Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

“She Makes Me Feel Awful”: A Critical Analysis of the Effects of Instamoms’ Accounts on Mothers

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 4, 228 - 245, 29.12.2025
https://doi.org/10.18037/ausbd.1597554

Öz

Social media platforms, whose influence on social, cultural, and political life has grown significantly in recent years, have both positive effects and unintended consequences for individuals. Instagram, in particular, is a platform that creates visual and normative pressures (Dumas et al., 2017, p. 6), encouraging social comparison and distorting perceptions of reality (Tiggemann & Anderberg, 2019, p. 11). Since 2016, the rise of influencers on Instagram and the emergence of influencer marketing have become a focal point in the academic literature. These studies highlight influencers’ roles in shaping positive brand attitudes and influencing purchasing behavior. Building on this trend and the growing impact of influencer marketing on societies, the present study examines the impact of influencers on mothers-to-be and mothers with the theory of uses and gratifications. The purpose of this study is to qualitatively investigate the potential negative effects of Instagram use among expecting mothers and Instagram moms, referred to as Instamoms/influencer moms. Employing maximum variation purposive sampling, the study finds that mothers who currently follow or have previously followed “instamoms” on Instagram report experiencing negative emotions such as unhappiness, feelings of inadequacy due to social comparison, and pressure to maintain an appearance of constant positivity and to perform a market-centric motherhood.

