Derleme

Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz

Cilt: 23 Sayı: 3 27 Eylül 2023
PDF İndir
EN TR

Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz

Öz

Doğal dillerde sözlüksel muğlaklığın iki türü bulunmaktadır. Birincisi, farklı anlamların birbirleriyle ilişkili olmadığı eşadlılık durumu, ikincisi ise farklı anlamların ilişkili olduğu çok anlamlılık durumudur. Kelimelerin farklı anlamları arasındaki ilişkiler anlam kavramına nasıl yaklaşmamız gerektiği konusunda belirleyici bir rol oynamaktadır. Doğal dillerdeki çok anlamlılık olgusu biçimsel ve bilişsel anlambilim geleneklerinin arasındaki karşıtlıkta önemli bir rol oynamaktadır. Biçimsel anlambilim, mantık ve bilgisayar biliminin de yardımıyla, anlamı öznel deneyimlerden olabildiğince ayırarak modellerken, bilişsel anlambilim ise dilsel anlamın deneyimlerimizle bir bütün oluşturduğunu iddia etmektedir. Bilişsel anlambilim dilsel ifadeleri anlamlandırma sürecinin arkasındaki mekanizmayı, diğer bir ifadeyle, yaşam formunun dilsel anlama katkısını ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Dilsel anlam, biçimsel bir şekilde, deneyimlerimizden, kavramsal derinliklerimizden, bilişsel süreçlerimizin bütününden bağımsız olarak incelenebilir mi? Bilişsel anlambilimciler bu soruya çok anlamlılık üzerinden cevap vermektedirler: Bilişsel anlambilimcilere göre, çok anlamlılık, deneyimlerimiz ile dilsel anlam arasında bulunan güçlü ilişkilerin bir yansımasıdır. Dolayısıyla, dilsel anlamın insan deneyimlerinden bağımsız incelenemeyeceğini iddia etmektedirler. Bu çalışmada bilişsel anlambilimin iddiaları çok anlamlılık üzerinden ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Apresjan, J. D. (1974). Regular polysemy. Linguistics, 12, 5–32. https://doi.org/10.1515/ling.1974.12.142.5
  2. Berkeley, G. (2009). Philosophical writings. New York: Cambridge University Press.
  3. Brugman, C. ve Lakoff, G. (1988). Cognitive topology and lexical networks. S. Small, G. Cottrell ve M. Tannenhaus (Ed.), Lexical ambiguity resolution (s. 477–508) içinde. San, Mateo, CA: Morgan Kaufmann.
  4. Chomsky, N. (1957). Syntactic structures. New York: Walter de Gruyter.
  5. Church, A. (1932). A Set of Postulates for the Foundation of Logic. Annals of Mathematics, 33(2), 346–366. https://doi.org/10.2307/1968337
  6. Clark, H. H. (1983). Making Sense of Nonce Sense. G. B. D'Arcais ve R. J. Jarvella (Ed.), The Process of Language Understanding (s. 297–331) içinde. John Wiley & Sons Ltd.
  7. Curry, H. B. (1972). Combinatory logic (Volume I). Amsterdam: North-Holland Publishing Company.
  8. Curry, H. B. (1972). Combinatory logic (Volume II). Amsterdam: North-Holland Publishing Company.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2022

Kabul Tarihi

16 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 23 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Toy, T. (2023). Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 589-602. https://doi.org/10.18037/ausbd.1223481
AMA
1.Toy T. Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz. AÜSBD. 2023;23(3):589-602. doi:10.18037/ausbd.1223481
Chicago
Toy, Tolgahan. 2023. “Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (3): 589-602. https://doi.org/10.18037/ausbd.1223481.
EndNote
Toy T (01 Eylül 2023) Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 3 589–602.
IEEE
[1]T. Toy, “Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz”, AÜSBD, c. 23, sy 3, ss. 589–602, Eyl. 2023, doi: 10.18037/ausbd.1223481.
ISNAD
Toy, Tolgahan. “Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/3 (01 Eylül 2023): 589-602. https://doi.org/10.18037/ausbd.1223481.
JAMA
1.Toy T. Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz. AÜSBD. 2023;23:589–602.
MLA
Toy, Tolgahan. “Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 3, Eylül 2023, ss. 589-02, doi:10.18037/ausbd.1223481.
Vancouver
1.Tolgahan Toy. Çok Anlamlılığın Zihin Dil İlişkisindeki Rolü Üzerine: Bilişsel Anlambilimden Öğrendiklerimiz. AÜSBD. 01 Eylül 2023;23(3):589-602. doi:10.18037/ausbd.1223481