Kök Ailenin Evlilikte Partner Seçimine Etkisi

Öz

Kök aile, hayatımız boyunca yaşantımızı, davranışlarımızı, yönelimlerimizi ve birçok tercihimizi etkileyen temel unsurlardan biridir. Partner seçiminin de kök aileden etkilenen önemli alanlardan biri olduğu düşünülmektedir. Bu açıdan, partner seçiminde ağırlıklı olarak ele alınan karşı tarafı çekici bulma, erişilebilirlik ve beğeni/karşılık görme faktörlerinin dışında, kök ailenin etkisinin de ele alınması, yapılan seçimin doğasına dair daha detaylı sonuçlar elde etmek açısından oldukça önemlidir. Bu fikir ve bulgulardan hareketle Türk kültüründeki aile yapısının farklı boyutlarının, bireylerin partnerlerini seçerken hangi alanlarda etkileri olabileceği araştırma sorusunu oluşturmaktadır. Araştırma, iki farklı ölçeğe dayalı anket soruları kullanılarak 18-64 yaş aralığındaki 306 katılımcıyla gerçekleştirilmiş; sonuçlar ağırlıklı olarak regresyon ve korelasyon analizleriyle elde edilmiştir. Bu doğrultuda, Türk aile yapısının işlevselliği ile partner seçimindeki kısıtlayıcı inançlar arasında negatif ve anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir. Türk aile yapısı, aile içi güç dengesi ve sosyal algılar, evlilik için aşkın yeterli olduğu inancını ve zıt partnerlere çekilme eğilimini etkilemektedir. Türk aile yapısının modern kalıplarda gelişmesinin, tek doğru partner ve bu partneri bulmanın doğal bir süreç olduğuna dair inanca negatif yönde etkisi mevcuttur. Evlilik öncesi birlikte yaşama düşüncesi, dini ve kültürel değerler nedeniyle ön planda değildir. Ancak, dini değerlere verilen önemin artması partner seçimi için aşkın yeterli olduğu düşüncesini desteklemektedir. Sonuç olarak, incelenen alt boyutlar arasında pozitif ve negatif yönde anlamlı ilişkiler saptanmış, Türk kültürü çerçevesinde kök ailenin partner seçimi üzerindeki etkisi vurgulanmıştır. Araştırmanın bulguları, ilgili literatür kapsamında ele alınarak tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Partner Seçimi
• Kök Aile
• Evlilik
• Aile Yapısı
• Aile

Destekleyen Kurum

Altınbaş Üniversitesi

Etik Beyan

Etik İlkelere Uygunluk Beyanı “COPE-Dergi Editörleri İçin Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama İlkeleri” çerçevesinde aşağıdaki beyanlara yer verilmiştir: Bu çalışmada Altınbaş Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’ndan (Toplantı Karar Sayısı ve Tarihi: 2022/13 - 25.05.2022) gerekli onay alınmış olan yüksek lisans tezine ait verilerin bir kısmı kullanılmıştır.

Teşekkür

Bu çalışma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında Mayıs 2022 yılında onay alıp desteklenmiş ve yürütülmüştür. Yazarlar, bu çalışmayı yürütme fırsatı veren TÜBİTAK’a teşekkür eder.

The Influence of Family on Mate Selection in Marriage

Öz

The origin family is a fundamental factor that influences our experiences, behaviours, orientations, and many other choices throughout life. Partner selection is believed to be a significant area affected by the origin family. In this context, considering the impact of the origin family, in addition to factors such as attraction, accessibility, and mutual liking/reciprocity that are predominantly focused on in partner selection, is crucial for obtaining more detailed insights into the nature of the selection process. Based on this idea and findings, the research question explores how different dimensions of the family structure in Turkish culture influence individuals' partner choices. The study was conducted with 306 participants aged 18-64 using two different survey scales, and the results were primarily obtained through regression and correlation analyses. Accordingly, a negative and significant relationship was observed between the functionality of the Turkish family structure and restrictive beliefs about partner selection. The Turkish family structure, internal power dynamics, and social perceptions affect the belief that love is sufficient for marriage and the tendency towards opposite partners. The development of the Turkish family structure within modern frameworks harms the belief that there is a single ideal partner and that finding this partner is a natural process. Pre-marital cohabitation is not prominent due to religious and cultural values; however, the increased emphasis on spiritual values supports the belief that love is sufficient for partner selection. In conclusion, significant positive and negative relationships were found among the examined sub-dimensions, highlighting the impact of the origin family on partner selection within the Turkish cultural framework. The study's findings are discussed in the context of the relevant literature.

