Araştırma Makalesi

Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon

Cilt: 66 Sayı: 2 30 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon

Öz

Buddha tarafından belirlenmiş manastır kurallarını içeren Vinaya Pitaka, başlangıcından günümüze Budist manastır kurumunun temellerinden ve Budist geleneğin ana kaynaklarından biri olarak varlığını sürdürmektedir. Budist manastır kurumu ve keşiş kimliği başlangıçtan itibaren Vinaya Pitaka tarafından şekillendirilmiştir. Budizmde’ki bu önemli konumuna rağmen, Vinaya Pitaka’nın Japon Budizmi’ndeki varlığı ve uygulanırlığı Budizm’in altıncı yüzyılda Çin’den Japonya’ya naklinden itibaren belirsiz ve gerilimli olmuştur. Vinaya’nın uygulamaya konulması Budizm’in Japonya’ya intikalinden ancak iki yüzyıl kadar sonra Nara okulları ile mümkün olmuştur. Fakat Japon Budist manastır kurumuna ve keşiş kimliğine nüfuz etme imkânı bulamadan Tendai okulunun kurucusu Saichō’nun Vinaya kurallarını reddedip yalnızca bodhisattva ilkelerine dayalı bir manastır disiplini kurma yönündeki radikal tutumu, Japon Budizmi’nin genelinde etkili olmuş ve Vinaya’nın Japon Budist manastırlarındaki uygulanırlığı büyük oranda ortadan kalkmıştır. Bu tarihten itibaren de Vinaya ile ilgili gerilim devam etmiş, Kamakura Dönemi (1185-1333) ve Edo Dönemi’nde (1603-1868) Vinaya kurallarını tekrardan yürürlüğe koyma teşebbüsleri ortaya çıkmıştır. Fakat bu teşebbüsler de ya yozlaşma iddialarına karşı cevap verme niteliğinde biçimsel ve yüzeysel kalmış ya da oldukça istisnai kalarak genele yayılan bir uygulama değişikliğine yol açmamıştır. Günümüzde de Vinaya Pitaka küçük bir gruba karşılık gelen birkaç silsile dışında Japon Budist okullarının müfredatında yer almamaktadır. Bu makale, Vinaya Pitaka’nın Japon Budizmi’ndeki konumunu; Japon Budist okullarındaki uygulamalar temelinde, Hajime Nakamura’nın Japon düşünce sistemine dair çözümlemeleri ışığında ele almaktadır. Japon kimlik ve kültürünün temel özelliklerinin Vinaya Pitaka’nın Japon Budizmi’ndeki konumu ve uygulanma biçimlerini nasıl etkilediğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Manastır kuralları metni Vinaya Pitaka’nın Japon Budizmi içerisindeki tarihsel konumunu sorgulamakta, Japonya’da Vinaya’nın neden normatif bir otorite olarak kabul edilmediğini anlamaya yönelik bir analiz sunmaktadır. Temel araştırma sorusu, Vinaya Pitaka’nın neden Japon Budist geleneğinde kurumsal ve sürekli bir uygulama alanı bulamamış olduğudur. Temel tezi ise: Japon kültür ve kimliğinin temel yapısal unsurlarının—özellikle bu dünya odaklılık ve hoşgörü/uzlaşma ruhu- Vinaya gibi değiştirilemez yapılarla uyum kurmakta zorlandığı; bu nedenle Vinaya’nın Japon Budizmi’nde teorik olarak önemini korusa da pratikte sistematik bir uygulama alanı bulamadığı yönündedir. Diğer bir deyişle, Vinaya kurallarının katı doğası ile Japon kültürünün uyarlanabilir doğası arasındaki çatışma, Vinaya kurallarının tam olarak benimsenmesini ve uygulanmasını engellemiştir. Bu bağlamda Japon Budizmi, Vinaya’nın içerdiği katı manastır kurallarını uygulamak yerine, bu kuralları ya tamamıyla ihmal etmiş ya da kültürel ve toplumsal beklentilere uygun alternatif uygulamalar geliştirmiştir. Tendai, Shingon ve Zen okulunun Vinaya ile ilgili benimsemiş olduğu tutum ve uygulamaların da bu iddiayı desteklediği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abe, Yoshiya “Religious Freedom under the Meiji Constitution.” Contemporary Religions in Japan 11:1/2 (1970): 27-79.
  2. Baroni, Helen J.. Obaku Zen: The Emergence of the Third Sect of Zen in Tokugawa Japan. Honolulu: University of Hawaii Press, 2000.
  3. Bauer, Mikael. “The Six Nara Schools.” Oxford Research Encyclopedia of Religion. 2018.
  4. https://oxfordre.com/religion/view/10.1093/acrefore/9780199340378.001.0001/acrefore-9780199340378-e-573 (12.06.2024).
  5. Bodiford, William M. “Bodhidharma’s Precepts in Japan.” Going Forth; Visions of Buddhist Vinaya, ed.William M. Bodiford, içinde 185-209. Honolulu: University of Hawaii Press, 2005.
  6. Bodiford, William. “Anraku Ritsu: Genealogies of the Tendai Vinaya Revival in Early Modern Japan.” The Eastern Buddhist, 49:1/2 (2018), 181-210.
  7. Borup, Jorn. “Contemporary Budist Priests and Clergy,” Handbook of Contemporary Japanese Religions, ed. Inken Prohl ve John Nelson, içinde 107-132. Leiden:Brill, 2012.
  8. Borup, Jørn. Japanese Rinzai Zen Buddhism: Myōshinji, a Living Religion, Leiden: Brill, 2008.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Doğu Dinleri ve Gelenekleri Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

4 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 66 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Susuz Aygül, M. (2025). Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 66(2), 1179-1217. https://doi.org/10.33227/auifd.1526776
AMA
1.Susuz Aygül M. Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon. AÜİFD. 2025;66(2):1179-1217. doi:10.33227/auifd.1526776
Chicago
Susuz Aygül, Merve. 2025. “Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 66 (2): 1179-1217. https://doi.org/10.33227/auifd.1526776.
EndNote
Susuz Aygül M (01 Kasım 2025) Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 66 2 1179–1217.
IEEE
[1]M. Susuz Aygül, “Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon”, AÜİFD, c. 66, sy 2, ss. 1179–1217, Kas. 2025, doi: 10.33227/auifd.1526776.
ISNAD
Susuz Aygül, Merve. “Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 66/2 (01 Kasım 2025): 1179-1217. https://doi.org/10.33227/auifd.1526776.
JAMA
1.Susuz Aygül M. Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon. AÜİFD. 2025;66:1179–1217.
MLA
Susuz Aygül, Merve. “Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 66, sy 2, Kasım 2025, ss. 1179-17, doi:10.33227/auifd.1526776.
Vancouver
1.Merve Susuz Aygül. Japon Budizmi’nde Vinaya Pitaka: Tarihsel Konum, Uygulama Temelli Gerilimler ve Kültürel Adaptasyon. AÜİFD. 01 Kasım 2025;66(2):1179-217. doi:10.33227/auifd.1526776

Creative Commons Lisansı
Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.