Notes Triggered by Previous Notes: Interaction of Extratextual Notes in Manuscripts

Yıl 2025, Cilt: 66 Sayı: 2, 1363 - 1387, 30.11.2025

Mehmet Kalaycı

https://doi.org/10.33227/auifd.1826983

Öz

Although the notes found in manuscript works were written at different times and by different individuals, one often encounters strikingly similar entries. This resemblance may manifest either in the manner of writing, or in the underlying rationale, or in both simultaneously. At this point, the previous notes produce a triggering and guiding influence. They function as a motivating impulse for subsequent annotations and provide ready-made expressive formulations. This study primarily examines this phenomenon and seeks to illustrate it through selected examples of various marginal notes.

Anahtar Kelimeler

Manuscripts , Extratextual Notes , Triggering Influence , Guiding Influence.

Önceki Notların Tetiklediği Notlar: Yazma Eserlerde Metin Dışı Notların Etkileşimi

Öz

Yazma eserlerde farklı zamanlarda ve değişik kişiler tarafından yazılmış olmalarına rağmen birbirine benzeyen notlara tesadüf edilir. Benzerlik, notun bazen sadece yazılma şeklinde, bazen sadece gerekçesinde bazen de her ikisinde birden kendini gösterir. Bu noktada önceki notlar tetikleyici ve yönlendirici bir etkiye sahiptir. Bu türden notlar, sonrakiler için güdüleyici bir etki oluşturur ve hazır ifade kalıpları sunar. Bu yazıda temelde yazma eserlerdeki notların birbirleri ile etkileşimi ele alınmış ve farklı not örnekleri üzerinden işaret edilen durum somutlaştırılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yönlendirici Etki. , Yazma Eserler , Metin Dışı Notlar , Tetikleyici Etki

Kaynakça

• Aydınlı, Elif Sezer. “Osmanlı Dönemi Hikâye Kitaplarında Kolektif Yazarlık.” Nesir 2 (2022), 47-64.
• el-Bosnevī, ʿAbdullah b. Muḥammed. Tecelliyātu ʿArāʾisi’n-Nuṣūṣ fī Manaṣṣāti Ḥikemi’l-Fuṣūṣ. Süleymaniye Kütüphanesi-Hamidiye, no. 630.
• el-Curcānī, es-Seyyid eş-Şerīf. Ḥāşiye ʿalā’l-Muṭavvel. Süleymaniye Kütüphanesi-Amcazade Hüseyin, no. 383.
• Ebū Yūsuf, Yaʿḳūb b. İbrāḥīm el-Kūfī. Kitābu’l-Ḫarāc. Süleymaniye Kütüphanesi-Laleli, no. 1604.
• Ġanīzade, Nādirī Mehmed Efendi. Dīvān. Süleymaniye Kütüphanesi-Nuruosmaniye, no. 3884.
• Ġazālī, Ebū Ḥāmid Muḥammed b. Muḥammed. el-Erbaʿīn fī Uṣūli’d-Dīn, Süleymaniye Kütüphanesi-Kadızade Mehmed, no. 317.
• İbn Ebī’l-İsbaʿ, Zekiyyuddīn el-Mıṣrī. Taḥrīru’t-Taḥbīr. Süleymaniye Kütüphanesi-Ragıp Paşa, no. 1078.
• İbn Ḳāḍī Şuhbe, Taḳıyyuddīn Ebū Bekr b. Aḥmed. Ṭabaḳātu’ş-Şāfiʿiyye. Tah. el-Ḥāfıẓ ʿAbdulʿalīm Ḫān. Beyrut: ʿĀlemu’l-Kutub, 1407.
• İbn Ḳudāme el-Maḳdisī, Muvaffaḳuddīn ʿAbdullah b. Aḥmed. Minhācu’l-Ḳāṣıdīn. Süleymaniye Kütüphanesi-Nuruosmaniye, no. 1274.
• İbn Miskeveyh, Aḥmed b. Muḥammed el-Baġdādī. el-Hevāmil ve’ş-Şevāmil. Süleymaniye Kütüphanesi-Ayasofya, no. 2476.
• el-Ḳuraşī, Muḥyīddīn ʿAbdulḳādir b. Muḥammed. el-Cevāhiru’l-Muḍiyye fī Ṭabaḳāti’l-Ḥanefiyye. Süleymaniye Kütüphanesi-Aşir Efendi, no. 248.
• Mecmūʿa, Balıkesir Yazma Eser Kütüphanesi-Balıkesir İl Halk, no. 125.
• Mecmūʿa, Süleymaniye Kütüphanesi-Fatih, no. 3435.
• el-Merġīnānī, Burhānuddīn ʿAlī b. Ebī Bekr. el-Hidāye. Manisa Yazma Eser Kütüphanesi, no. 511; el-Hidāye. Süleymaniye Kütüphanesi-Mahmud Paşa, no. 248.
• Molla Dinḳoz, Şerḥu Merāḥi’l-Ervāḥ. Süleymaniye Kütüphanesi-Murad Buhari, no. 277.
• en-Nesefī, Ḥāfıẓuddīn ʿAbdullah b. Aḥmed. el-Mustaṣfā fī Şerḥi’n-Nāfiʿ. Süleymaniye Kütüphanesi-Fatih, no. 1846.
• en-Nesefī, ḤāfıẓuddīnʿAbdullah b. Aḥmed. el-Kāfī fī Şerḥi’l-Vāfī. Süleymaniye Kütüphanesi-Fatih, no. 1858.
• er-Rāzī, Faḫruddīn Muḥammed b. ʿÖmer. el-Maḥṣūl fī ʿİlmi Uṣūli’l-Fıḳh. Süleymaniye Kütüphanesi-Murad Molla, no. 707.
• er-Rāzī, Necmuddīn Dāye ʿAbdullah b. Muḥammed. Mirṣādu’l-ʿİbād mine’l-Mebdeʾ ile’l-Meʿād. Süleymaniye Kütüphanesi-Murad Buhari, no. 214.
• ez-Zemaḫşerī, Cārullah Ebū’l-Ḳāsım Maḥmūd b. ʿÖmer. el-Keşşāf ʿan Ḥaḳāʾiḳi Ġavāmiḍi’t-Tenzīl ve ʿUyūni’l-Eḳāvīl fī Vucūhi’t-Teʾvīl. Süleymaniye Kütüphanesi-Murad Molla, no. 275.