Araştırma Makalesi

Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi

Cilt: 25 Sayı: 2 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi

Öz

Dünya önü alınamaz aşırı rekabetçi bir ortamda sürekli kendini dönüştürürken teoriler de kendini güncellemektedir. Globalleşmeyle başlayan bu süreçte uluslararasılaşma faaliyetleri ve bunların teorik çerçevesini çizen teoriler de yenilenmektedir. Çalışmamızda yer alan Uppsala uluslararasılaşma modeli, aşırı rekabetçi ortamda rekabet avantajı elde etmek ve korumak isteyen şirketlerin yaklaşımlarını ortaya koymak için 40 yıl sonra tekrar güncellenmiştir. Eski Uppsala modeli, uluslararasılaşma sürecinde bireysel, daha kontrol edilebilir ve aşamalı bir yaklaşım temelli iken güncellenmiş Uppsala modeli, ağ yaklaşımı başta olmak üzere çeşitli perspektiflerle uluslararasılaşma sürecine dair orijinal teoriyi modern iş dünyasındaki rekabet dinamiklerini dikkate alarak yeniden değerlendirmiştir. Artan rekabetçilikle güncellenen model, uluslararasılaşmada stratejik araç ihtiyacını beraberinde getirmektedir. Sürdürülebilir rekabet avantajı elde etmek için stratejik rekabet araçlarından olan dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların, aşırı rekabetçi ortamdaki stratejik önemi vurgulanmıştır. Dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların, ana ülkedeki sürdürülebilir inovasyona etkisini incelemek amacıyla sistematik literatür taramasına dayalı nitel teorik karşılaştırmalı analiz yapılmış ve ülke bazlı ampirik çalışmalar incelenmiştir. Rekabet avantajını geliştirmek için dışa dönük doğrudan yabancı yatırımlar aracılığıyla ev sahibi ülkeye ağ yaklaşımıyla giriş, dışlanma etkisi, tersine bilgi yayılımı ve emme kapasitesinin, ana ülkedeki sürdürülebilir inovasyona katkısını anlatmak amaçlanmıştır. Global rekabetin artmasıyla yalnızca iç kaynaklara dayalı büyüme performansının sınırlı kaldığı; bu nedenle, dış kaynakların emme kapasitesi doğrultusunda içselleştirilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Araştırmada teorik modelin, işletme stratejileri ve ülke esaslı olarak uluslararasılaşma süreçlerindeki uygulama boyutu dikkate alınmıştır. Dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların, sürdürülebilir inovasyona katkı sağlayarak gelişen ülkeler için rekabet avantajını koruyucu, gelişmekte olan ülkeler için sıçrama tahtası özelliği gösterdiği de ifade edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Barry, F. (2019). Ireland and the changing global foreign direct investment landscape. Administration, 67(3), 93-110. doi: 10.2478/admin-2019-0022
  2. Buckley, P. J., ve Chapman, M. (1997). The perception and measurement of transaction costs. Cambridge Journal of Economics, 21(2), 127-145. doi:10.1093/oxfordjournals.cje.a013663
  3. Chen, T., Chen, X., Luo, W., & Xiang, X. (2023). Foreign Direct Investment and Innovation: Evidence From Chinese Firms’Patent Filing. The Singapore Economic Review, 68(02), 507-538. doi: 10.1142/S0217590822500217
  4. Chandrawanshi, A. G., ve Banerji, A. (2014). Review of outward foreign direct investment from India post liberalization. American Journal of Business Research, 7(1), 19-44. Erişim adresi: https://amhighed.com/journals/ajbr/
  5. Clougherty, J. A., Kim, J. U., Skousen, B. R., ve Szücs, F. (2017). The foundations of international business: Cross‐border investment activity and the balance between market‐power and efficiency effects. Journal of Management Studies, 54(3), 340-365. doi:10.1111/joms.12205
  6. Coe, D. T., ve Helpman, E. (1995). International r&d spillovers. European Economic Review, 39(5), 859-887. doi:10.1016/0014-2921(94)00100-E
  7. Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128-152. doi: 10.2307/2393553
  8. Cyert, R., ve March, J. (2015). Organizational behavior 2. New York: Routledge Publishing. doi: 10.4324/9781315702001

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomik Kalkınma Politikası, İnovasyon Yönetimi, Strateji, Uluslararası İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

28 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

12 Ekim 2024

Kabul Tarihi

24 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 25 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yücel, M. F., & Çemberci, M. (2025). Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 195-214. https://doi.org/10.18037/ausbd.1565863
AMA
1.Yücel MF, Çemberci M. Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi. AÜSBD. 2025;25(2):195-214. doi:10.18037/ausbd.1565863
Chicago
Yücel, Muhammed Fatih, ve Murat Çemberci. 2025. “Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (2): 195-214. https://doi.org/10.18037/ausbd.1565863.
EndNote
Yücel MF, Çemberci M (01 Haziran 2025) Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 2 195–214.
IEEE
[1]M. F. Yücel ve M. Çemberci, “Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi”, AÜSBD, c. 25, sy 2, ss. 195–214, Haz. 2025, doi: 10.18037/ausbd.1565863.
ISNAD
Yücel, Muhammed Fatih - Çemberci, Murat. “Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25/2 (01 Haziran 2025): 195-214. https://doi.org/10.18037/ausbd.1565863.
JAMA
1.Yücel MF, Çemberci M. Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi. AÜSBD. 2025;25:195–214.
MLA
Yücel, Muhammed Fatih, ve Murat Çemberci. “Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 2, Haziran 2025, ss. 195-14, doi:10.18037/ausbd.1565863.
Vancouver
1.Muhammed Fatih Yücel, Murat Çemberci. Güncellenmiş Uppsala Uluslararasılaşma Modeli Çerçevesinde Dışa Dönük Doğrudan Yabancı Yatırımların Ana Ülke Sürdürülebilir İnovasyonuna Etkisinin İncelenmesi. AÜSBD. 01 Haziran 2025;25(2):195-214. doi:10.18037/ausbd.1565863