Kaynakça

  • Abidin, C. (2016). Visibility labour: Engaging with influencers’ fashion brands and# OOTD advertorial campaigns on Instagram. Media International Australia, 161(1), 86-100. https://doi.org/10.1177/1329878X16665177.
  • Abidin, C. (2017). #familygoals: Family influencers, calibrated amateurism, and justifying young digital labor. Social Media+ Society, 3(2), 1-15. https://doi.org/10.1177/2056305117707191.
  • Aktan, E., & Kayış, H. H. (2018). Sosyal medya ve değişim: Bloglar aracılığıyla anneliğin evrimi üzerine netnografik bir analiz. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 9(32), 39-54. Doi: 10.5824/1309‐1581.2018.2.003.x.
  • Aktaş, G. (2019). Günümüz toplumlarında anneliğin değişen biçimlerini sosyal medya kullanıcıları üzerinden değerlendirmek. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(2), 253-271. https://doi.org/10.32600/huefd.441402.
  • Al-Menayes, J. J. (2015). Motivations for using social media: An exploratory factor analysis. International Journal of Psychological Studies, 7(1): 43-50. Doi: 10.5539/ijps.v7n1p43.
  • Alhabash, S., & Ma, M. (2017). A tale of four platforms: Motivations and uses of Facebook, Twitter, Instagram, and Snapchat among college students?. Social Media+ Society, 3(1), 1-13. https://doi.org/10.1177/2056305117691544.
  • Archer, C., & Kao, K-T. (2018). Mother, baby and Facebook makes three: does social media provide social support for new mothers? Media International Australia, 168(1): 122-139. https://doi.org/10.1177/1329878X18783016.
  • Arklan, Ü., & Tuzcu, N. (2019). Dijital çağın bir pazarlama ve marka iletişim aracı olarak etkileyiciler: Kanaatler, kriterler ve takip nedenleri üzerine bir araştırma. Selçuk İletişim, 12(2), 969-1011. https://doi.org/10.18094/josc.596282.
  • Avcı, E., & Bilgili, B. (2020). Sosyal medya fenomen özelliklerinin takipçilerin destinasyonu ziyaret etme niyeti üzerindeki etkisi. Tourism and Recreation, 2(1), 83-92.
  • Aydemir, L., & Şen, İ. (2020). Kadın takipçilerin gözünden Instagram annelerine yönelik bir değerlendirme. International Journal of Social And Humanities Sciences, 4(1), 41-54.
  • Balcı, Ş., Bekiroğlu, O., & Delal, Ö. (2020). Sosyal Medyada Ünlü Takibi: Parasosyal Etkileşim ve Yalnızlık Bağlamında Bir Saha Araştırması. Global Media Journal: Turkish Edition, 11(21).
  • Balkan, E., & Nardalı, S. (2019). Sosyal medya fenomenleri: Instagram ve kozmetik sektöründe bir uygulama. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 176-187.
  • Balkız, Ö. (2022). Instagramda kadın etkileyiciler: Bir etki ekonomisinde ticaretin kadınsılaştırılması. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 5(1), 100-132. https://doi.org/10.33708/ktc.1096719.
  • Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
  • Bowen, G. A. (2009). Supporting a grounded theory with an audit trail: An illustration. International Journal of Social Research Methodology, 12(4), 305-316. https://doi.org/10.1080/13645570802156196.
  • Burç, P. E. (2015). Popüler kültür ve annelik: Anneliğin farklı görünümleri. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 1-15.
  • Campbell, C., & Farrell, J. R. (2020). More than meets the eye: The functional components underlying influencer marketing. Business Horizons, 63(4), 469-479. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2020.03.003.
  • Chae, J. (2018). Explaining females’ envy toward social media influencers. Media Psychology, 21 (2), 246-262. https://doi.org/10.1080/15213269.2017.1328312.
  • Chee, R. M., Capper, T. S., & Muurlink, O.T. (2023). The impact of social media influencers on pregnancy, birth, and early parenting experiences: A systematic review. Midwifery, 120, 1-12. Doi: 10.1016/j.midw.2023.103623.
  • Chou, H-T. G., & Edge, N. (2012). ‘They are happier and having better lives than I am’: The impact of using Facebook on perceptions of others’ lives. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 15(2), 117–121. Doi: 10.1089/cyber.2011.0324.
  • Conde, R., & Casais, B. (2023). Micro, macro and mega-influencers on instagram: The power of persuasion via the parasocial relationship. Journal of Business Research, 158, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113708.
  • Coşkun, H., & Tekdemir, G. (2020). ‘Mesih annelik’: Sosyal medyada inşa edilen annelik kimliğinin söylem analizi. Kadın/Woman 2000, 21(1), 69-89.
  • Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2009). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. California: Sage.
  • Croes, E., & Bartels, J. (2021). Young adults’ motivations for following social influencers and their relationship to identification and buying behavior. Computers in Human Behavior, 124, 106910. https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.106910.
  • D’Amelio, M. E. (2024). Like a natural mom: social media influencers and digital maternal ambivalence in Italy. Celebrity Studies, 15(2), 177-192. https://doi.org/10.1080/19392397.2024.2341597.
  • De Veirman, M., Cauberghe, V., &vHudders, L. (2017). Marketing through Instagram influencers: The impact of number of followers and product divergence on brand attitude. International Journal of Advertising, 36(5), 798-828. https://doi.org/10.1080/02650487.2017.1348035.
  • Dedeoglu, A. O. (2010). Discourses of motherhood and consumption practices of Turkish mothers. Business and Economics Research Journal, 1(3), 1-15.
  • Dittmar, H. (2007). Consumer culture, identity and well-being: The search for the ‘good life’ and the ‘body perfect’. Psychology Press.
  • Duffy, B. E., & Hund, E. (2019). Gendered visibility on social media: Navigating Instagram’s authenticity bind. International Journal of Communication, 13, 20.
  • Dumas, T. M., Maxwell-Smith, M., Davis, J. P., & Giulietti, P. A. (2017). Lying or longing for likes? Narcissism, peer belonging, loneliness and normative versus deceptive like-seeking on Instagram in emerging adulthood. Computers in Human Behavior, 71, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.01.037.
  • Egmose, I., Krogh, M. T., Stuart, A. C., Haase, T. W., Madsen, E.B., & Vaever, M. S. (2022). How are mothers negatively affected and supported by following parenting-related Instagram profiles? A mixed-methods study. Acta Psychologica, 227, 1- 9. Doi: 10.1016/j.actpsy.2022.103593.
