Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama

Nadide Elif Gözen; Türker Şimşek

doi:10.18037/ausbd.1181513

Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama

Öz

Günümüzde gelişmiş teknolojiye sahip ülkeler, gerçek gücün eğitimli insan olduğunu ifade etmektedirler. Bu bağlamda ülkeler, toplumlarına sağladıkları eğitim hizmetinin teknoloji ile harmanlanmasına ve bulundukları çağa uyumuna dikkat ederler. Sosyo-ekonomik refah üzerine kurulan eğitimin ekonomik büyümenin temel taşlarından biri olduğu, işgücü verimliliğini ve toplumların refah seviyesini artırdığı düşünülmektedir. Ülkelerin teknolojilerinde ve üretim süreçlerinde farklılık oluşturarak rekabet ortamını güçlendiren eğitim, MENA ülkeleri için de önemli bir olgudur. Çalışmanın amacı teknoloji, eğitim ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi açıklayarak, ekonomik büyümenin sağlanabilmesi için politika karar vericilerine öneriler sunmaktır. Çalışmada, eğitim verisi olarak ilköğretim kayıt oranları kullanılmıştır. Teknoloji verisi olarak internet kullanıcıları ve mobil hücresel abonelik verileri kullanılmıştır. Bu göstergeler aynı zamanda telekomünikasyon altyapısını da göstermektedir. Ekonomik büyüme değişkeni olarak kişi başına reel gayri safi yurt içi hasıla kullanılmıştır. Çalışma, 15 ülke için 1993-2018 dönemi yıllık verileri ile araç değişkenli genelleştirilmiş momentler metodu (IV-GMM) aracılığıyla test edilmiştir. Analizde internet, mobil ve eğitim değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin negatif yönlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak teknoloji ve eğitimin birlikte kullanılmasını ifade eden (internet*eğitim) ve (mobil*eğitim) değişkenlerinin %1-%5 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı ve ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin pozitif yönlü olduğu görülmüştür.Elde edilen bulgular, literatürde bulunan MENA ülkeleri ile ilgili sınırlı sayıda çalışmaya katkıda bulunması açısından önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Algan, N., Manga, M. ve Tekeoğlu, M. (2017). Teknolojik gelişme göstergeleri ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. International Conference on Eurasian Economies, 332-338. Erişim adresi: https://www.avekon.org/papers/1869.pdf
Algan, N., Özmen, M. ve Karlılar, S. (2017). Bilgi ve iletişim teknolojilerinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: G-20 ülkeleri için bir analiz. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 1-24. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/cuiibfd/issue/34826/385948
Aytaç, D. ve Güran, M. (2010). Kamu harcamalarının bileşimi ekonomik büyümeyi etkiler mi? Türkiye ekonomisi için bir analiz. Sosyoekonomi, 13(13), 129-152. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/sosyoekonomi/issue/21073/226885
Bakkal, H. (2016). Türkiye’de kamu harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi ve yeni kamu mali yönetiminin rolü. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(10), 125-138. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/duiibfd/issue/32257/357933
Blankenau, W. F. ve Simpson, N. B. (2004). Public education expenditures and growth. Journal of Development Economics, 73(2),583-605. doi: 10.1016/j.jdeveco.2003.05.004
Cass, D. (1965). Optimum Growth in an aggregative model of capitalaccumulation. TheReview of EconomicStudies, 32(3), 233-240. doi: 10.2307/2295827
Demez, S. (2021). MENA Ülkelerinde dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel nedensellik analiziyaklaşımı. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 12(1), 137-153. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ayd/issue/62792/928306
Donou-Adonsou, F., Lim, S. ve Mathey, S. A. (2016). Technologicalprogressandeconomicgrowth in Sub-SaharanAfrica: Evidencefromtelecommunicationsinfrastructure. International Advances in EconomicResearch, 22(1), 65-75. doi: 10.1007/s11294-015-9559-3

