Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ETİK İLKELER
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (AÜHFD) araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlı olup tüm yayın sürecini şeffaflık, tarafsızlık ve akademik dürüstlük ilkelerine riayet ederek bilimsel sorumlulukla yürütür. AÜHFD, etik ilkelerini ve yayın politikasını oluştururken Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan ilke ve politikaları dikkate almış; ayrıca, Basın Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile YÖK Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesine de riayet edilmiştir.
1. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler ile Etik İhlal Türleri
Aşağıda sayılan bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemlerin ve etik ihlal türlerinden birinin tespit edildiği çalışmalar kabul edilmez ve reddedilir.
Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır (Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi m. 4(1)):
• İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
• Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
• Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
• Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek.
Diğer etik ihlal türleri şunlardır (Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi m. 4(2)):
• Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
• Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
• İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek,
• İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
• Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
• Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
• Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
• Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak,
• Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak,
• Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
• Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak.
2. Etik Kurul İzni
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki çalışmaları kapsamaktadır:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney ve görüşme teknikleri gibi yöntemlerle katılımcılardan veri toplanmasını içeren nitel veya nicel yaklaşımlarla yürütülen tüm araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal veya veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanıldığı çalışmalar,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde retrospektif çalışmalar.
Bu tür çalışmaların değerlendirmeye alınabilmesi için ilgili etik kurul izinlerinin alınmış olması şarttır. Bu şartın yerine getirilmemesi durumunda, yani etik kurul izni bulunmayan çalışmalar TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda değerlendirmeye alınmaz.
Bu kapsamda olan çalışmalarda, yazarlar, ilk veya son sayfada etik kurul izin tarihi ve sayısını belirtmelidirler.
NOT: İnsanlar ve hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar, Helsinki Bildirgesi ve ARRIVE yönergelerine uygun şekilde yürütülmeli ve ilgili etik kuruldan onay alınmalıdır.
3. Editör ve Yayıncı İlişkiler
Editör ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editörün alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.
4. Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe İfadesi
Editörler, yayımlanan çalışmada bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edildiği takdirde düzeltme makalesi yayımlama; bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar / ihlaller söz konusu olduğunda ise çalışmayı geri çekme yolunu izleyebilirler. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ilkeleri dikkate alınır.
5. Fikrî Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayımlanan tüm çalışmaların fikrî mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde Derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.
6. Katılımcıların Kişisel Verilerinin Korunması
Dergimize gönderilen tüm kişisel veriler, yasal düzenlemelere ve etik kurallara uygun bir şekilde korunmaktadır.
7. Şikâyetler
Editörler, hakemler veya yazarlar ile ilgili etik ilkelere uymayan bir davranışla yahut değerlendirme sürecindeki ya da yayımlanmış bir eserle ilgili etik olmayan bir durumla karşılaşılması halinde, durumun auhfd1943@gmail.com adresine ileti yoluyla bildirilmesi gerekir. Dergimiz, şikâyetlerle ilgili COPE akış şemalarında belirtilen usulü takip eder.
8. Çıkar Çatışmaları
Dergimiz; yazarlar, hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
9. Yazar Değişikliği
Yazarların, çalışmaların göndermeden önce yazar listesini ve sırasını dikkatlice gözden geçirmeleri ve çalışmanın sisteme ilk yüklenmesi sırasında kesin yazar listesini sağlamaları gerekir. Yazar değişikliği talepleri, yalnızca çalışma kabul edilmeden önce yapıldığında değerlendirmeye alınır.
10. Üretken Yapay Zekâ Kullanımı Beyan Formu
AÜHFD’de yayımlanacak çalışmalarda, ÜYZ araçlarının kullanımı tamamen yasaklanmamış; sınırlı ölçüde destekleyici bir araç olarak kullanımı kabul edilmiştir. Dergimiz, ÜYZ araçlarının kullanımı konusunda COPE ilke ve standartlarına uymayı taahhüt etmektedir. ÜYZ araçlarının kullanımında riayet edilecek kural ve ilkeler belirlenirken, COPE ilke ve standartları yanında Yükseköğretim Kurulu “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber (2024)” ile “Ankara Üniversitesinde Yürütülen Lisansüstü Çalışmalarda Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımının Usul ve Esaslarına İlişkin Yönerge (2026)” göz önünde bulundurulmuştur.
Dergimizin ÜYZ Araçlarının Kullanım Politikalarına erişmek için tıklayınız: 📄 TÜRKÇE ÜYZ İLKE.pdf
Yazarlar, çalışmaları ile birlikte, ÜYZ Kullanım Beyanı Formu’nu doldurarak sisteme eklemelidir. ÜYZ Kullanım Beyanı Formuna ulaşmak için tıklayınız: 📄 AÜHFD ÜYZ Kullanım Beyanı Formu.pdf
11. Paydaşların Sorumlulukları
11.1. Editör Kurulunun Yükümlülükleri
a) Dergi bünyesindeki görevli editörler ve editör yardımcıları, her türlü önyargıdan uzak, objektif ve tarafsız bir şekilde görevlerini yerine getirmekle mükelleftir.
b) Dergi bünyesindeki görevli editörler ve editör yardımcıları, görevlerinin gerektirdiği ölçüde gizlilik içerisinde hareket etmekle mükelleftir.
c) Dergi bünyesinde görevli editörler ve editör yardımcıları, Dergiye ilişkin her türlü iş ve işlemde tam iş birliği içerisinde hareket eder. Dergi bünyesinde adil görev dağılımı yapılması iş birliğinin özünü oluşturmaktadır.