  • Erdoğan, İ. (2022). Karanlık sosyal medya ve sosyal medyanın karanlık yüzü: Kavramlar, araştırmalar ve stratejiler. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 40, 411-429. https://doi.org/10.17829/turcom.1048522.
  • Ergül, G., & Yıldız, S. (2021). Sosyal medyada sosyal annelik: Instagram anneliği. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 611-627.
  • Erlandson, D. A., Harris, E. L., Skipper, B. L., & Allen, S. D. (1993). Doing naturalistic inquiry. Newbury Park, CA: Sage.
  • Ertogrul, B., Kılıçsız, G., & Bozanta, A. (2021). Instagram influencer analysis for top 5 categories in Turkey. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 12(44), 22-36. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.01.002.x.
  • Eyel, C. Ş., & Şen, B. (2020). Influencer pazarlama ve tüketicilerin influencer’lara yönelik tutumlarının satın alma niyeti üzerindeki etkisi. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 1(5), 7-29.
  • Feng, Y., Chen, H., & Kong, Q. (2021). An expert with whom I can identify: The role of narratives in influencer marketing. International Journal of Advertising, 40(7), 972-993. https://doi.org/10.1080/02650487.2020.1824751.
  • Germic, E. R., Eckert, S., & Vultee, F. (2021). The impact of Instagram mommy blogger content on the perceived self-efficacy of mothers. Social Media + Society, 7(3), 1-19. https://doi.org/10.1177/20563051211041649.
  • Glaser, B.G., & Strauss, A.L. (2017). Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research. New York: Routledge.
  • Goodman, W. (2022). Toxic positivity: Keeping it real in a world obsessed with being happy. New York: TarcherPerigee.
  • Grady, M.P. (1998). Qualitative and action research: A practitioner handbook. Phi Delta Kappa International. Arch Sex Behav., 41, 1319–1320.
  • Gubrium, J. F., & Holstein, J. A. (2003). Active Interviewing. J. F. Gubrium ve J. A. Holstein (Ed.), Postmodern Interviewing (s. 67-80) içinde. California, Sage.
  • Günay, G., & Bener, Ö. (2011). Kadınların toplumsal cinsiyet rolleri çerçevesinde aile içi yaşamı algılama biçimleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(3), 157-171.
  • Güvendi, N. E. (2023). Moda ve reklam bağlamında ‘nesne olarak kadın bedeni’ dönemlere göre ilişkisel analiz. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 92-114. https://doi.org/10.21733/ibad.1266913.
  • Harpel, T. (2018). Pregnant women sharing pregnancy-related information on Facebook: Web-based survey study. J Med Internet Res, 20(3): e115. Doi: 10.2196/jmir.7753.
  • Holtz, B., Smock, A., & Reyes-Gastelum, D. (2015). Connected motherhood: Social support for moms and moms-to-be on Facebook. Telemedicine and e-health, 21(5), 415-421. Doi: 10.1089/tmj.2014.0118.
  • Hund, E. (2023). The influencer industry: the quest for authenticity on social media. Princeton: Princeton University Press.
  • Jin, S. V., & Ryu, E. (2020). ‘I'’ll buy what she’s# wearing’: The roles of envy toward and parasocial interaction with influencers in Instagram celebrity-based brand endorsement and social commerce. Journal of Retailing and Consumer Services, 55, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2020.102121.
  • Jin, S. V., Muqaddam, A., & Ryu, E. (2019). Instafamous and social media influencer marketing. Marketing Intelligence & Planning, 37(5), 567-579. https://doi.org/10.1108/MIP-09-2018-0375.
  • Kapusuz, S., & Özata, F. Z. (2023). Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1237-1272. https://doi.org/10.18037/ausbd.1302284.
  • Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and gratifications research. The Public Opinion Quarterly, 37(4), 509-523. https://doi.org/10.1086/268109.
  • Kazaz, A., & Erdoğan, M. G. (2020). Takviye edici gıda reklamlarında aldatıcı unsurlar. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 930-960. https://doi.org/10.19145/e-gifder.722025.
  • Keser, A., Çelik, M., & Ercan, E. (2021). Türkiye’de kadınların siyasal temsili ve toplumsal cinsiyet. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 76(1), 191-229. https://doi.org/10.33630/ausbf.822019.
  • Kızılşimşek, T., & Vatandaş, C. (2024). Sosyal Medyada Annelik Görünümleri: Etkileyici Annelik. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 4(2), 206-231. https://doi.org/10.59534/jcss.1459709.
  • Kirkpatrick, C. E., & Lee, S. (2022). Comparisons to picture-perfect motherhood: How Instagram’s idealized portrayals of motherhood affect new mothers’ well-being. Computers in Human Behavior, 137, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107417.
  • Kowalczyk, C. M., & Pounders, K. R. (2016). Transforming celebrities through social media: The role of authenticity and emotional attachment. The Journal of Product and Brand Management, 25(4), 345-356. Doi:10.1108/JPBM-09-2015-0969.
  • Lecompte-Van Poucke, M. (2022). ‘You got this!’: A critical discourse analysis of toxic positivity as a discursive construct on Facebook. Applied Corpus Linguistics, 2 (1), 1-8. https://doi.org/10.1016/j.acorp.2022.100015.
  • Lee, S., &Kim, E. (2020). Influencer marketing on Instagram: How sponsorship disclosure, influencer credibility, and brand credibility impact the effectiveness of Instagram promotional post. Journal of Global Fashion Marketing, 11(3), 232-249. Doi: 10.1080/20932685.2020.1752766.
  • Lew, Z., & Flanagin A. J. (2023). Toxic positivity on social media: The drawbacks and benefits of sharing positive (but potentially platitudinous) messages online. New Media & Society, 1-24. Doi: 10.1177/14614448231213944.
  • Lin, R., & Utz, S. (2015). The emotional responses of browsing Facebook: Happiness, envy, and the role of tie strength. Computers in Human Behavior, 52, 29-38. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.04.064.
  • Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1982). Establishing dependability and confirmability in naturalistic inquiry through an audit. 66. Annual Meeting of the American Educational Research Association, New York, 19-23 Mart 1982.
  • Lou, C., & Yuan, S. (2019). Influencer marketing: How message value and credibility affect consumer trust of branded content on social media. Journal of Interactive Advertising, 19 (1), 58-73. https://doi.org/10.1080/15252019.2018.1533501.
