On Dante's De Monarchia

Öz

The Florentine poet Dante Alighieri (1261-1325), one of the most interesting figures in literature, was also a significant thinker of his time. As an intellectual, witnessing the world and its political and religious conflicts firsthand, Dante offers a profound political analysis in De Monarchia. At the heart of this analysis, -relevant even today-, lies the struggle between church and state, in other words, the struggle for dominance between the heavenly/otherworldly and the earthly. Indeed, drawing on Alighieri's De Monarchia within a cultural and socio-political framework, this study is formed by referencing his views on secularism, the state, the church, and worldly and otherworldly sovereignty. To understand the ideas of Alighieri and to place them in a historical context, the conflicts and the struggle between idea of the secular state and the church, one of the elements that shaped medieval Western culture, are also explored. Therefore, Alighieri's status as a statesman, his duties in Florence as a “priore”, his exile because of politics, and the implication of historical events as the genesis of ideas are also main elements that shape this study. Indeed, considering the conditions of the period, Alighieri's philosophy is not merely an assessment of utopian and imaginary state visions; rather, it is an assessment based on practice and experience. This study aims to present an examination of secular thought, drawing on De Monarchia, that grounds the relations between state and church, religion, and individual and society in universal elements. In this context, theorists J. Derrida and G. Vattimo's ideas on religion, language, and human relations are utilized, and theoretical references are made to Dante's literary understanding.

Anahtar Kelimeler

• Dante
• De Monarchia
• Secularism
• Language
• Political Discourse.

Dante'nin De Monarchia'sı Üzerine

Öz

Bir şair olarak dünya edebiyatının en ilgi çekici isimlerinden olan Dante Alighieri (1261-1325) aynı zamanda döneminin önemli bir düşünürüdür. Döneminin dünyasına, politik ve dinsel çekişmelerine ilk elden tanık olan bir entelektüel olarak Floransalı şair De Monarchia eserinde derinlikli bir siyasi analiz sunmaktadır. Bu analizin merkezinde -bugün dahi geçerliliğini koruyan-, kilise ve devlet arasındaki mücadele, bir başka ifade ile göksel/uhrevi olan ve dünyevi olan arasındaki hakimiyet mücadelesi yatmaktadır. Nitekim, kültürel ve sosyo-politik çerçevede Alighieri’nin De Monarchia eserinden yola çıkarak düşünürün laiklik, devlet, kilise, dünyevi ve uhrevi hakimiyet meselelerine dair görüşlerine atıfla bu çalışmanın temel yapısı oluşturulmuştur. İlaveten Alighieri gibi bir düşünürün fikirlerinin tam anlamıyla anlaşılabilmesi için, tarihsel bağlamdan bahsedilmiş, dönemin çekişmelerine işaret edilmiş ve Ortaçağ Batı kültürünü şekillendiren unsurlardan biri olarak seküler devlet imgesi/fikri ile kilise arasındaki mücadeleye değinilmiştir. Bu noktada Dante Alighieri’nin bir devlet adamı olarak, -priore sıfatıyla-, Floransa şehrinde resmî görevlerde bulunması ve politik taraflar arası mücadeleler sonucu sürgüne gönderilmesi, fikirlerinin doğuş noktası olarak tarihsel olayların imlenmesi de bu çalışmanın çerçevesini belirleyen asli unsurlardır. Zira, dönemin koşulları düşünüldüğünde Dante Alighieri’nin felsefesi yalnızca inzivaya çekilip, ütopik ve hayalî devlet tasavvurları üzerine bir değerlendirme değildir; aksine uygulamaya ve deneyime dayalı bir durum tespiti ve tıpkı edebiyat eserleri aracılığıyla olduğu gibi olması gerekenler üzerine bir tavsiyedir. Bu çalışmada, De Monarchia’dan yola çıkarak devlet-kilise, din ve birey-toplum ilişkileri, evrensellik bağlamında değerlendirilerek, Dante’nin laiklik düşüncesine dair bir temel tartışma sunmak amaçlanmıştır. Bu noktada, kuramcılar Jacques Derrida ve Gianni Vattimo’nun din, dil ve insan ilişkilerine dair fikirlerinden faydalanılmış ve Dante’nin edebî anlayışına dair kuramsal göndermeler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Dante
• De Monarchia
• Laiklik
• Dil
• Derrida
• Siyasal Söylem.

Kaynakça

1. Ağaoğulları, M. ve L. Köker. İmparatorluktan Tanrı Devletine. Ankara: İmge Kitabevi, 1991.
2. Akal, Cemal. Bali. Yasa ve Kılıç. İstanbul: Afa Yayınları, 1991.
3. Alighieri, Dante. İlahi Komedya. Çev. Rekin Teksoy. İstanbul: Oğlak Yayınları, 2002.
4. Alighieri, Dante. “Monarchia.” A cura di Bruno Nardi. İçinde Opere Minori-Tomo II. Milano-Napoli: Riccardo Ricciardi Editore, 1979.
5. Alighieri, Dante. Monarşi. Çev. Begüm Yiğit. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2017.
6. Auerbach, Erich. Studi su Dante. Milano: Feltrinelli, 2012.
7. Ayyıldız, Bülent. “Bir Kanon Oluşturmak: Dante Alighieri.” Doğu Batı 101 (2022): 211–225.
8. Ayyıldız, Bülent. “Dante Alighieri ve Sürgün.” Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 56:1 (2016): 46–62.

