Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi

Mehmet Ali Taş; Meral Bektaş

doi:10.18037/ausbd.845734

Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi

Öz

Örgüt içerisinde zehirleyici duygu durumunu ifade eden toksisitenin, tüm örgütlerde bir noktaya kadar etkisini gösterdiği bilinen bir gerçektir. Olumsuz duyguların yarattığı kirli iklim, örgütleri ve çalışanlarını önemli ölçüde olumsuz etkileyebilmektedir. Bu olumsuz havanın çalışanlarda yarattığı zehirleyici etkinin, algılanan sosyal destek ve iyimserlik gibi faktörler vasıtasıyla yumuşaması diğer taraftan kötümserlik faktörü ile artması beklenmektedir. Bu beklentiyi sınamak amacıyla, özel bir çağrı merkezi çalışanlarından anket yöntemiyle veriler toplanmış ve analiz edilerek bulgular sunulmuştur. Elde edilen bulgulara göre değişkenler arasında önemli ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca algılanan sosyal desteğin ve toksik duygu durumlarının bazı boyutları arasında gerçekleşen ilişkide, iyimserlik ve kötümserliğin aracılık rolü tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akın, A. (2015). Öznel iyi olma. A. Akın ve Ü. Akın (Ed.), Psikolojide güncel kavramlar I: pozitif psikoloji (s. 6-10) içinde. Ankara: Nobel Akademik Yayınları.
Aksu, G., Eser, M. T. ve Güzeller, C. O. (2017). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile yapısal eşitlik modeli uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
Arıcı, N. (2015). Pozitif dayanıklılık. A. Akın ve Ü. Akın (Ed.), Psikolojide güncel kavramlar I: pozitif psikoloji (s. 149-150) içinde. Ankara: Nobel Akademik.
Avey, J., Wernsing, T. ve Luthans, F. (2008). Can positive employees help positive organizational change? impact of psychological capital and emotions on relevant attitudes and behaviors. The Journal of Applied Behavioral Science, 44(1), 48-70. doi: 10.1177/0021886307311470
Barnett, M. D., Martin, K. J., ve Garza, C. J. (2018). Satisfaction with work–family balance mediates the relationship between workplace social support and depression among hospice nurses. Journal of Nursing Scholarship, 51(2), 187-194. doi:10.1111/jnu.12451
Bektaş, M. ve Erkal, P. (2015). Toxicity behaviors in organizations: Study of reliability and validity of toxic emotional experiences scale. Research. Journal of Business and Management, 2(4), 519-529. doi: 10.17261/Pressacademia.2015414060
Ben-Zur, H. (2003). Happy adolescents: The link between subjective well-being, internal resources, and parental factors. Journal of Youth and Adolescence, 32(2), 67-79. doi: 10.1023/A:1021864432505
Bhanthumnavian, D. (2003). Perceived social support from supervisor and group members’ psychological and situational characteristics as predictors of subordinate performance in thai work units. Human Resource Development Quarterly, 14(1), 79-97. doi: 10.1002/hrdq.1051