  • Mackson, S. B., Brochu, P. M., & Schneider, B. A. (2019). Instagram: Friend or foe? The application’s association with psychological well-being. New media & Society, 21(10), 2160-2182.
  • Maden, D. (2018). The role of digital influencers in the diffusion of new products. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 30, 119-141.
  • Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook. London: Sage.
  • Mutluer, T. (2019). Sosyal medyada benlik sunumu: Instagram anneleri örneği (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.
  • Öz, E., & Turancı, E. (2015). Sağlık iletişimi açısından blogger annelerin kişisel blogları üzerine bir inceleme. Sağlık İletişimi Sempozyumu 2015, 328-340, Eskişehir.
  • Parmaksız, P. M. Y. (2012). Digital opportunities for social transition: Blogosphere and motherhood in Turkey. Fe Dergi, 4 (1), 123-134.
  • Pedroni, M. (2016). Meso-celebrities, fashion and the media: How digital influencers struggle for visibility. Film, Fashion & Consumption, 5 (1), 103-121. Doi: 10.1386/ffc.5.1.103_1.
  • Pelletier, M. J., Krallman, A., Adams, F. G., & Hancock, T. (2020). One size doesn’t fit all: A uses and gratifications analysis of social media platforms. Journal of Research in Interactive Marketing, 14(2), 269-284. https://doi.org/10.1108/JRIM-10-2019-0159.
  • Petersen, S. (2023). Momfluenced: Inside the maddening, picture-perfect world of mommy influencer culture. Beacon Press.
  • Phua, J., Jin, S. V., & Kim, J.J. (2017). Uses and gratifications of social networking sites for bridging and bonding social capital: A comparison of Facebook, Twitter, Instagram, and Snapchat. Computers in Human Behavior, 72, 115-122. Doi: 10.1016/j.chb.2017.02.041.
  • Richins, M. L. (1991). Social comparison and the idealized images of advertising. Journal of Consumer Research, 18(1), 71-83. https://doi.org/10.1086/209242.
  • Saltık Yaman, E. (2018). Ürün yerleştirmede yeni bir alan: Influencer marketing sosyal medyada influencer annelerin takipçileri tarafından değerlendirilmesine yönelik bir araştırma. 2. Uluslararası İletişimde Yeni Yönelimler Konferansı: Eğlence ve Ürün Yerleştirme: 268-279, 3-4 Mayıs, İstanbul.
  • Seabrook, E. M., Kern, M.L., & Rickard, N. S. (2016). Social networking sites, depression, and anxiety: A systematic review. JMIR Mental Health, 3(4), 1-9. Doi:10.2196/mental.5842.
  • Sepetçi, N. E., & Birsen, H. (2024). İzlenim yöneticisi olarak influencerların Instagram kullanım pratikleri. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 119-133. https://doi.org/10.55796/dusuncevetoplum.1373445.
  • Sherlock, M., & Wagstaff, D. L. (2019). Exploring the relationship between frequency of Instagram use, exposure to idealized images, and psychological well-being in women. Psychology of Popular Media Culture, 8(4), 482–490. https://doi.org/10.1037/ppm0000182.
  • Sine, R., & Yorgancı, D. P. (2017). Yeni medya ve metalaşan annelik: Instagram anneliği üzerine bir odak grup çalışması. Route Educational and Social Science Journal, 4(8), 399-412. Doi: 10.17121/ressjournal.882.
  • Starngage. (2024): Global influencer raking Turkey: https://starngage.com/app/global/influencer/ranking/turkey adresinden alındı.
  • Statista. (2024a). Instagram ad revenue worldwide: https://www.statista.com/statistics/1261059/instagram-ad-revenue-worldwide/#:~:text=According%20to%20the%20forecast%2C%20Instagram's,at%2051.1%20billion%20U.S.%20dollars adresinden alındı.
  • Statista. (2024b). Global influencer market size: https://www.statista.com/statistics/1092819/global-influencer-market-size/ adresinden alındı.
  • Sundar, S. S., & Limperos, A. M. (2013). Uses and grats 2.0: New gratifications for new media. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 57(4): 504-525. https://doi.org/10.1080/08838151.2013.845827.
  • Suri, H. (2011). Purposeful sampling in qualitative research synthesis. Qualitative Research Journal, 11 (2), 63-75. https://doi.org/10.3316/QRJ1102063.
  • Taşkın, H., & Boran, T. (2023). Influencer annelerin Instagram yaşam biçimi sunuşlarının ev ve iş hayatı ilişkisi bağlamında incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 14, 304-326. https://doi.org/10.21733/ibad.1254984.
  • Tiggemann, M., & Anderberg, I. (2020). Social media is not real: The effect of ‘Instagram v.s reality’ images on women’s social comparison and body image. New Media & Society, 22(12), 1-17. https://doi.org/10.1177/1461444819888720.
  • Timurturkan, M. (2019). Ebeveynlik ve dijital medya: Anneliğe ilişkin yaratılan yeni temsiller ve dayanışma örüntüleri. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 9(1), 315-333.
  • Tokay, S. B., & Akın, M. Ş. (2021). Influencer takip etme ve bırakma kararına yönelik kullanıcı deneyimleri. Erciyes İletişim Dergisi, 8(2), 911-929. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.885499.
  • Tukachinsky, R., & Stever, G. (2019). Theorizing development of parasocial engagement. Communication Theory, 29(3), 297-318. https://doi.org/10.1093/ct/qty032.
  • Tunçdemir, N. O. (2023). Toplumsal Cinsiyet ve Annelik: Kadınların deneyimleri üzerinden nitel bir araştırma. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 7(1), 26-55. https://doi.org/10.33708/ktc.1379935.
  • Türkol, S. (2020). Bi̇r pazarlama ileti̇şi̇mi̇ aracı olarak di̇ji̇tal etki̇leyenleri̇n Y kuşağı tüketi̇ci̇leri̇ni̇n satın alma davranışı üzeri̇ndeki̇ etki̇si̇ (Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi.
  • Ünlü, D. G. (2021). Dijital annelerin feminist sesi: Annelik inşasının tartışmaya açılmasında web siteleri ve blog içeriklerinin rolü. Erciyes İletişim Dergisi, 8(1), 421-440. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.811867.
  • Van den Abeele, E., Hudders, L., & Vanwesenbeeck, I. (2025). The (un)necessity of child portrayal in momfluencer content: Exploring mothers’ perspectives on influencer sharenting through in-depth reviews. Information, Communication & Society, 28(7), 1287-1307. Doi: 10.1080/1369118X.2024.2352625.
  • Yağar, F. (2023). Nitel araştırmalarda örneklem büyüklüğünün belirlenmesi: Veri doygunluğu. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 138-152. doi: 10.38122/ased.1030365
  • Yazıcı, T., & Özel, M. (2017). Educational and interactive dimension of motherhood on social media: A research on Instagram. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(5), 1715-1730. https://doi.org/10.24289/ijsser.332140.

