مصدر مرجعي جديد لتاريخ وفكر التصوف في العصور المبكرة: حكايات الصالحين

Yıl 2025, Cilt: 66 Sayı: 2, 1389 - 1394, 30.11.2025

Ayşegül Mete Gezer

Öz

تحلل هذه الدراسة كتابًا بعنوان ”حكايات الصالحين“، وهو نُشر في بيروت ومؤلفه مجهول، من وجهات نظر مختلفة، وتدعي أنه مصدر جديد لدراسات التصوف في العصور المبكرة

Anahtar Kelimeler

التصوف , أدب التصوف في العصور المبكرة , منهج تصفية القلب , منهج تزكية النفس , حكايات الصالحين

Teşekkür

عثرت على هذا الكتاب أثناء بحثي في مكتبة جامعة قطر. أود أن أشكر إدارة مكتبة جامعة قطر على توفيرها بيئة بحث مريحة

Anonim. Ḥikāyātu’ṣ-Ṣāliḥīn. Haz. Muḥammed ʿAbdulʿazīz ʿAbdulḫalīḳ. Beyrut: Kitāb-Nāşirūn, 1440/2019. 128 s. ISBN: 978-2-7451-9138-0

Öz

This study analyzes the book titled Ḥikāyātu’ṣ-ṣālihīn, published in Beirut and whose author is unknown, from various perspectives and claims that it is a new reference for the early period of Sufism studies. Upon examining the headings of the work, it is seen that it presents a structure that considers not only certain practices within the purification of the heart and refinement of the self methods of Sufism, such as mujahada, zuhd, khawf, sincerity, guarding the tongue, and repentance, but also controversial issues such as karamah, rijal al-ghaib, and dreams. These headings contain numerous narrations and anecdotes from early Sufis. Among them, the most frequently referenced sufi is Ibrahim b. Adham. He is followed by sufis from different regions, such as Mālik b. Dīnār, Dhunnūn al-Mıṣrī, Rābiʿa al-ʿAdawiyya, Ḥasan al-Baṣrī, Junaid al-Baghdādī, and Bāyazīd al-Bisṭāmī. As this book does not contain an index, a cloud of individuals has been added at the end of the study for the benefit of relevant researchers.

Anahtar Kelimeler

Sufism , Early Period of Sufism , the practices of the purifying the heart , the practices of purification of the self , Ḥikāyāt al-Sālihīn

Teşekkür

I came across this work during my research at Qatar University Library. I would like to thank the management of Qatar University Library for providing a comfortable working environment.

Anonim. Ḥikāyātu’ṣ-Ṣāliḥīn. Haz. Muḥammed ʿAbdulʿazīz ʿAbdulḫalīḳ. Beyrut: Kitāb-Nāşirūn, 1440/2019. 128 s. ISBN: 978-2-7451-9138-0

Öz

Bu çalışma Beyrut’ta neşredilen ve müellifi meçhul olan Ḥikāyātu’ṣ-Ṣāliḥīn adlı eseri çeşitli yönlerden tahlil ederek onun erken dönem tasavvuf araştırmaları açısından yeni bir başvuru kaynağı olduğu iddiasını taşır. Eserin bab başlıkları incelendiğinde, tasavvuf ilminin tasfiye ve tezkiye yöntemleri içerisinde yer alan mücahede, riyazet, havf, veraʿ, hıfz-ı lisan, istiğfar gibi bazı pratiklerin yanı sıra keramet, ricalu’l-gayb, rüya gibi tasavvufun tartışmalı meselelerini de dikkate alan bir yapı arz ettiği görülür. Bu başlıkların altında önemli derecede erken dönem sufilerinin rivayetleri ve anekdotları aktarılmaktadır. Bunlar arasında kendisinden en çok rivayet aktarılan ve hayatından kesitler sunulan kişi İbrāhīm b. Edhem’dir. Onu Mālik b. Dīnār, Ẕünnūn el-Mıṣrī, Rābiʿa el-ʿAdeviyye, Ḥasen el-Baṣrī, Cuneyd el-Baġdādī ve Bāyezīd el-Bisṭāmī ve gibi farklı havzalardan isimler takip eder. Herhangi bir indeksin yer almadığı bu eserde, kendisine atıf yapılan şahsiyetlerin rivayet yoğunluğuna ilişkin veri sunmak adına çalışmanın sonuna bir şahıs bulutu eklenerek ilgili araştırmacıların istifadesine sunulmuştur

Anahtar Kelimeler

Tasavvuf , Erken Dönem Tasavvuf Literatürü , Tasfiye-Tezkiye Yöntemleri , Ḥikāyātu’ṣ-ṣālihīn.

Teşekkür

Bu esere, Katar Üniversitesi Kütüphanesi'ndeki araştırmalarım esnasında rastladım. Rahat çalışma ortamı sundukları için Katar Üniversitesi Kütüphanesi yönetimine teşekkür ederim.

Kaynakça

• el-Iṣfahānī Ebū Nuʿaym. Ḥilyetü’l-evliyā. 8 c. Beyrut: Dāru’l-Fikr, 1416/1996.
• Ḥikāyātu’ṣ-ṣāliḥīn. Nşr. Muḥammed ʿAbdülʿazīz ʿAbdülḫāliḳ. Beyrut: Kitāb-Nāşirūn, 1440/2019.