Türk, İsviçre ve Alman Hukukunda Bir Kişinin Ölümü veya Ağır Bedensel Zarara Uğraması Hâlinde Ceninin Yakın Sıfatıyla Manevi Tazminat Talebi

Öz

Bir kişinin ölümü veya ağır bedensel zarara uğraması hâlinde yakınların manevi tazminat talebi Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 56/II’de düzenlenmektedir. İsviçre ve Alman hukukunda ise bir kişinin ölümü hâlinde yakınların manevi tazminat talebi İsviçre Borçlar Kanunu (OR) Art. 47 ve Alman Medeni Kanunu (BGB) § 844 Abs. 3 hükümlerinde yer almaktadır. Ancak bu düzenlemelerde ceninin yakın sıfatıyla talep hakkına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Türk ve İsviçre hukukunda hâkim olan sübjektif manevi zarar görüşü çerçevesinde sağ olarak doğmuş olan ceninin talep hakkı içtihat ve doktrinde kabul edilmektedir. Buna karşılık, sübjektif manevi zarar görüşün hâkim olduğu Alman hukukunda konu tartışmalı olup Münih Yüksek Bölge Mahkemesi (OLG München) 2021 tarihli kararında bu hakkı reddetmiştir. Bu çalışmada, ceninin yakın sıfatıyla manevi tazminat talebinin sübjektif manevi zarar görüşüyle temellendirilemeyeceği, bunun ancak objektif manevi zarar görüşünün kabulüyle mümkün olacağı savunulmaktadır. Alman hukukunda ise bu tür bir talep hakkı için BGB § 844 Abs. 3’te açık bir düzenleme yapılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ceninin Hak Ehliyeti
• Ceninin Manevi Tazminat Talebi
• Münih Yüksek Bölge Mahkemesi
• Objektif Manevi Zarar Görüşü
• Yakınların Manevi Tazminat Talebi

Claims by a Fetus as a Close Relative for Non-Pecuniary Damages in the Event of Death or Serious Bodily Injury under Turkish, Swiss and German Law

Öz

In cases of death or serious bodily injury, claims by close relatives for non-pecuniary damages are governed by Article 56(2) of the Turkish Code of Obligations. In Swiss and German law, such claims in the event of death are regulated under Article 47 of the Swiss Code of Obligations and § 844(3) of the German Civil Code. However, none of these provisions expressly address whether a fetus may assert a claim as a close relative. Within the framework of the subjective concept of non-pecuniary damage prevailing in Turkish and Swiss law, it is recognized in both case law and legal doctrine that a child born alive (formerly a fetus) has such a claim. By contrast, although the subjective approach likewise prevails in German law, the issue remains disputed; the Higher Regional Court of Munich, in its 2021 decision, denied such a claim. This study argues that a claim for non-pecuniary damages by a fetus as a close relative cannot be convincingly grounded in the subjective concept of non-pecuniary harm, but is only justifiable under an objective conception. In German law, the recognition of such a claim would require an explicit legislative amendment to § 844(3) of the German Civil Code.

Anahtar Kelimeler

• Legal Capacity of the Fetus
• Claims of the Fetus for Non-Pecuniary Damages
• Higher Regional Court of Munich
• Objective Conception of Non-Pecuniary Damage
• Claims of Relatives for Non-Pecuniary Damages

Kaynakça

1. Ahrens, Hans-Jürgen ve Andreas Spickhoff. Deliktsrecht mit Wirtschaftsdeliktsrecht. C.H.Beck, 2022.
2. Antalya, O. Gökhan. Marmara Hukuk Yorumu: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt V/1-2. Seçkin Yayıncılık, 2019.
3. Antalya, O. Gökhan. “Manevi Zararın Belirlenmesi ve Manevi Tazminatın Hesaplanması -Türk Hukukunda Manevi Zararın İki Aşamalı Olarak Belirlenmesine İlişkin Bir Model Önerisi-.” MÜHFHAD 22, sy 3 (2016): 221-50.
4. Ayan Durhan, Elif. “Ağır Bedensel Zararlarda Yakınların Manevi Tazminat Talep Edip Edemeyeceği Sorununa İlişkin Bir Yargıtay Kararının Değerlendirilmesi.” KİD 1, sy 1-2 (2022): 383-400.
5. Balke, Rüdiger. “Der Anspruch auf Hinterbliebenengeld im Verkehrsunfallrecht.” SVR, 2018, 207-11.
6. Becker, Oliver. “Das Hinterbliebenengeld in der Fallbearbeitung.” JA, 2020, 96-102.
7. Behr, Angelina Maria. Schmerzensgeld und Hinterbliebenengeld im System des Schadensrechts: Ein deutsch-italienischer Rechtsvergleich unter besonderer Berücksichtigung der Haftung im Straßenverkehr. Mohr Siebeck, 2020.
8. Bergmann, Dennis Frederic Hubert. Hinterbliebenengeld. Duncker & Humblot, 2021.

9. Biller-Bomhardt, Nikklas ve Markus Steinbock. “Hinterbliebenengeld und Schockschaden.” NJW, 2025, 113-8.
10. Bredemeyer, Dierk. “Hinterbliebenengeld und Schockschadensersatz: Lösungen für die Praxis.” ZEV, 2017, 690-4.
11. Brehm, Roland. Berner Kommentar zum schweizerischen Privatrecht: Obligationenrecht, Die Entstehung durch unerlaubte Handlungen, Art. 41-61 OR. ed. Regina E. Aebi-Müller ve Christoph Müller, Stämpfli Verlag, 2021.
12. Breitschmid, Peter. “Art. 31.” içinde Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Band 1: Personen- und Familienrecht inkl. Partnerschaftsgesetz. Art. 1–456 ZGB, ed. Ruth Arnet, Peter Breitschmid ve Alexandra Jungo, Schulthess Verlag, 2023.
13. Bretzigheimer, Marco. “Fortgeschrittenenklausur – Zivilrecht: Deliktsrecht – Ein folgenreicher Autounfall.” JuS, 2019, 231-6.
14. Burmann, Michael ve Jürgen Jahnke. “Hinterbliebenengeld – viele Fragen und etliche Antworten.” NZV, 2017, 401-13.
15. Burmann, Carla. “Anmerkung zu OLG München, Urt. v. 5.8.2021 – 24 U 5354/20." r+s, 2021, 600-1.