Bowling N.A. ve Michel J.S. (2011). Why do you treat mebadly? the role of attributions regarding the cause of abusein subordinates’ responses to abusive supervision. Work and Stress, 25, 309–320. doi: 10.1080/02678373.2011.634281
Cameron, K. (2013). Pozitif liderlik olağanüstü bir performans için stratejiler. Tuğba Çekinirer (Çev.). İstanbul: Arıtan Yayınevi.
Carr, A. (2015). Pozitif psikoloji. Ümit Şendilek (Çev.). İstanbul: Kaknüs Yayınlar.
Chiaburu, D. S. ve Harrison, D. A. (2008). Do peers make the place? conceptual synthesis and meta-analysis of coworker effects on perceptions, attitudes, OCBs, and performance. Journal of Applied Psychology, 93(5), 1082. doi: 10.1037/0021-9010.93.5.1082
Chien, S., H. Chang ve J. Schaller (2000). Perspectives of adolescents with visual impairments on social support from their parents. Journal of Visual Impairment and Blindness, 94(2), 69-84. doi: 10.1177/0145482X0009400202
Chu, L. C. (2014). Mediating toxic emotions in the workplace‐the impact of abusive supervision. Journal of Nursing Management, 22(8), 953-963. doi: 10.1111/jonm.12071
Clara, I. P., Cox, B. J., Enns, M. W., Murray, L. T. ve Torqrudc, L. J. (2003). Confirmatory factor analysis of the multidimensional scale of perceived social support in clinically distressed and student samples. Journal of Personality Assessment, 81(3), 265-270. doi: 10.1207/S15327752JPA8103_09
Cohen, S. and T.A. Wills (1985). Stress, social support and buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310-357. doi: 10.1037/0033-2909.98.2.310
Cohn, M. A., Fredrickson, B. L., Brown, S. L., Mikels, J. A., ve Conway, A. M. (2009). Happiness unpacked: positive emotions increase life satisfaction by building resilience. Emotion, 9(3), 361. Doi: 10.1037/a0015952
Collins, A. M., Hislop, D. ve Cartwright, S. (2016). Social support in the workplace between teleworkers, office‐based colleagues and supervisors. New Technology, Work and Employment, 31(2), 161-175. doi: 10.1111/ntwe.12065
Çalışkan, H. ve Uzunkol, E. (2018). Ergenlerde iyimserlik-kötümserlik ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 6(2), 78-95. Erişim adresi: https://toad.halileksi.net/sites/default/files/pdf/iyimserlik-kotumserlik-olcegi-toad.pdf
Çetin, F., (2017). Psikolojik sermaye. B. Akdemir (Ed.). İnsan kaynakları yönetiminde güncel yaklaşımlar içinde. İstanbul: Beta Yayınları.
Daalen, G. V., Willemsen, T. M. ve Sanders, K. (2006). Reducing work-family conflict through different sources of social support. Journal of Vocational Behavior, 69(3), 462-476. doi: 10.1016/j.jvb.2006.07.005
Eker, D., Arkar, H. ve Yaldız, H. (2001). Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği’nin gözden geçirilmiş formunun faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 12(1), 17-25. Erişim adresi: https://app.trdizin.gov.tr/publication/paper/detail/TVRVNU9ESXk
Eryılmaz, A. (2015). Sistem yaklaşımı açısından kötümserlik. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 7(4), 391-400. doi: 10.5455/cap.20150203014025
Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218-226. doi: 10.1037/0003-066X.56.3.218
Frost, P.J. (2004). Handling toxic emotions: New challenges for leaders and their organization. Organizational Dynamics, 33(2), 111-127. doi: 10.1016/j.orgdyn.2004.01.001
Gray, C. E. (2018). You're not helping: Unhelpful workplace social support as a job stressor (Doctoral Dissertation), University of South Florida. Erişim adresi: https://scholarcommons.usf.edu/etd/7510
Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Hayes, A.F. (2013). Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis: A Regression-Based Approach. New York: Guilford Press. doi: 10.1111/jedm.12050
Hefferon, K. ve Boniwell, I., (2011). Pozitif psikoloji: kuram, araştırma ve uygulamalar, Tayfun Doğan (Çev.). Ankara: Nobel Yayınevi.
Heider, F. (1946). Attitudes and cognitive organization. The Journal of psychology, 21(1), 107-112. doi: 10.1080/00223980.1946.9917275
Huang, C. Y., Sousa, V. D., Tsai, C. C., ve Hwang, M. Y. (2008). Social support and adaptation of taiwanese adults with mental illness. Journal of Clinical Nursing, 17(13), 1795-1802. doi: 10.1111/j.1365-2702.2008.02310.x
İslamoğlu, A. H. ve Alnıaçık, Ü. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. İstanbul: Beta Yayınları.
