Hamas’ın 7 Ekim 2023 İsrail Saldırısı Sonrası “Direniş Ekseni”nin Krizi
Öz
Bu makale, Hamas’ın İsrail’e yönelik gerçekleştirdiği 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından “direniş ekseni”nin nasıl bir durumda olduğunu incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, 7 Ekim 2023 sonrasında yaşanan askeri ve siyasi gelişmelerin “direniş ekseni”nin varlığını ve işlevselliğini nasıl etkilediğini ve İran’ın bu süreçte nasıl bir politika izlediğini ortaya koymaktır. Mevcut literatürde “direniş ekseni” genellikle caydırıcılık, güç dengesi ve stratejik derinlik gibi kavramlarla açıklanırken, bu çalışma bu tür açıklamaların “direniş ekseni”nin temellerini ve yansımalarını kavramak için yetersiz olduğunu savunmaktadır. Makale, “direniş ekseni”nin stratejik ya da rasyonel bir politika olmaktan ziyade, İran İslam Cumhuriyeti'nin devrim sonrası kimliği, anti-Amerikancılığı ve anti-Siyonizm’ine yerleşik, katı bir rutin politika uygulaması olduğunu ileri sürmektedir. Ancak çalışmada gösterildiği üzere İran’ın “direniş ekseni”ni katı bir rutin olarak devam ettirmesi kazançlarının ötesinde büyük maliyetlere ve kayıplara yol açmıştır. Nitekim 7 Ekim 2023 sonrası dönemde İran'ın maddi ve ideolojik taahhütleri ile maddi kapasitesi arasında derin bir uyumsuzluk ortaya çıkmıştır. Hamas ve Hizbullah'ın ağır kayıpları, Esad rejiminin çöküşü ve İran’ın İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri’nin askeri baskısına giderek daha fazla maruz kalması, “direniş ekseni”nin caydırıcılık ve stratejik derinlik aracı olarak etkinlik sağlayamadığını göstermiştir. Bulgular, “direniş ekseni”nin tamamen ortadan kalkmasa bile 7 Ekim 2023 sonrasında önemli ölçüde yıprandığını ve ağır kayıplar verdiğini, İran’ın ise “direniş ekseni” politikasına katı bağlılığı yüzünden maliyetli bir çatışma sürecinin içerisine sürüklendiğini göstermektedir. Öte yandan İran ve müttefikleri “direniş paradigması”na verdikleri ideolojik, kimliksel ve jeopolitik önemden dolayı “direniş ekseni”ni inatçı bir şekilde sürdürmeye devam etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abatan, K. (2025, Kasım 11). Direniş Ekseni’nin karmaşık yeniden doğuşu. Yeni Yaşam. https://yeniyasamgazetesi9.com/direnis-ekseninin-karmasik-yeniden-dogusu/
- Adib-Moghaddam, A. (2021). What is Iran?: Domestic politics and international relations in five musical pieces (C. 15). Cambridge University Press.
- Ahmadian, H. (2021). Dignity, Wisdom and Expediency: How Ideational Factors Shape Iran’s Foreign Policy. The International Spectator, 56(4), 33-48.
- Akbarzadeh, S., & Conduit, D. (Ed.). (2016). Iran in the World. Palgrave Macmillan US. https://doi.org/10.1007/978-1-137-58577-6
- Al Jazeera. (2025, Ağustos 30). Yemen’s Houthis confirm prime minister killed in Israeli strike on Sanaa. Al Jazeera. https://www.aljazeera.com/news/2025/8/30/yemens-houthis-confirm-israeli-airstrike-killed-the-groups-prime-minister
- Ali-Khan, V., & Cambanis, T. (2025, Mart 19). Down but Not Out: Reassessing the Axis of Resistance. The Century Foundation. https://tcf.org/content/report/down-but-not-out-reassessing-the-axis-of-resistance/
- Asadi, A. (2019). The role of Saudi Arabia in the Iranian security structure. Faselnameye Mütalate Rahbordi, 22(85), 83-106.
- Bazoobandi, S. (2019). Iran’s Revolutionary Guards: Four Decades of Expanded Business and Military Influence. Washington, DC: Arab Gulf States Institute in Washington. Accessed June, 28, 2020.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası Güvenlik, Uluslararası İlişkilerde Siyaset
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Murat Cingöz
*
0000-0001-5995-8713
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
11 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi
11 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
30 Aralık 2025
Kabul Tarihi
18 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1