations, all contribute to the assessment that the regulation violates the legality guarantee. Furthermore, the evaluation of the data obtained within the scope of the security investigation revealed that the requirement of being appropriate for public office does not meet the condition of foreseeability and may result in the individual bearing a disproportionate burden to their actions. In addition, it was assessed that subjecting teachers working in the public sector to security investigations is contrary to the principle of proportionality.

Anahtar Kelimeler

• right to enter public service
• security clearance
• legality
• proportionality
• foreseeability.

Güncel Gelişmeler Işığında Güvenlik Soruşturması Sisteminin Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada, 4045 sayılı Kanun’un bazı hükümlerinin Anayasa Mahkemesince, kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına aykırı bulunarak iptal edilmesinden sonra çıkarılan ve Anayasa Mahkemesinde iptal davasına da konu olan 7315 sayılı Kanun’la oluşturulan güvenlik soruşturması sistemi, kamu hizmetlerine girme hakkı yönünden irdelenmiştir. 7315 sayılı Kanun’la düzenlenen güvenlik soruşturması kurumu başta kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı olmak üzere birçok hak ve özgürlüğü ilgilendirmekle birlikte bu çalışmada güvenlik soruşturmasının sadece kamu hizmetlerine girme hakkına temas eden boyutu üzerinde durulmuştur. Güvenlik soruşturmasının, kapsamı itibarıyla bazı noktalarda kanunilik koşulunu sağlamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda gizlilik dereceli birimlerin hangileri olduğunun kanunla netleştirilmemiş olması, üst kademe kamu yöneticilerinin belirlenmesi hususunda CBK koyucuya yetki verilmesi ile kamu görevlerine uygun olma ölçütünün keyfî değerlendirmelere açık olması sebebiyle düzenlemenin kanunilik güvencesini ihlal ettiği değerlendirilmiştir. Ayrıca güvenlik soruşturması kapsamında elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda kamu görevlerine uygun görülmüş olma şartının öngörülebilirlik koşulunu sağlamadığı gibi kişinin fiilleriyle orantısız bir külfete katlanması sonucunu doğurabilecek nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır. Bunun yanı sıra kamuda görev yapan öğretmenlerin de güvenlik soruşturmasına tabi kılınmasının ölçülülük ilkesine aykırı olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• kamu hizmetlerine girme hakkı
• güvenlik soruşturması
• kanunilik
• ölçülülük
• öngörülebilirlik.

Kaynakça

1. Akyılmaz, Bahtiyar, Murat Sezginer ve Cemil Kaya. Türk İdare Hukuku. Seçkin Yayınları, 2015.
2. Atar, Yavuz. Türk Anayasa Hukuku. Mimoza Yayınları, 2017.
3. Atay, Ender Ethem. İdare Hukuku. Turhan Kitabevi, 2006.
4. Aydın, Muhammed Ali. “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Uygulamasına Eleştirel Bir Bakış ve Bazı Öneriler.” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 32, no. 2 (2024): 861-900. https://doi.org/10.15337/suhfd.1389601.
5. Boz, Selman Sacit, ed. Kamu Personel Hukuku. Adalet Yayınları, 2021.
6. Çapar, Asuman. “Kamu Personelinin Atanmasında Güvenlik Soruşturması Uygulaması.” Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15, no. 2 (2020): 569-612. https://izlik.org/JA25BG22XG.
7. Döner, Ayhan. Türk Anayasa Hukuku. Yetkin Yayınları, 2025.
8. Eren, Abdurrahman. Anayasa Hukuku Dersleri. Seçkin Yayınları, 2022.

9. Fendoğlu, Hasan Tahsin. Anayasa Hukuku. Yetkin Yayınları, 2022.
10. Göçgün, Muhammed. “Sözleşmeli Öğretmen Atama Sürecinde Yapılan Sözlü Sınav ve Güvenlik Soruşturmalarının İdare Hukuku Açısından Değerlendirilmesi.” Legal Hukuk Dergisi 17, no. 200 (2019): 3343-3412. https://openaccess.ihu.edu.tr/server/api/core/bitstreams/6a705f93-cf0d-436d-9a95-5dd4940d6c33/content. (22.1.2026).
11. Gözler, Kemal. İdare Hukuku C.II. Ekin Yayınları, 2019.
12. Gözler, Kemal. Türk Anayasa Hukuku. Ekin Yayınları, 2021.
13. Gözübüyük, A. Şeref ve Turgut Tan. İdare Hukuku C.1. Turhan Kitabevi, 2018.
14. Gözübüyük, A. Şeref. Yönetim Hukuku. Turhan Kitabevi, 2012.
15. Grimm, Dieter. “Proportionality in Canadian and German Constitutional Jurisprudence.” University of Toronto Law Journal 57, no.2 (2007): 383-397. http://www.jstor.org/stable/4491725. (13.2.2026).
16. Günday, Metin. İdare Hukuku. İmaj Yayınları, 2017.
17. Kahraman, Mehmet ve Muhammed Şahin. “Anayasa Mahkemesi Kararlarına Göre Güvenlik Soruşturması ve Özel Hayata Saygı Hakkı.” Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15, no. 2 (2020): 415-49. https://izlik.org/JA77ZW64YN.