Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma

Zehra Türk

doi:10.18037/ausbd.845730

Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma

Öz

Duygusal zekâ, kendi duygularının farkında olma, yönetme, düzenleme ve diğer insanların duygularını anlayabilme yeteneği olarak değerlendirilmektedir. Tüketiciler, her zaman rasyonel kararlarla değil, duygusal dürtülerin etkisi altında kalarak plansız, hedonik, faydacı ve kompulsif satın alma davranışı da sergileyebilmektedirler. Bu çalışmada, tüketicilerin duygusal zekâ düzeylerinin satın alma davranışlarında ne kadar etkisi olduğu araştırılmaktadır. Bu amaçla alan araştırması gerçekleştirilmiş, elde edilen veriler korelasyon ve regresyon analizleri ile test edilmiştir. Araştırmaya 488 tüketici katılmıştır. Araştırma sonucunda, duygusal zekâ ile tüketici satın alma davranışları arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir. Duygusal zekâ alt boyutlarının, tüketici satın alma davranışlarından hedonik, faydacı, kompulsif ve plansız satın alma davranışları üzerinde etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ahtola, O. T. (1985). Hedonic and utilitarian aspects of consumer behavior: An attitudinal perspective, Association for Consumer Research, 12, 7-10. Erişim adresi: https://www.acrwebsite.org/volumes/6348/volumes/v12/NA-12
Akgül, D. (2014). Hedonik (hazcı) tüketimin özel günlerdeki alışveriş kültürü üzerindeki etkisi ve ülkelerarası karşılaştırmalı bir araştırma, (Yayımlanmamış doktora Tezi), Erciyes Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/
Arnold, M. J., Reynolds, K. E. (2003). Hedonic shopping motivations, Journal of Retailing, 79(2), 77-95. doi: 10.1016/S0022-4359(03)00007-1
Babin, B. J., Darden, W. R., Griffin, M. (1994). Work and/or fun: Measuring hedonic and utilitarian shopping value, Journal of Consumer Research, 20(4), 644-656. doi: 10.1086/209376
Bayley, G., Nancarrow, C. (1998). Impulse purchasing: A qualitative exploration of the phenomenon, Qualitative Market Research: An International Journal, 1(2), 99-114. doi: 10.1108/13522759810214271
Bearden, W. O., Netemeyer, R. G., Mobley, M. F. (1999). Handbook of marketing scales: Multi-Item measures for marketing and consumer behavior research. Newbury Park: SAGE Publications. doi: 10.4135/9781412984379
Beatty, S. E., Ferrell, M. E. (1998). Impulse buying: modelling its precursors. Journal of Retailing, 74(2), 169-191. doi: 10.1016/S0022-4359(99)80092-X
Bilgen, E. (2014). Kompulsif satın alma üzerinde materyalizm, statü tüketimi, moda yönelimi ve paraya yönelik tutumun etkisi, (Yayımlanmamış doktora tezi), Marmara Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/