9. Barucci, Guglielmo, e Francesco Spera. Dante. Firenze: Franco Cesati Editore, 2022.
10. Castelli, Patrizia. Rönesans Estetiği. Çev. Durdu Kundakçı. Ankara: Dost, 2013.
11. Chiappelli, Luigi. “Sulla Età Del De Monarchia.” Archivio Storico Italiano 43, no.254 (1909): 237–256.
12. Cotrell, A. “Auctortas and Potestas: A Reevaluaton of the Correspondence of Gelasus on Papal-Imperal Relatons.” Medeval Studes 55:1 (1993): 95–109.
13. Dameron, George. “Church and Orthodoxy.” İçinde Dante in Context, editör Zygmunt G. Barański ve Lino Pertile, 83–105. Cambridge: Cambridge University Press, 2015.
14. Dante. Grandangolo Letteratura, Cilt 2. Düzenleyen Emiliano Bertin. Milano: Corriere della sera, 2017.
15. Davis, Derek. “Seeds of the Secular State: Dante's Political Philosophy as Seen in the ‘De Monarchia.’” Journal of Church and State 33: 2 (1991): 327–346.
16. Derrida, Jacques, ve Gianni Vattimo. Din. Çev. Mehmet Emin Özcan ve Durdu Kundakçı. Ankara: Dost Kitabevi, 2011.
17. Di Bello, A. “"Auctoritas" e "Potestas" come termini chiave nell'edificazione della monarchia pontificia medievale. Un tentativo di analisi semantica.” Filosofia politica, Rivista fondata da Nicola Matteucci 2 (2000): 207–32.
18. Di Fonzo, Claudia. “Dante tra diritto, letteratura e politica.” Forum Italicum 41:1 (2007): 5–22.
19. Di Giannatale, Giovanni. “Per Una Prospettiva Della ‘Monarchia’ Di Dante: Appunti E Problemi.” Aevum 52:2 (1978): 218–227.
20. Dinçkol, Bihterin. “Seküler Düşüncenin İlklerinden Dante.” İçinde Prof. Dr. Nuri Çelik’e Armağan, 226–235. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları, 2001.
21. Duggan, Christopher. İtalya’nın Kısa Tarihi. Çev. Tuna Erkmen. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2014.
22. Durmaz, Sayime. “Konstantin Bağışı Sahtekârlığı ve Lorenzo Valla’nın İfşasına Dair.” Tarih Alanında, 2023.
23. Ertan, İzzet Mert. “Bir Ortaçağ Düşünürü Olarak Dante’nin De Monarchia’sında Siyasi Düşünce.” Eğitim Bilim Toplum 13:52 (2015): 9–37.
24. Ertugay, F. “Potestas ve Populus Arasındaki Mesafe Daralırken Auctoritas’ı Yeniden Ele Almak." Muhafazakar Düşünce Dergisi 8:31 (2012): 199–222.
25. Frye, Northrop. Kudretli Kelimeler. Çev. Selma Aygül Baş. İstanbul: İz Yayıncılık, 2008.
26. Gilson, Etienne. Ortaçağda Felsefe. Çev. Ayşe Meral. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2007.
27. Halikarnas Balıkçısı. Düşün Yazıları. Ankara: Bilgi Yayınevi, 2017.
28. Işık, Alper. “Bir Orta Çağ Düşünürü Olarak Dante ve Seküler Düşünceye Katkısı.” Ankara Barosu Dergileri 83:1 (2025).
29. Olcay, Hacer Gülnur. “Çağdaş Tiyatroda Teknoloji Kullanımı ve Oyuncunun Etkileşimi.” Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, 2019.
30. Öncel, Süheyla. İtalyan Edebiyatı Tarihi I. Ankara: İtalyan Kültür Heyeti Yayınları, 1998.
31. Öztürk, Armağan. “Janus Dante: Ortaçağın Aydınlığı Yeniçağın Karanlığı.” Cogito 55 (2008): 71-87.
32. Padovani, Umberto A. “La formazione ideale del laicismo.” Rivista Internazionale di Scienze Sociali (1936): 460–471.
33. Parisi, Vincenzo. “Del Noce interprete del Dante politico.” İçinde Modernità, secolarizzazione e risorgimento: studi in occasione del centenario della nascita di Augusto Del Noce, 559–574. 2012.
34. Passerin, Alessandro d'Entrèves. Dante politico e altri saggi. Torino: Einaudi, 1955.
35. Pertile, Lino. “Works.” İçinde Dante in Context, editör Zygmunt G. Barański ve Lino Pertile, 475–508. Cambridge: Cambridge University Press, 2015.
36. Sansone, Mario. Letture e studi danteschi. Bari: De Donato, 1975.
37. Solmi, Arrigo. “Stato e chiesa nel pensiero di Dante.” Archivio Storico Italiano 79, no. 1/301 (1921): 9–75.
38. Şalap, L. T. “Ambrosius’un Mektuplarında Auctoritas ve Potestas.” Karabük Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 4:1 (2024): 38–48.
39. Tavoni, Mirko. “Convivio e De vulgari eloquentia: Dante esule, filosofo laico, teorico del volgare.” Nuova rivista di letteratura italiana 17:1 (2014): 11–54.
40. Toscano, Antonio. “Dante: Il Discorso Aristotelico nella Monarchia.” Forum Italicum 15:2–3 (1981): 139–152.
41. Touchard, Jean. Siyasal Düşünceler Tarihi. Çev. İsmail Yerguz. İstanbul: Islık Yayınları, 2022.
42. Uslu, Ateş. Siyasal Düşüncelerin Toplumsal Tarihi 2. İstanbul: Yordam Kitap, 2021.