“Beni Çok Kötü Hissettiriyor”: Instagram Platformundaki Etkileyen Anne Hesaplarının, Anneler Üzerindeki Etkisinin Eleştirel Olarak İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 4, 228 - 245, 29.12.2025
https://doi.org/10.18037/ausbd.1597554

Öz

Son yıllarda sosyal, kültürel ve politik alandaki etkileri giderek artan sosyal medya araçları, iyi etkilerinin yanı sıra istenmeyen sonuçlar da doğurabilmektedir. Özellikle görsel ve normatif baskı oluşturan bir platform olan Instagram (Dumas vd., 2017, s. 6), kişilerin sosyal kıyaslamaya girmesini sağlamakta ve gerçeklik algısı ile oynayabilmektedir (Tiggemann ve Andenberg, 2020, s. 11). 2016 yılından itibaren Instagram’da aktif olarak yer alan etkileyiciler ve bu etkileyiciler vasıtasıyla gerçekleşen etkileyici pazarlaması, markalara karşı olumlu tutum geliştirmek ve bireylerin satın alma davranışlarını etkilemek gibi unsurlarla literatürde yerini almıştır. Etkileyicilerin ivme kazanması ve etkileyici pazarlamasının toplum üzerinde önemli bir etkisi olmasından hareketle bu araştırmada etkileyicilerin anne adayları ve anneler üzerindeki etkisi kullanımlar ve doyumlar teorisi doğrultusunda irdelenmektedir. Bu araştırmanın amacı, anne adayları ve Instamom/influencer anne olarak adlandırılan Instagram anneleri arasında, Instagram kullanımının negatif etkilerini kalitatif olarak araştırmaktır. Azami varyasyon amaçlı örnekleme kullanılarak yapılan bu araştırmada, Instagram’da anne etkileyenleri hâlen takip eden veya geçmişte takip etmiş olan annelerin mutsuzluk, kıyaslama kaynaklı yetersizlik hissinin yanı sıra olumlu olma ve piyasa merkezli annelik performansı göstermeye zorunlu hissetme gibi negatif deneyimler yaşadıkları açığa çıkarılmıştır.

Etik Beyan

Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu izni alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Ortadoğu Teknik Üniversitesi Kuzey Kıbrıs Kampüsü