Black, D.W. (2001). Compulsive buying disorder: Definition, assessment, epidemiology and clinical management, CNS Drugs, 15(1), 17–27. doi: 10.2165/00023210-200115010-00003
Büyüker İşler, D., Atilla, G. (2013). Duygusal zekâ ve dürtüsel satın alma davranışı ilişkisi, Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(26), 180-206. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/288902
Clover, V. T. (1950). Relative importance of impulse-buying in retail stores, Journal of Marketing, 15(1), 66-70. doi: 10.1177/002224295001500110
Coley, A. L. (2002). Affective and cognitive processes involved in impulse buying, (Unpublished master’s thesis), The University of Georgia, Athens. Erişim adresi: http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.515.7956&rep=rep1&type=pdf
Cooper, R.K., Sawaf, A., (1997). Executive EQ: Emotional intelligence in leadership and organizations, New York: Grosset Publications.
Crowley, A. E., Spangenberg, E. R., Hughes, K. R. (1992). Measuring the hedonic and utilitarian dimensions of attitudes toward product categories, Marketing Letters, 3(3), 239-249. doi: 10.1007/BF00994132
Çetinkaya, Ö., Alparslan, A. M. (2011). Duygusal zekânın iletişim becerileri üzerine etkisi: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 363-377. Erişim adresi: http://abs.mehmetakif.edu.tr/upload/0421_126_dosya.pdf
Druskat, V. U., Mount, G., Sala, F. (2013). Linking emotional intelligence and performance at work: Current research evidence with individuals and groups. New York: Psychology. doi: 10.4324/9780203763896
Eroğlu, F. (2016). Kompulsif satın alma: Kişisel faktörler, postmodern tüketim şekilleri ve reklama karşı tutumun rolüne yönelik bir araştırma, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(35), 253-282. doi: 10.31795/baunsobed.645323
Füsun, A. (2002). Duygusal zekâ ve liderlik, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(12), 53-68. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/219218
Gates, G. (1995). A review of literature on leadership and emotion: exposing theory, posing questions, and forwarding an agenda, Journal of Leadership & Organizational Studies, 2(4), 98-110. doi: 10.1177/107179199500200408
Glatt, M. M., Cook, C. C. (1987). Pathological spending as a form of psychological dependence, British Journal of Addiction, 82(11), 1257-1258. doi: 10.1111/j.1360-0443.1987.tb00424.x
Goleman, D. (1995). Emotional intelligence. New York: Bantam.
Goleman,D. (1998). Duygusal zekâ: Neden IQ' dan daha önemlidir, (Çeviri: B.Seçkin), İstanbul: Varlık Yayınları.
Hirschman, E. C., Holbrook, M. B. (1982). Hedonic consumption: Emerging concepts, methods and propositions, The Journal of Marketing, 46(3), 92-101. doi: 10.1177/002224298204600314
Kacen, J. J., Lee, J. A. (2002). The influence of culture on consumer impulsive buying behavior. Journal of Consumer Psychology, 12(2), 163-176. doi: 10.1207/S15327663JCP1202_08
Kalaycı, Ş. (2008), SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri, (3.Baskı). Ankara: Asil Yayınları.
Kearney, M., Stevens, L. (2012). Compulsive buying: Literature Review and suggestions for future research, The Marketing Review, 12(3), 233-251. doi: 10.1362/146934712X13420906885359
Kidwell, B., Hardesty, D. M., Childers, T. L. (2008). Consumer emotional intelligence: Conceptualization, measurement, and the prediction of consumer decision making, Journal of Consumer Research, 35(1), 154-166. doi: 10.1086/524417
Kılıç, R. (2015). İşgörenlerin duygusal zekâları ile örgütsel sinizm algıları arasındaki ilişkiye yönelik bir araştırma. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(2), 59-73. doi: 10.11611/JMER670
Koç, E. (2012). Tüketici davranışı ve pazarlama stratejileri: global ve yerel yaklaşım, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Law, K. S., Wong, C. S., Song, L. J. (2004). The construct and criterion validity of emotional intelligence and its potential utility for management studies, Journal of Applied Psychology, 89(3), 483-496. doi: 10.1037/0021-9010.89.3.483
Lim, S. H., Kim, D. J. (2020). Does Emotional intelligence of online shoppers affect their shopping behavior? From a cognitive-affective-conative framework perspective. International Journal of Human–Computer Interaction, 36(14), 1-10. doi: 10.1080/10447318.2020.1739882
Mataracı, P. (2017). Sürdürülebilir pazarlama ve tüketici davranışı: Çevreyle dost ürün satın alma davranışında çevre bilinci, yaşam tarzı ve ilgilenim düzeyinin etkilerinin belirlenmesi üzerine bir pilot araştırma, (Yayımlanmamış doktora tezi), İstanbul Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/
Mueller, A., Mitchell, J. E., Crosby, R. D., Gefeller, O., Faber, R. J., Martin, A., ..., De Zwaan, M. (2010). Estimated prevalence of compulsive buying in germany and its association with sociodemographic characteristics and depressive symptoms, Psychiatry Research, 180(2-3), 137-142. doi: 10.1016/j.psychres.2009.12.001