Donou-Adonsou, F. (2019). Technology, educationandeconomicgrowth in Sub-SaharanAfrica. TelecommunicationsPolicy, 43(4), 353-360. doi: 10.1016/j.telpol.2018.08.005
Dumitrescu, E. I. ve Hurlin, C. (2012). Testingforgrangernon-causality in heterogeneouspanels. EconomicModelling, 29(4), 1450-1460. doi:10.1016/j.econmod.2012.02.014
Dünya Kalkınma Göstergeleri VeriTabanı. (2021, 3 Ocak). Erişim adresi: https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators
Dünya Bankası. (2021, 20 Mayıs). Middle East and North Africa. Erişim adresi: https://www.worldbank.org/en/region/mena
Erdoğan, S. ve Yıldırım, D. Ç. (2009). Türkiye’de eğitim–iktisadi büyüme ilişkisi üzerine ekonometrik bir inceleme. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 4(2), 11-22. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/beyder/issue/3479/47332
Ghali, K. H. (1997). Governmentspendingandeconomicgrowth in SaudiArabia. Journal of Economic Development, 22(2), 165-172. Erişim adresi: http://jed.or.kr/full-text/22-2/Ghali.PDF
Heki̇m Yılmaz, D. ve Kırışkan, İ. (2020). Türkiye’de Telekomünikasyon Altyapısı ve Ekonomik Büyüme. Bilig, (92), 55-84. doi: 10.12995/bilig.9203 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi. (1948, 10 Aralık). md.26, Birleşmiş Milletler (md.26). Erişim adresi: https://www.ihd.org.tr/insan-haklari-evrensel-beyannames/
Kibritçioğlu, A. (1998). İktisadi büyümenin belirleyicileri ve yeni büyüme modellerinde beşeri sermayenin yeri. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 53(1-4), 207-230. doi: 10.1501/SBFder_0000001947
Kocaman, M. (2019). MENA ülkelerinde ticari dışa açıklık ve ekonomik büyüme ilişkisi: Bootstrap panel granger nedensellik analizi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 4(3), 289-301. doi: 10.30784/epfad.643015
Kurt, D.B. ve Güvenek, B. (2021). Beşeri sermayenin ekonomik büyümeye etkisi: Eğitim göstergeleri ile Avrupa Birliği ülkeleri örneği. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 17-39.doi: 10.33416/baybem.836429
Lucas, R. E. (1973). Someinternationalevidence on output-inflationtradeoffs. TheAmericanEconomicReview, 63(3),326-334. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/1914364
Mallik, G. ve Chowdhury, A. (2001). Inflationandeconomicgrowth: EvidencefromfoursouthAsiancountries. Asia-Pacific Development Journal, 8(1), 123-135. Erişim adresi: https://www.unescap.org/sites/default/files/apdj-8-1-ResearchNote-Mallik-and-Chowdhury.pdf
Maurseth, P. B. (2018). Theeffect of the internet on economicgrowth: Counter-evidencefromcross-country panel data. Economics Letters, 172, 74-77. doi: 10.1016/j.econlet.2018.08.034
Menyah, K., Nazlıoglu, S. ve Wolde-Rufael, Y. (2014). Financial development, tradeopennessandeconomicgrowth in Africancountries: New insightsfrom a panel causalityapproach. EconomicModelling, 37, 386-394. doi:10.1016/j.econmod.2013.11.044
Nişancı, M., Uçar, M. ve Karabıyık, İ. (2011). İktisadi büyüme ve kamu harcamaları arasındaki nedensellik ilişkisi.Hukuk, Ekonomi ve Siyasal Bilimler Aylık İnternet Dergisi,111, 1-17. Erişim adresi: http://www.e-akademi.org/makaleler/ mnisanci-mucar-ikarabiyik-1.pdf
Noh, Y. H. ve Yoo, K. (2008). Internet, inequalityandgrowth. Journal of PolicyModeling, 30(6), 1005-1016. doi:10.1016/j.jpolmod.2007.06.016
Oktayer, N. ve Susam, N. (2008). Kamu harcamaları-ekonomik büyüme ilişkisi: 1970-2005 yılları Türkiye örneği.Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 145-164. Erişim adresi:https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniiibd/issue/2693/35440
Ortaç, F.R. (2003). Cumhuriyetimizin 80. yılında eğitim harcamaları. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 239-247. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaziuiibfd/issue/28344/301300
Özkan, G.S. ve Çelik, H. (2018). Bilgi ve iletişim teknolojileri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye için bir uygulama. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 1-15.doi: 10.30711/utead.405474
Özistek, B. (2019, 17 Mayıs). MENA’ya dijital bakış [Video]. Erişim adresi: https://www.youtube.com/watch?v=bgIMEvtpgbE
Pata, U. K. (2020). Türkiye’de eğitim ve ekonomik büyüme ilişkisi: Fouriereşbütünleşme testi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 6(2), 175-190. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ueyd/issue/56198/675607
Ramsey, F. P. (1928). A mathematicaltheory of saving. The Economic Journal, 38(152), 543-559. Erişim adresi: http://piketty.pse.ens.fr/files/Ramsey1928.pdf
Romer, C. D. (1996). Inflation and the growth rate of output. Working Paper, National Bureau of Economic Research, No: 5575. Erişim adresi: https://www.nber.org/papers/w5575
Roodman, D. (2006). How to do xtabond2: An introduction to “Difference” and “System” GMM in stata. Working Paper, The Center for Global Development, No: 103. doi: 10.2139/ssrn.982943
Solow, R. M. (1956). A ContributiontotheTheory of EconomicGrowth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94. doi: 10.2307/1884513
Solow, R.M. (2001). Applyinggrowththeoryacrosscountries. The Word Bank Economic Review, 15(2), 283-288. Erişim adresi: https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/17444/773510JRN020010ory0across0Countries.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Kutluay Şahin, D. (2020). Eğitimin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: AB ülkeleri için panel veri analizi.Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 657-672. doi: 10.18074/ckuiibfd.717393
Şimşek, T. (2015). Modern konjonktür teorileri çerçevesinde ekonomik dalgalanmalar: politik istikrarın etkileri üzerine panel veri analizi. (Doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi, Ankara.
Tezcan, M. (1985). Eğitim sosyolojisi. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları
Tosun, B. (2021). Finansal kırılganlık: Gelişmekte olan ülkeler üzerine bir panel veri analizi. (Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Trejos, S. ve Barboza, G. (2015). Dynamicestimation of therelationshipbetweentradeopennessandoutputgrowth in Asia. Journal of AsianEconomics, 36, 110-125. doi: 10.1016/j.asieco.2014.10.001
Ünsal, E. (2011). Makro iktisat. Ankara: İmaj Yayınevi.
Yamak, R. ve Koçak, N. A. (2007). Bilgi teknolojisi harcamalarının ekonomik büyüme üzerine etkileri: 1993-2005.Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 2(1), 1-10. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/beyder/issue/3484/47380
Yıldız, Ü. (2017). BRICS ülkeleri ve Türkiye’de ileri teknoloji ihracatı ve ekonomik büyüme ilişkisinin panel veri analizi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (53), 26-34. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe/issue/30731/300028
Yilgör, M., Ertuğrul, C. ve Celepcioglu, M. (2012). Theeffect of publicexpenditure on economicgrowth: Turkeyexample. Investment Management and Financial Innovations, 9(2), 193-202. Erişim adresi: https://www.businessperspectives.org/images/pdf/applications/publishing/templates/article/assets/4729/imfi_en_2012_02c_Yilgor.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nadide Elif Gözen
Türkiye

