Roma Hukukunda İntihar ve Hukuki Sonuçları

Öz

Bu çalışma, Roma hukukunda intihar kavramını ve intihar fiili sonrasında ortaya çıkan hukuki sonuçları incelemeyi hedeflemektedir. Çalışmanın temel amacı, intiharın Roma hukukunda tek bir sonuca bağlanmadığı; kişinin statüsü, intihar fiilinin saiki ve doğurduğu hukuki etki çerçevesinde farklı sonuçlara bağlandığını ortaya koymak ve aynı zamanda Roma hukukunun intihara dair yaptığı düzenlemeleri göstermektedir. Çalışmada öncelikle intihar kavramının terminolojisi ele alınmış ve Roma kaynaklarında kavramın kendisine ne şekilde yer bulduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Ardından Roma toplumunda intihara bakış açısı incelenmiş ve sonrasında özgür yurttaş, köle ve asker bakımından intiharın hukuki sonuçları ayrı ayrı incelenmiştir. Çalışmada özellikle kölenin intiharının ekonomik değer kaybı ve güvenlik riski üzerinden, askerin intiharının ise askerî disiplin ve kamu düzeni üzerinden değerlendirildiği gösterilmiştir. Bunlara ek olarak hakkında ceza kovuşturması yürütülen kimsenin intiharının, ceza yargılamasının sona ermesi ve malvarlığının müsaderesi bakımından ortaya çıkardığı sonuçlar ele alınmış ve sonuç olarak Roma hukukunda intiharın hukuki niteliğinin, eylemin kendisinden çok, failin statüsü ve etkilediği hukuki ilişkinin niteliğine göre belirlendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Roma hukuku
• İntihar
• Kölelik
• Asker
• Müsadere

Suicide in Roman Law and Its Legal Consequences

Öz

This study aims to examine the concept of suicide in Roman law and the legal consequences arising after the act of suicide. Its main purpose is to demonstrate that suicide was not connected to a single consequence in Roman law, but rather to different consequences within the framework of the person’s status, the motive behind the act of suicide, and the legal effect it produced and at the same time to show the detailed regulations made by Roman law regarding suicide. The study first addresses the terminology of suicide and attempts to explain how the concept itself was reflected in Roman sources. It then examines the Roman perspective on suicide in society, and afterwards analyses separately the legal consequences of suicide with regard to the free citizen, the slave, and the soldier. In particular, the study shows that the suicide of a slave was evaluated in terms of economic loss in value and security risk, whereas the suicide of a soldier was evaluated in terms of military discipline and public order. In addition, it discusses the consequences of the suicide of a person who was subject to criminal prosecution in terms of the termination of criminal proceedings and the confiscation of property, and ultimately concludes that in Roman law the legal character of suicide was determined not so much by the act itself as by the status of the person and the nature of the legal relationship affected.

Anahtar Kelimeler

• Roman Law
• Suicide
• Slavery
• Soldier
• confiscation

Kaynakça

1. Arslan, Mahmut, Muallâ Gülnaz Kavuncu ve Vildan Gülpınar Demirci. Gençlerin Ruhsal Durumu Üzerine Bir Araştırma (İntihar Eğilimleri ve İntihar Olasılıkları), Ed. Mustafa Sâim Yeprem. İstanbul Aydın Üniversitesi Yayınları, 2018.
2. Artuk, Mehmet Emin. “İntihar ve İntihara Yardım Suçu Üzerine Bir Deneme.” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4, no. 1–2 (1994): 113–142.
3. Ball, Joanne E. “Terrible but Unavoidable? Combat Trauma and a Change to Legal Proscriptions on Roman Military Suicide Under Hadrian.” İçinde Combat Stress in Pre-modern Europe, Ed. Owen Rees, Kathryn Hurlock ve Timothy J. Lockley. Springer Nature Switzerland AG, 2022.
4. Berger, Adolf. Encyclopedic Dictionary of Roman Law. American Philosophical Society, 1968.
5. Camus, Albert. Sisifos Söyleni. Çev. Tahsin Yücel. Can Sanat Yayınları, Ocak 2013.
6. Cennet, Bengü. “Cicero’da Ölüm-Teselli İlişkisi.” Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2014.
7. Chistopolskaya, Ksenia A. ve Sergey N. Enikolopov. “Terror Management After a Recent Suicide Attempt.” Psychology in Russia: State of the Art 5 (2012): 142–156.
8. Davis, William Stearns. Roma İmparatorluğu Tarihi. Çev. Elif Bulanalp. Ark Kitapları, 2020.

9. Di Marzo, Salvatore. Roma Hukuku. Sulhi Garan Matbaası, 1959.
10. Durkheim, Emile. İntihar. Çev. Özer Ozankaya. Cem Yayınevi, 2002.
11. Dyjakowska, Marzena. “Fund Collection through Litigation by the State Treasury in the Roman Empire (with Special Reference to the First Three Centuries A.D.).” Studia Ceranea 2 (2012): 27–44.
12. Eğribel, Ertan ve İpek Sayduk. “Durkheim’ın İntihar Tiplerinin Günümüzde Yeniden Değerlendirilmesi Gereği Üzerine.” Sosyologca 7, no. 13–14 (2017): 300–328.
13. Englert, Walter. “Seneca and the Stoic View of Suicide.” The Society for Ancient Greek Philosophy Newsletter, no. 184 (1990): 1–20.
14. Ersoy, Uğur. “İntihara Yönlendirme Suçu.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, no. 136 (2018): 75–140.
15. Faszcza, Michał Norbert. “Cedo alteram, or the Problem with Some Augustan Centurions in Times of Peace.” Eos 107, no. 1–2 (2020): 109–125.