Nair, D., Das, S. (2015). Impact of emotional intelligence on impulse buying and product value proposition. European Journal of Business and Management, 7(1), 165-172. Erişim adresi: https://iiste.org/Journals/index.php/EJBM/article/view/18890/19360 O’Shaughnessy, J., Jackson O’Shaughnessy, N. (2002). Marketing, the consumer society and hedonism, European Journal of Marketing, 36(5-6), 524-547. doi: 10.1108/03090560210422871
O'Guinn, T. C., Faber, R. J. (1989). Compulsive buying: A phenomenological exploration Journal of Consumer Research, 16(2), 147-157. doi: 10.1086/209204
Okutan, S., Bora, B., Altunışık, R. (2013). Keşifsel satın alma eğilimleri ve bu eğilimlerin plansız, kompülsif ve hedonik satın alma tarzlarıyla olan ilişkisinin incelenmesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8(3), 117-136. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/65384
Oralkan, A. (2017). Duygusal zekânın satın alma davranışları üzerine etkisi, (Yayımlanmamış doktora tezi), Beykent Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/
Öztürk, E. (2006). Çoklu doğrusal regresyon modeli, Ş.Kalaycı (Ed). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri içinde (s. 259-269), Ankara: Asil Yayınları.
Peter, P., Krishnakumar, S. (2010). Emotional intelligence, impulse buying and self-esteem: the predictive validity of two ability measures of emotional intelligence. Advances in Consumer Research, 37, 877-879. Erişim adresi: https://www.acrwebsite.org/volumes/15424/volumes/v37/NA%20-%2037
Piron, F. (1991). Defining impulse purchasing, Advances in Consumer Research, 18, 509-513. Erişim adresi: https://www.acrwebsite.org/volumes/7206/volumes/v18/NA-18/full
Rodríguez, E., Berges, M., Casellas, K., Paola, R. D., Lupín, B., Garrido, L., Gentile, N. (2002). Consumer behaviour and supermarkets in Argentina, Development Policy Review, 20(4), 429-439. doi: 10.1111/1467-7679.00181
Rook, D. W., Fisher, R. J. (1995). Normative influences on impulsive buying behavior, Journal of Consumer Research, 22(3), 305-313. doi: 10.1086/209452
Salovey, P., Mayer, J. D. (1990). Emotional intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9(3), 185-211. doi: 10.2190/DUGG-P24E-52WK-6CDG
Scherhorn, G., Reisch, L. A., Raab, G. (1990). Addictive buying in West Germany: An Empirical Study, Journal of Consumer Policy, 13(4), 355-387. doi: 10.1007/BF00412336
Schutte, N. S., Malouff, J. M., Hall, L. E., Haggerty, D. J., Cooper, J. T., Golden, C. J., Dornheim, L. (1998). Development and validation of A measure of emotional intelligence, Personality and Individual Differences, 25(2), 167-177. doi: 10.1016/S0191-8869(98)00001-4
Şenel, M. (2018). Farklı kıtlık mesajlarının plansız satın alma niyeti üzerindeki etkisi ve fomo (fırsatları kaçırma korkusu)’nun aracı rolü. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Karabük Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstütüsü, Karabük. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/
Seven, E. (2019). Duygusal zekâ ve duygusal Zekânın tüketicilerin hedonik satın alma davranışına etkisi, (Yayımlanmamış Yüksek lisans Tezi), Uludağ Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/
Solomon, M. R., Dahl, D. W., White, K., Zaichkowsky, J. L., Polegato, R. (2014). Consumer behavior: buying, having, and being, London: Pearson.
Sosik, J. J., Megerian, L. E. (1999). Understanding leader emotional intelligence and performance: The role of self-other agreement on transformational leadership perceptions, Group & Organization Management, 24(3), 367-390. doi: 10.1177/1059601199243006
The Survey system, sample size calculator, https://www.surveysystem.com/sscalc.htm, Erişim Tarihi: 27.11.2018.
Tokmak, M. (2018). İşgörenlerin Duygusal zekâ düzeylerinin örgüte karşı sinik tutumları üzerine etkisi, Azmi Yalçın (Ed.), İktisadi ve İdari Bilimler Bilimsel Araştırmalar Kitabı İçinde, Cilt 3, Ankara: Akademisyen.
Torlak, Ö., Tiltay, M. A. (2010). Anlık satın alma ölçeklerinin türk tüketicisi için uyarlanmasına yönelik bir deneme, 15. Ulusal Pazarlama Kongresi Bildiriler Kitabı, 406-423.
TÜİK, (2017). Türkiye istatistik kurumu, adrese dayalı nüfus kayıt istatistikleri, http://tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=2305 , Erişim Tarihi: 27.11.2018
Tunç, B. (2018). Sağlık kurumlarında örgütsel vatandaşlık davranışı, iş özerkliği, örgüt güvenlik iklimi, duygusal zekâ, sinizm ve tükenmişlik arasındaki ilişkiler ve bir araştırma, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), İstanbul Arel Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/
Ünsalver, B. Ö. (2011). Alışverişkolik, İstanbul: Timaş Yayınları.
Uslu Divanoğlu, S., İçerli, L., Arsu, T. (2018). Tüketicilerin duygusal zekâsının içgüdüsel ve kompulsif satın alma davranışları üzerindeki etkisi: Aksaray ili örneği. Electronic Turkish Studies, 13(30). 495-518. doi: 10.7827/TurkishStudies.14172
Valence, G., D'astous, A., Fortier, L. (1988). Compulsive buying: concept and measurement, Journal of Consumer Policy, 11(4), 419-433. doi: 10.1007/BF00411854
Yeşilyaprak, B. (2001). Duygusal zekâ ve eğitim açısından doğurguları, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 25(25), 139-146. Erişim adresi: http://kuey.net/index.php/kuey/article/view/532/345