11.2. Eser Sahiplerinin ve Hakemlerin Yükümlülükleri
a) Eserlerinin Dergide yayımlanmasını isteyen eser sahipleri, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine, YÖK tarafından Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirlenen esaslara, COPE tarafından ortaya konulan standartlara ve Dergi tarafından kabul edilen sair esaslara ve standartlara uymakla mükelleftir.
b) Eser sahipleri yayımlanmak üzere Dergiye gönderdikleri eserlerini, ilgili hükümlere, esaslara ve standartlara uygun olarak hazırladıklarını taahhüt etmiş kabul edilirler.
c) Hakemler, Dergi veya Derginin yetkili kıldığı birimler tarafından kendilerine gönderilen eserlerin eser incelemesini dikkatlice ve ivedilikle yerine getirir; eser değerlendirmesini uzmanlık alanlarına uygun olarak, tarafsız ve adil bir şekilde yapar.
d) Hakemler, değerlendirdikleri eserlerde akademik ilke ve etik değerlere, ulusal veya uluslararası esas veya standartlara aykırılık tespit ettiği takdirde, Dergi editör kurulunu derhal bilgilendirmekle mükelleftir.
YAYIN POLİTİKASI
Genel İlkeler
1. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (AÜHFD), özgün bilimsel araştırma ve incelemelere yer vermek suretiyle hukukun her alanındaki gelişmeleri desteklemeyi amaçlamaktadır. Türkiye'de ve dünyada hukuk alanında karşılaşılan temel sorunlar, bilimsel çözüm önerileri ve yeni teoriler, Dergimizin öncelikli ilgi alanlarıdır. Bu nitelikleri taşıyan makale, kitap incelemesi, karar tahlili ve mevzuat değerlendirmeleri Dergimizde yayımlanabilmektedir. Çeviri çalışmalar kabul edilmemektedir.
2. Gönderilen tüm çalışmalar özgün olmalı, başka bir yerde yayımlanmamış ve değerlendirme sürecinde olmamalıdır.
3. Dergimizde Türkçenin yanı sıra İngilizce, Almanca veya Fransızca çalışmalar da yayımlanabilir.
4. Gönderilen eserlerin yazım ve atıf kurallarına uygun olması gerekmektedir.
5. Çalışmalar Dergiye Dergipark platformu üzerinden gönderilmelidir.
6. Yazarlar, çalışmalarını AÜHFD’ye gönderdikleri hâliyle “yayına hazır” olduğunu kabul etmiş sayılırlar.
7. Her bir çalışma, önce editör incelemesinden ve en az iki hakem değerlendirmesinden geçirilir.
8. Editöryal incelemede, Derginin yayın politikasına, bilimsellik ölçütlerine, öngörülen yazım ilke ve kurallarına uymadığı, olağanın üzerinde yazım yanlışı içerdiği tespit edilen eserler geri çevrilir.
9. Editöryal inceleme sonucunun olumlu olması durumunda, hakem değerlendirmesi aşamasına geçilir. Eserlerin hakem değerlendirmesi, çift kör hakemlik sistemi çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.
9.1. Hakem tarafından düzeltme istenmesi hâlinde yazar, yalnızca belirtilen düzeltmeler çerçevesinde değişiklik yapabilir. Hakemlerin önerdiği düzeltmeler yazar tarafından yapıldıktan sonra, hakem raporunda belirtilmesi hâlinde eser tekrar hakem değerlendirmesine gönderilir.
9.2. Hakem raporlarının biri olumlu, diğeri olumsuz ise üçüncü bir hakem değerlendirmesine başvurulur.
10. Hakem değerlendirmelerine ek olarak, yayın kurulu ve alan editörleri de gerekli durumlarda eseri değerlendirir. Hakem raporları, alan editörlerinin görüşleri de göz önünde bulundurularak, yazar(lar)dan düzeltme istenmesine veya çalışmanın reddine karar verilir. Yazar(lar), verilen karar hakkında en kısa sürede bilgilendirilir. Çalışmaların yayımlanıp yayımlanmayacağına ilişkin nihai karar baş editöre aittir. Baş editörün kararı kesindir.
11. Dergide yayımlanan eserlerdeki görüşler ve bu görüşlere ilişkin sorumluluk yazara aittir.
12. Kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm eserler yayından çıkarılır. Buna yayından sonra tespit edilen olası kural dışı, uygunsuzluklar içeren eserler de dâhildir.
13. Dergimizde yayımlanan çalışmalar, CC BY-NC-ND lisansı kapsamında açık erişimli olarak yayımlanmaktadır.
14. Dergimizde yayınlanan çalışmalar Dergipark’ta dijital olarak arşivlenir. Dergimizde yayımlanan eserlere https://dergipark.org.tr/tr/pub/auhfd/archive sayfasından ücretsiz bir şekilde ulaşılabilir.
15. Dergide yayımlanan çalışmalarda, yazarlardan en az birinin editör, yayın kurulu üyesi veya Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi çalışanı olması hâlinde, bu nitelikteki yayınların toplam yayımlanan makaleler içindeki oranı %25’i geçemez.
Ücret Politikası
Dergimizde eser gönderimi, değerlendirme ve yayın süreçleri tamamen ücretsizdir. Gönderilen veya yayımlanmak üzere kabul edilen eserler için herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Yayın politikamız gereği, sponsorluk ve reklam kabul edilmemekte olup Dergimizin tüm giderleri Ankara Üniversitesi tarafından karşılanmaktadır.
Özel Sayı Politikası
Yayın Kurulu tarafından alınacak karar ile yılda bir kez özel sayı yayımlanabilir. Özel sayıda yayınlanacak çalışmalar için yayın ve değerlendirme ilkeleri planlı sayılarda uygulandığı şekliyle uygulanır.