Anahtar Kelimeler

• Partner Selection
• Family Origin
• Marriage
• Family Structure
• Family

Destekleyen Kurum

Altınbaş University

Etik Beyan

Declaration of Compliance with the Ethical Principles In line with the “COPE-Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors” the following statements are included: The ethical approval of this study was obtained from the Altınbaş University Research and Publication Ethics Committee (The Resolution Number and the date of Board Meeting: 2022/13 – 25.05.2024).

Teşekkür

This study was approved and supported within the scope of the TÜBİTAK 2209-A University Student Research Projects Support Program in May 2022. The authors would like to thank TÜBİTAK for providing the opportunity to conduct this study.

Kaynakça

1. Alesina, A., & Giuliano, P. (2014). Family Ties. İçinde P. Aghion, & S. Durlauf (Eds.), Handbook of Economic Growth, 2, 177–215. Elsevier.
2. Aluş, Y., & Selçukkaya, S. (2016). Türk Ailesinde Mutluluk Algısı ve Değerleri. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 1(2), 151-175.
3. Arslanoğlu, İ. (2005). Türk değerleri üzerine bir değerlendirme. Felsefe Dünyası Dergisi, 41, 64-77.
4. Atak, H., & Taştan, N. (2012). Romantik ilişkiler ve aşk. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(4), 520-546.
5. Aytekin, Ç. Artan, İ. Kangal, S. B. Çalışandemir, F.ve Özkızıklı, S. (2017). Çocukların anne-babalarına yönelik algılarının incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(38), 168-188.
6. Bandura, A. (1963). The role of imitation in personality development. The Journal of Nursery Education, 18(3), 207–215.
7. Bayer, A. (2013). Değişen toplumsal yapıda aile. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(8), 101-129.
8. Bowen, M. (1966). The use of family theory in clinical practice. Comprehensive Psychiatry, 7(5), 345-374.

9. Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. New York: Aronson.
10. Bowlby, J. (1969). Attachment and loss. Vol. 1: Attachment. New York: Basic Books.
11. Boyle, M. H., Georgiades, K., Racine, Y., & Mustard, C. (2007). Neighborhood and family influences on educational attainment: Results from the Ontario Child Health Study Follow-up 2001. Child Development, 78, 168-189.
12. Buckner, L. P., & Salts, C. J. (1985). A premarital assessment program. Family Relations, 34(4), 513-520. Buss, D. M. (1994). The evolution of desire: Strategies of human mating. New York: Basic Books.
13. Cobb, N. P., Larson, J. H., & Watson, W. L. (2003). Development of the attitudes about romance and mate selection scale. Family Relations, 52(3), 222–231.
14. Çerik, Ş. (2002). Ailelerin gençlere karşı tutumları ve gençlerin ailelerinin tutumlarını algılayışlarına yönelik üniversite gençliği üzerinde bir araştırma. Ege Akademik Bakış Dergisi. 2(1).
15. Çoban, D. (2023). Romantik ilişkisi olan yetişkinlerde ilişki istikrarının yordayıcıları: Bağlanma boyutları, aşk biçimleri, algılanan ebeveyn tutumları ve mükemmeliyetçilik (Yayın No. 795174). [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
16. Ekici, F. Y. (2014). Türk aile yapısının değişim ve dönüşümü ve bu değişim ve dönüşüme etki eden unsurların değerlendirilmesi. The Journal of Academic Social Science Studies. 30, 209-224.
17. Ellis, A. (1949). Some significant correlates of love and family attitudes and behavior. The Journal of Social Psychology, 30(1), 3–16.
18. Eralp, A., & Gökmen, Ş. (2020). Ortalama evlilik yaşının yükselmesini etkileyen faktörler ve cinsiyete göre farklılıklar. Optimum: Journal of Economics & Management Sciences/Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 7, 395-411.
19. Erbek, E., Beştepe, E., Akar, H., Eradamlar, N., & Alpkan, R. L. (2005). Evlilik uyumu. Düşünen Adam, 18(1), 39-47.
20. Eryiğit, D. (2019). Genel sanrısal inanışların oluşumunda aile etkisinin incelenmesi (Yayın No. 590276). [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
21. Falcke, D., Wagner, A., & Mosmann, C. P. (2008). The relationship between family-oforigin and marital adjustment for couples in Brazil. Journal of Family Psychotherapy, 19(2), 170-186.
22. Figueredo, A. J., Sefcek, J. A., & Jones, D. N. (2006). The ideal romantic partner personality. Personality and Individual Differences, 41(3), 431-441.
23. Fishbein, M., & Ajzen, I. (2009). Theory of social reasoned action. Psychology Press.
24. Framo, J. L. (1976). Family of origin as a therapeutic resource for adults in marital and family therapy: You can and should go home again. Family Process, 15(2), 193-210.
25. Freud, S. (1927). Some psychological consequences of the anatomical distinction between the sexes. International Journal of Psycho-Analysis, 8, 133-142.
26. Giddens, A. (2017). Sosyoloji: Başlangıç okumaları. İstanbul: Say Yayınları.
27. Güner, T., & Karaaziz, M. (2022). Romantik ilişkisi bulunan bireylerin Facebook kıskançlığı ve güven algısı üzerine bir derleme. Pearson Journal, 7(22), 132-139.
28. Güngör, H., Yılmaz, M., & Çelik, S. (2011). Romantizm ve eş seçimi tutum ölçeğinin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(36), 180-190.
29. Goldman, J. D., & Goldman, R. J. (1983). Children's perceptions of parents and their roles: A cross-national study in Australia, England, North America, and Sweden. Sex Roles: A Journal of Research, 9(7), 791–812.
30. Hendrix, H. (1988). Getting the love you want. Mass Market Paperback.
31. İlerisoy, M., & Mehmedoğlu, A. U. (2022). Din psikolojisi ve aile çalışmaları. Türk Din Psikolojisi Dergisi, (4), 69-99.
32. İlerisoy, M. (2022). Din ve aile: Psikolojik bir değerlendirme. İstanbul: Hiperlink Yayın.
33. Karslı, E. (2019). Modernleşme sürecinde çözülen aile yapısı ve kadının yeniden inşası. Uluslararası Hukuk ve Sosyal Bilim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-14.
34. Kerr, M. E. (1981). Family systems theory and therapy. In Handbook of Family Therapy, 1, 226-264.
35. Kerr, M. E., & Bowen, M. (1988). Family evaluation. New York: Norton.
36. Koca, N., & Yılmaz, S. (2021). Üniversite öğrencilerinde dini tutum, romantizm ve eş seçim tercihleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7(1), 254-280.
37. Kohrman, R. K. (2007). Are we attracted to romantic partners who tend to resemble our caregivers? [Yüksek lisans tezi, Smith College]. https://scholarworks.smith.edu/theses/1338
38. Larson, J. H. (1992). “You’re my one and only”: Premarital counseling for unrealistic beliefs about mate selection. American Journal of Family Therapy, 20, 242-253.