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zehra Türk Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

22 Haziran 2019

Kabul Tarihi

6 Temmuz 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 20 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.845730

IZ

https://izlik.org/JA89LR57EU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Türk, Z. (2020). Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(4), 65-82. https://doi.org/10.18037/ausbd.845730

AMA

1.Türk Z. Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma. AÜSBD. 2020;20(4):65-82. doi:10.18037/ausbd.845730

Chicago

Türk, Zehra. 2020. “Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (4): 65-82. https://doi.org/10.18037/ausbd.845730.

EndNote

Türk Z (01 Aralık 2020) Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 4 65–82.

IEEE

[1]Z. Türk, “Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma”, AÜSBD, c. 20, sy 4, ss. 65–82, Ara. 2020, doi: 10.18037/ausbd.845730.

ISNAD

Türk, Zehra. “Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20/4 (01 Aralık 2020): 65-82. https://doi.org/10.18037/ausbd.845730.

JAMA

1.Türk Z. Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma. AÜSBD. 2020;20:65–82.

MLA

Türk, Zehra. “Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 20, sy 4, Aralık 2020, ss. 65-82, doi:10.18037/ausbd.845730.

Vancouver

1.Zehra Türk. Tüketicilerin Duygusal Zekâ Düzeylerinin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Görgül Bir Araştırma. AÜSBD. 01 Aralık 2020;20(4):65-82. doi:10.18037/ausbd.845730

Cited By

Duygusal Zekânın Hedonik Tüketim Davranışına Etkisi: Ordu ve Giresun İli Örneği

Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.38155/ksbd.1189901