Kaynakça

  • Abidin, C. (2016). Visibility labour: Engaging with influencers’ fashion brands and# OOTD advertorial campaigns on Instagram. Media International Australia, 161(1), 86-100. https://doi.org/10.1177/1329878X16665177.
  • Abidin, C. (2017). #familygoals: Family influencers, calibrated amateurism, and justifying young digital labor. Social Media+ Society, 3(2), 1-15. https://doi.org/10.1177/2056305117707191.
  • Aktan, E., & Kayış, H. H. (2018). Sosyal medya ve değişim: Bloglar aracılığıyla anneliğin evrimi üzerine netnografik bir analiz. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 9(32), 39-54. Doi: 10.5824/1309‐1581.2018.2.003.x.
  • Aktaş, G. (2019). Günümüz toplumlarında anneliğin değişen biçimlerini sosyal medya kullanıcıları üzerinden değerlendirmek. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(2), 253-271. https://doi.org/10.32600/huefd.441402.
  • Al-Menayes, J. J. (2015). Motivations for using social media: An exploratory factor analysis. International Journal of Psychological Studies, 7(1): 43-50. Doi: 10.5539/ijps.v7n1p43.
  • Alhabash, S., & Ma, M. (2017). A tale of four platforms: Motivations and uses of Facebook, Twitter, Instagram, and Snapchat among college students?. Social Media+ Society, 3(1), 1-13. https://doi.org/10.1177/2056305117691544.
  • Archer, C., & Kao, K-T. (2018). Mother, baby and Facebook makes three: does social media provide social support for new mothers? Media International Australia, 168(1): 122-139. https://doi.org/10.1177/1329878X18783016.
  • Arklan, Ü., & Tuzcu, N. (2019). Dijital çağın bir pazarlama ve marka iletişim aracı olarak etkileyiciler: Kanaatler, kriterler ve takip nedenleri üzerine bir araştırma. Selçuk İletişim, 12(2), 969-1011. https://doi.org/10.18094/josc.596282.
  • Avcı, E., & Bilgili, B. (2020). Sosyal medya fenomen özelliklerinin takipçilerin destinasyonu ziyaret etme niyeti üzerindeki etkisi. Tourism and Recreation, 2(1), 83-92.
  • Aydemir, L., & Şen, İ. (2020). Kadın takipçilerin gözünden Instagram annelerine yönelik bir değerlendirme. International Journal of Social And Humanities Sciences, 4(1), 41-54.
  • Balcı, Ş., Bekiroğlu, O., & Delal, Ö. (2020). Sosyal Medyada Ünlü Takibi: Parasosyal Etkileşim ve Yalnızlık Bağlamında Bir Saha Araştırması. Global Media Journal: Turkish Edition, 11(21).
  • Balkan, E., & Nardalı, S. (2019). Sosyal medya fenomenleri: Instagram ve kozmetik sektöründe bir uygulama. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 176-187.
  • Balkız, Ö. (2022). Instagramda kadın etkileyiciler: Bir etki ekonomisinde ticaretin kadınsılaştırılması. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 5(1), 100-132. https://doi.org/10.33708/ktc.1096719.
  • Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
  • Bowen, G. A. (2009). Supporting a grounded theory with an audit trail: An illustration. International Journal of Social Research Methodology, 12(4), 305-316. https://doi.org/10.1080/13645570802156196.
  • Burç, P. E. (2015). Popüler kültür ve annelik: Anneliğin farklı görünümleri. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 1-15.
  • Campbell, C., & Farrell, J. R. (2020). More than meets the eye: The functional components underlying influencer marketing. Business Horizons, 63(4), 469-479. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2020.03.003.
  • Chae, J. (2018). Explaining females’ envy toward social media influencers. Media Psychology, 21 (2), 246-262. https://doi.org/10.1080/15213269.2017.1328312.
  • Chee, R. M., Capper, T. S., & Muurlink, O.T. (2023). The impact of social media influencers on pregnancy, birth, and early parenting experiences: A systematic review. Midwifery, 120, 1-12. Doi: 10.1016/j.midw.2023.103623.
  • Chou, H-T. G., & Edge, N. (2012). ‘They are happier and having better lives than I am’: The impact of using Facebook on perceptions of others’ lives. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 15(2), 117–121. Doi: 10.1089/cyber.2011.0324.
  • Conde, R., & Casais, B. (2023). Micro, macro and mega-influencers on instagram: The power of persuasion via the parasocial relationship. Journal of Business Research, 158, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113708.
  • Coşkun, H., & Tekdemir, G. (2020). ‘Mesih annelik’: Sosyal medyada inşa edilen annelik kimliğinin söylem analizi. Kadın/Woman 2000, 21(1), 69-89.
  • Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2009). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. California: Sage.
  • Croes, E., & Bartels, J. (2021). Young adults’ motivations for following social influencers and their relationship to identification and buying behavior. Computers in Human Behavior, 124, 106910. https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.106910.
  • D’Amelio, M. E. (2024). Like a natural mom: social media influencers and digital maternal ambivalence in Italy. Celebrity Studies, 15(2), 177-192. https://doi.org/10.1080/19392397.2024.2341597.
  • De Veirman, M., Cauberghe, V., &vHudders, L. (2017). Marketing through Instagram influencers: The impact of number of followers and product divergence on brand attitude. International Journal of Advertising, 36(5), 798-828. https://doi.org/10.1080/02650487.2017.1348035.
  • Dedeoglu, A. O. (2010). Discourses of motherhood and consumption practices of Turkish mothers. Business and Economics Research Journal, 1(3), 1-15.
  • Dittmar, H. (2007). Consumer culture, identity and well-being: The search for the ‘good life’ and the ‘body perfect’. Psychology Press.
  • Duffy, B. E., & Hund, E. (2019). Gendered visibility on social media: Navigating Instagram’s authenticity bind. International Journal of Communication, 13, 20.
  • Dumas, T. M., Maxwell-Smith, M., Davis, J. P., & Giulietti, P. A. (2017). Lying or longing for likes? Narcissism, peer belonging, loneliness and normative versus deceptive like-seeking on Instagram in emerging adulthood. Computers in Human Behavior, 71, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.01.037.
  • Egmose, I., Krogh, M. T., Stuart, A. C., Haase, T. W., Madsen, E.B., & Vaever, M. S. (2022). How are mothers negatively affected and supported by following parenting-related Instagram profiles? A mixed-methods study. Acta Psychologica, 227, 1- 9. Doi: 10.1016/j.actpsy.2022.103593.
  • Erdoğan, İ. (2022). Karanlık sosyal medya ve sosyal medyanın karanlık yüzü: Kavramlar, araştırmalar ve stratejiler. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 40, 411-429. https://doi.org/10.17829/turcom.1048522.