Türker Şimşek Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

30 Mart 2022

Kabul Tarihi

19 Temmuz 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 22 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.1181513

IZ

https://izlik.org/JA55XG29LA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gözen, N. E., & Şimşek, T. (2022). Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(3), 785-808. https://doi.org/10.18037/ausbd.1181513

AMA

1.Gözen NE, Şimşek T. Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. AÜSBD. 2022;22(3):785-808. doi:10.18037/ausbd.1181513

Chicago

Gözen, Nadide Elif, ve Türker Şimşek. 2022. “Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (3): 785-808. https://doi.org/10.18037/ausbd.1181513.

EndNote

Gözen NE, Şimşek T (01 Eylül 2022) Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 3 785–808.

IEEE

[1]N. E. Gözen ve T. Şimşek, “Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama”, AÜSBD, c. 22, sy 3, ss. 785–808, Eyl. 2022, doi: 10.18037/ausbd.1181513.

ISNAD

Gözen, Nadide Elif - Şimşek, Türker. “Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/3 (01 Eylül 2022): 785-808. https://doi.org/10.18037/ausbd.1181513.

JAMA

1.Gözen NE, Şimşek T. Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. AÜSBD. 2022;22:785–808.

MLA

Gözen, Nadide Elif, ve Türker Şimşek. “Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 3, Eylül 2022, ss. 785-08, doi:10.18037/ausbd.1181513.

Vancouver

1.Nadide Elif Gözen, Türker Şimşek. Teknoloji, Eğitim ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: MENA Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. AÜSBD. 01 Eylül 2022;22(3):785-808. doi:10.18037/ausbd.1181513