39. Mercan, Z., & Şahin, F. T. (2017). Babalık rolü ve babalık rolü algısı. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 2(2), 1-10.
40. Özdemir, Y., Sağkal, A. S., Salman-Engin, S., Çakıroğlu Çevik, A., & Şakiroğlu, M. (2020). Birlikte ebeveynlik: Doğası, çocuklar üzerindeki etkileri ve güçlendirilmesi. Ankara: Devam Eden TÜBİTAK/SOBAG Projesi, Proje, (118K047).
41. Özderen, A. (2019). Anne-baba rollerinin Türk dizilerinde temsili (Yayın No. 571892). [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
42. Özel, E., & Zelyurt, H. (2016). Anne baba eğitiminin aile çocuk ilişkilerine etkisi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, (36).
43. Özinan, Ö. (2018). Kişilik tipolojileri ve çocukluk çağı travmasının bireylerin romantik ilişkileri (aşk) ile olan ilişkisi (Yayın No. 529123). [Yüksek lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
44. Özteke, H. İ. (2015). Bağlanma, eş seçiminde sınırlandırıcı inançlar ve beden imgesi baş etme stratejilerinin romantik ilişkilerde mükemmeliyetçiliği yordaması (Yayın No. 407531). [Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
45. Polat, K., & Gülhan, T. (2018). Evli bireylerde çift uyumu ve bazı psikolojik belirtilerin benliğin farklılaşması açısından incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 8(50), 87-115.
46. Regan, P. (2011). Close relationships. New York: Routledge.
47. Sabatelli, R. M., & Bartle-Haring, S. (2003). Family of origin experiences and adjustment in married couples. Journal of Marriage and Family, 65(1), 159-169.
48. Sarı, T. (2008). Üniversite öğrencilerinin romantik ilişkilerle ilgili akılcı olmayan inançlar, bağlanma boyutları ve ilişki doyumu arasındaki ilişkiler (Yayın No. 257552). [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
49. Simon, V. A., Aikins, J. W., & Prinstein, M. J. (2008). Romantic partner selection and socialization during early adolescence. Child development, 79(6), 1676-1692.
50. Simpson, J. A., & Gangestad, S. W. (1992). Sociosexuality and romantic partner choice. Journal of Personality, 60(1), 31-51.
51. Sungur, M. Z. (2017). Aşk evlilik sadakatsizlik. İstanbul: Destek Publishing and Media Group.
52. Süleymanov, A. (2009). Çağdaş Türk toplumlarında aile ve evlilik ilişkileri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 17(17), 7-17.
53. Şanlı, D., & Öztürk, C. (2015). Anne babaların çocuk yetiştirme tutumları ve tutumlar üzerine kültürün etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(4), 240-246.
54. Şensoy, G., Asıcı, E., & İkiz, F. E. (2019). İlişki doyumunun mükemmeliyetçilik ve güven aracılığıyla yordanması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (46), 230-246.
55. Şirin, H. D., & Soyer, M. (2018). Yetişkin bağlanma örüntüleri ve güncel romantik ilişki durumunun romantik inançları yordayıcılığı. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 8(49), 117-136.
56. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Boston: Pearson.
57. Tezel, Ş. F., & Cevher, F. N. (2007). Türk toplumunda aile-çocuk ilişkilerine genel bir bakış. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi (38. ICANAS), Ankara, Türkiye, 775–790.
58. Toker, D. E., & Hocaoğlu, Ç. (2009). Yeme bozuklukları ve aile yapısı: Bir gözden geçirme. Düşünen Adam, 22(1-4), 36-42.
59. Topham, G. L., Larson, J. H., & Holman, T. B. (2005). Family of origin predictors of hostile conflict in early marriage. Contemporary Family Therapy, 27(1), 101-121.
60. Türkarslan, N., & Yurtkuran, D. S. (2007). Üniversite son sınıf öğrencilerinin evliliğin kuruluşuna ilişkin görüş ve düşünceleri. Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü.
61. Türkiye İstatistik Kurumu. (2011). Türkiye’de aile yapısı araştırması. Ankara: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı.
62. Weaver, S. E., & Ganong, L. H. (2004). The factor structure of the romantic beliefs scale for African Americans and European Americans. Journal of Social and Personal Relationships, 21(2), 171-185.
63. Wolfinger, N., H. (2003). Family structure homogamy: The effects of parental divorce on partner selection and marital stability. Science Direct. 32(1), 80-97.
64. Yaylalı, F. N. (2022). Modernleşme sürecinde Türk ailesinde değişen roller: Karaman ve Bursa örneği. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 5(1), 25-42.
65. Young, J. E., & Klosko, J. S. (1994). Reinventing your life: The breakthrough program to end negative behavior and feel great again. New York: Plume.