  • Ergül, G., & Yıldız, S. (2021). Sosyal medyada sosyal annelik: Instagram anneliği. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 611-627.
  • Erlandson, D. A., Harris, E. L., Skipper, B. L., & Allen, S. D. (1993). Doing naturalistic inquiry. Newbury Park, CA: Sage.
  • Ertogrul, B., Kılıçsız, G., & Bozanta, A. (2021). Instagram influencer analysis for top 5 categories in Turkey. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 12(44), 22-36. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.01.002.x.
  • Eyel, C. Ş., & Şen, B. (2020). Influencer pazarlama ve tüketicilerin influencer’lara yönelik tutumlarının satın alma niyeti üzerindeki etkisi. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 1(5), 7-29.
  • Feng, Y., Chen, H., & Kong, Q. (2021). An expert with whom I can identify: The role of narratives in influencer marketing. International Journal of Advertising, 40(7), 972-993. https://doi.org/10.1080/02650487.2020.1824751.
  • Germic, E. R., Eckert, S., & Vultee, F. (2021). The impact of Instagram mommy blogger content on the perceived self-efficacy of mothers. Social Media + Society, 7(3), 1-19. https://doi.org/10.1177/20563051211041649.
  • Glaser, B.G., & Strauss, A.L. (2017). Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research. New York: Routledge.
  • Goodman, W. (2022). Toxic positivity: Keeping it real in a world obsessed with being happy. New York: TarcherPerigee.
  • Grady, M.P. (1998). Qualitative and action research: A practitioner handbook. Phi Delta Kappa International. Arch Sex Behav., 41, 1319–1320.
  • Gubrium, J. F., & Holstein, J. A. (2003). Active Interviewing. J. F. Gubrium ve J. A. Holstein (Ed.), Postmodern Interviewing (s. 67-80) içinde. California, Sage.
  • Günay, G., & Bener, Ö. (2011). Kadınların toplumsal cinsiyet rolleri çerçevesinde aile içi yaşamı algılama biçimleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(3), 157-171.
  • Güvendi, N. E. (2023). Moda ve reklam bağlamında ‘nesne olarak kadın bedeni’ dönemlere göre ilişkisel analiz. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 92-114. https://doi.org/10.21733/ibad.1266913.
  • Harpel, T. (2018). Pregnant women sharing pregnancy-related information on Facebook: Web-based survey study. J Med Internet Res, 20(3): e115. Doi: 10.2196/jmir.7753.
  • Holtz, B., Smock, A., & Reyes-Gastelum, D. (2015). Connected motherhood: Social support for moms and moms-to-be on Facebook. Telemedicine and e-health, 21(5), 415-421. Doi: 10.1089/tmj.2014.0118.
  • Hund, E. (2023). The influencer industry: the quest for authenticity on social media. Princeton: Princeton University Press.
  • Jin, S. V., & Ryu, E. (2020). ‘I'’ll buy what she’s# wearing’: The roles of envy toward and parasocial interaction with influencers in Instagram celebrity-based brand endorsement and social commerce. Journal of Retailing and Consumer Services, 55, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2020.102121.
  • Jin, S. V., Muqaddam, A., & Ryu, E. (2019). Instafamous and social media influencer marketing. Marketing Intelligence & Planning, 37(5), 567-579. https://doi.org/10.1108/MIP-09-2018-0375.
  • Kapusuz, S., & Özata, F. Z. (2023). Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1237-1272. https://doi.org/10.18037/ausbd.1302284.
  • Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and gratifications research. The Public Opinion Quarterly, 37(4), 509-523. https://doi.org/10.1086/268109.
  • Kazaz, A., & Erdoğan, M. G. (2020). Takviye edici gıda reklamlarında aldatıcı unsurlar. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(2), 930-960. https://doi.org/10.19145/e-gifder.722025.
  • Keser, A., Çelik, M., & Ercan, E. (2021). Türkiye’de kadınların siyasal temsili ve toplumsal cinsiyet. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 76(1), 191-229. https://doi.org/10.33630/ausbf.822019.
  • Kızılşimşek, T., & Vatandaş, C. (2024). Sosyal Medyada Annelik Görünümleri: Etkileyici Annelik. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 4(2), 206-231. https://doi.org/10.59534/jcss.1459709.
  • Kirkpatrick, C. E., & Lee, S. (2022). Comparisons to picture-perfect motherhood: How Instagram’s idealized portrayals of motherhood affect new mothers’ well-being. Computers in Human Behavior, 137, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107417.
  • Kowalczyk, C. M., & Pounders, K. R. (2016). Transforming celebrities through social media: The role of authenticity and emotional attachment. The Journal of Product and Brand Management, 25(4), 345-356. Doi:10.1108/JPBM-09-2015-0969.
  • Lecompte-Van Poucke, M. (2022). ‘You got this!’: A critical discourse analysis of toxic positivity as a discursive construct on Facebook. Applied Corpus Linguistics, 2 (1), 1-8. https://doi.org/10.1016/j.acorp.2022.100015.
  • Lee, S., &Kim, E. (2020). Influencer marketing on Instagram: How sponsorship disclosure, influencer credibility, and brand credibility impact the effectiveness of Instagram promotional post. Journal of Global Fashion Marketing, 11(3), 232-249. Doi: 10.1080/20932685.2020.1752766.
  • Lew, Z., & Flanagin A. J. (2023). Toxic positivity on social media: The drawbacks and benefits of sharing positive (but potentially platitudinous) messages online. New Media & Society, 1-24. Doi: 10.1177/14614448231213944.
  • Lin, R., & Utz, S. (2015). The emotional responses of browsing Facebook: Happiness, envy, and the role of tie strength. Computers in Human Behavior, 52, 29-38. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.04.064.
  • Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1982). Establishing dependability and confirmability in naturalistic inquiry through an audit. 66. Annual Meeting of the American Educational Research Association, New York, 19-23 Mart 1982.
  • Lou, C., & Yuan, S. (2019). Influencer marketing: How message value and credibility affect consumer trust of branded content on social media. Journal of Interactive Advertising, 19 (1), 58-73. https://doi.org/10.1080/15252019.2018.1533501.
  • Mackson, S. B., Brochu, P. M., & Schneider, B. A. (2019). Instagram: Friend or foe? The application’s association with psychological well-being. New media & Society, 21(10), 2160-2182.
  • Maden, D. (2018). The role of digital influencers in the diffusion of new products. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 30, 119-141.
  • Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook. London: Sage.
  • Mutluer, T. (2019). Sosyal medyada benlik sunumu: Instagram anneleri örneği (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.
  • Öz, E., & Turancı, E. (2015). Sağlık iletişimi açısından blogger annelerin kişisel blogları üzerine bir inceleme. Sağlık İletişimi Sempozyumu 2015, 328-340, Eskişehir.
  • Parmaksız, P. M. Y. (2012). Digital opportunities for social transition: Blogosphere and motherhood in Turkey. Fe Dergi, 4 (1), 123-134.
  • Pedroni, M. (2016). Meso-celebrities, fashion and the media: How digital influencers struggle for visibility. Film, Fashion & Consumption, 5 (1), 103-121. Doi: 10.1386/ffc.5.1.103_1.
  • Pelletier, M. J., Krallman, A., Adams, F. G., & Hancock, T. (2020). One size doesn’t fit all: A uses and gratifications analysis of social media platforms. Journal of Research in Interactive Marketing, 14(2), 269-284. https://doi.org/10.1108/JRIM-10-2019-0159.
  • Petersen, S. (2023). Momfluenced: Inside the maddening, picture-perfect world of mommy influencer culture. Beacon Press.
  • Phua, J., Jin, S. V., & Kim, J.J. (2017). Uses and gratifications of social networking sites for bridging and bonding social capital: A comparison of Facebook, Twitter, Instagram, and Snapchat. Computers in Human Behavior, 72, 115-122. Doi: 10.1016/j.chb.2017.02.041.
  • Richins, M. L. (1991). Social comparison and the idealized images of advertising. Journal of Consumer Research, 18(1), 71-83. https://doi.org/10.1086/209242.
  • Saltık Yaman, E. (2018). Ürün yerleştirmede yeni bir alan: Influencer marketing sosyal medyada influencer annelerin takipçileri tarafından değerlendirilmesine yönelik bir araştırma. 2. Uluslararası İletişimde Yeni Yönelimler Konferansı: Eğlence ve Ürün Yerleştirme: 268-279, 3-4 Mayıs, İstanbul.
  • Seabrook, E. M., Kern, M.L., & Rickard, N. S. (2016). Social networking sites, depression, and anxiety: A systematic review. JMIR Mental Health, 3(4), 1-9. Doi:10.2196/mental.5842.
  • Sepetçi, N. E., & Birsen, H. (2024). İzlenim yöneticisi olarak influencerların Instagram kullanım pratikleri. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 119-133. https://doi.org/10.55796/dusuncevetoplum.1373445.
  • Sherlock, M., & Wagstaff, D. L. (2019). Exploring the relationship between frequency of Instagram use, exposure to idealized images, and psychological well-being in women. Psychology of Popular Media Culture, 8(4), 482–490. https://doi.org/10.1037/ppm0000182.
  • Sine, R., & Yorgancı, D. P. (2017). Yeni medya ve metalaşan annelik: Instagram anneliği üzerine bir odak grup çalışması. Route Educational and Social Science Journal, 4(8), 399-412. Doi: 10.17121/ressjournal.882.
  • Starngage. (2024): Global influencer raking Turkey: https://starngage.com/app/global/influencer/ranking/turkey adresinden alındı.
  • Statista. (2024a). Instagram ad revenue worldwide: https://www.statista.com/statistics/1261059/instagram-ad-revenue-worldwide/#:~:text=According%20to%20the%20forecast%2C%20Instagram's,at%2051.1%20billion%20U.S.%20dollars adresinden alındı.
  • Statista. (2024b). Global influencer market size: https://www.statista.com/statistics/1092819/global-influencer-market-size/ adresinden alındı.
  • Sundar, S. S., & Limperos, A. M. (2013). Uses and grats 2.0: New gratifications for new media. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 57(4): 504-525. https://doi.org/10.1080/08838151.2013.845827.
  • Suri, H. (2011). Purposeful sampling in qualitative research synthesis. Qualitative Research Journal, 11 (2), 63-75. https://doi.org/10.3316/QRJ1102063.
  • Taşkın, H., & Boran, T. (2023). Influencer annelerin Instagram yaşam biçimi sunuşlarının ev ve iş hayatı ilişkisi bağlamında incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 14, 304-326. https://doi.org/10.21733/ibad.1254984.
  • Tiggemann, M., & Anderberg, I. (2020). Social media is not real: The effect of ‘Instagram v.s reality’ images on women’s social comparison and body image. New Media & Society, 22(12), 1-17. https://doi.org/10.1177/1461444819888720.
  • Timurturkan, M. (2019). Ebeveynlik ve dijital medya: Anneliğe ilişkin yaratılan yeni temsiller ve dayanışma örüntüleri. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 9(1), 315-333.
  • Tokay, S. B., & Akın, M. Ş. (2021). Influencer takip etme ve bırakma kararına yönelik kullanıcı deneyimleri. Erciyes İletişim Dergisi, 8(2), 911-929. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.885499.
  • Tukachinsky, R., & Stever, G. (2019). Theorizing development of parasocial engagement. Communication Theory, 29(3), 297-318. https://doi.org/10.1093/ct/qty032.
  • Tunçdemir, N. O. (2023). Toplumsal Cinsiyet ve Annelik: Kadınların deneyimleri üzerinden nitel bir araştırma. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 7(1), 26-55. https://doi.org/10.33708/ktc.1379935.
  • Türkol, S. (2020). Bi̇r pazarlama ileti̇şi̇mi̇ aracı olarak di̇ji̇tal etki̇leyenleri̇n Y kuşağı tüketi̇ci̇leri̇ni̇n satın alma davranışı üzeri̇ndeki̇ etki̇si̇ (Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi.
  • Ünlü, D. G. (2021). Dijital annelerin feminist sesi: Annelik inşasının tartışmaya açılmasında web siteleri ve blog içeriklerinin rolü. Erciyes İletişim Dergisi, 8(1), 421-440. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.811867.
  • Van den Abeele, E., Hudders, L., & Vanwesenbeeck, I. (2025). The (un)necessity of child portrayal in momfluencer content: Exploring mothers’ perspectives on influencer sharenting through in-depth reviews. Information, Communication & Society, 28(7), 1287-1307. Doi: 10.1080/1369118X.2024.2352625.
  • Yağar, F. (2023). Nitel araştırmalarda örneklem büyüklüğünün belirlenmesi: Veri doygunluğu. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 138-152. doi: 10.38122/ased.1030365
  • Yazıcı, T., & Özel, M. (2017). Educational and interactive dimension of motherhood on social media: A research on Instagram. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(5), 1715-1730. https://doi.org/10.24289/ijsser.332140.
Toplam 94 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular İletişim Çalışmaları, Dijital Pazarlama
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Çağrı Yalkın 0000-0002-1114-5454

Elif Kahraman Gökalp 0000-0002-8142-3624

Gönderilme Tarihi 6 Aralık 2024
Kabul Tarihi 5 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi 29 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 25 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA Yalkın, Ç., & Kahraman Gökalp, E. (2025). “Beni Çok Kötü Hissettiriyor”: Instagram Platformundaki Etkileyen Anne Hesaplarının, Anneler Üzerindeki Etkisinin Eleştirel Olarak İncelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(4), 228-245. https://doi.org/10.18037/ausbd.1597554