Karacaoğlu, K. ve İnce, F. (2013). Pozitif örgütsel davranışın örgütsel sinizm üzerindeki etkileri: kayseri ilindeki imalat sanayi işletmelerinde bir uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi, İİBF Dergisi, 18(1), 181-201. Erişim adresi: http://eds.a.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=0&sid=60b264e6-6e0a414c-a3f9-9a825d9c2d92%40sdc-v-sessmgr02
Karademas, E.C. (2006). Self-efficacy, social support and well-being: The mediating role of optimism. Personality and Individual Differences, 40, 1281-1290. doi.org/10.1016/j.paid.2005.10.019
Kasalak, G., ve Aksu, M. B. (2016). How do organizations intoxicate? faculty's perceptions on organizational toxicity at university. Hacettepe University Journal of Educatıon, 31(4), 676-694. doi: 10.16986/HUJE.2016015696
Kirmeyer, S. ve Lin, T. (1987). Social support: Its relationship to observed communication with peers and superiors. Academy of Management Journal, 30(1), 138-151. doi.org/10.5465/255900
Kiefer T. ve Barclay L.J. (2012). Understanding the mediating role of toxic emotional experiences in the relationship between negative emotions and adverse outcomes. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 85, 600–625. doi: 10.1111/j.2044-8325.2012.02055.x
Kocagöz, E. ve Dursun, Y. (2010). Algılanan davranışsal kontrol, Ajzen'in teorisinde nasıl konumlanır? Alternatif model analizleri. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2, 139-152. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/kmusekad/issue/10217/125597
Kusy M. ve Holloway E. (2010). Toxic workplace! managing toxic personalities and their systems of power. Brooklyn: John Wiley & Sons Publishing. Erişim adresi: https://aura.antioch.edu/facbooks/15
Kuşluvan, S., Başoda, A. ve Kuşluvan, H. (2016). Konaklama işletmelerinde çalışanların müşteri odaklılığının işgören devrine etkisi: iş tatmininin aracılık rolü. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 27(1), 79-95. doi: 10.17123/atad.vol27iss10005
Lindorff, M. (2001). Are they lonely at the top? social relationships and social support among australian managers. Work & Stress, 15(3), 274-282. doi: 10.1080/026783701110.1080/02678370110066599
Lim, J., Bogossian, F. ve Ahern, K. (2010). Stress and coping in australian nurses: a systematic Review. International Nursing Review, 57, 22–31. doi: 10.1111/j.1466-7657.2009.00765.x
Marcinkus, W., Whelan-Berry, K. S. ve Gordon, J. R. (2007). The relationship of social support to the work-family balance and work outcomes of midlife women. Women in Management Review, 22(2), 86-111. doi: 10.1108/09649420710732060
Norem, J. K. (2001). Defensive pessimism, optimism, and pessimism. E.C. Chang (Ed.), Optimism and Pessimism: Implications for Theory, Research, and Practice içinde (pp. 77-100). Washington, DC: American Psychological Association. doi.org/10.1037/10385-004
Oksanen, T., Kouvonen, A., Vahtera, J., Virtanen, M. ve Kivimäki, M. (2010). Prospective study of workplace social capital and depression: Are vertical and horizontal components equally important?. Journal of Epidemiology & Community Health, 64(8), 684-689. doi: 10.1136/jech.2008.086074
Papatya, G., Papatya, N. ve Hamşıoğlu, A. B. (2016). Girişimci yönlülük, iç-girişimcilik ve işletme performans ilişkisi: Türkiye tekstil sektörü işletmelerinde bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 34(4), 19-48. Erişim adresi: http://eds.a.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=0&sid=12f054c7-6b20-4da6-b744-df6810c0cb38%40sdc-v-sessmgr03
Parkinson, B. (2006). Ideas and realities of emotion. Newyork: Routledge Publishing. Erişim adresi: https://books.google.com.tr/books?id=cXPxFZysTTUC&lpg=PP1&ots=sUOwbAiITl&dq=Ideas%20and%20realities%20of%20emotion&lr&hl=tr&pg=PR5#v=onepage&q=Ideas%20and%20realities%20of%20emotion&f=false
Peterson, C. ve Bossio, L. M. (2001). Optimism and physical well-being. E.C. Chang (Ed.), Optimism and Pessimism: Implications for Theory, Research, and Practice içinde (pp.127-145). Washington, DC: American Psychological Association, doi: 10.1037/10385-006
Peterson, C. (2000). The Future of Optimism. American Psychologist, 55(1), 44-55. doi: 10.1037/10385-006
Polat, Ü. ve Kahraman, B. B. (2013). Yaşlı bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişki. Fırat Tıp Dergisi, 18(4), 213-218. Erişim adresi: http://www.firattipdergisi.com/pdf/pdf_FTD_855.pdf
Polatcı, S. (2015). Örgütsel ve sosyal destek algılarının yaşam tatmini üzerindeki etkisi: İş ve evlilik tatmininin aracılık rolü. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(2), 25-44. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/esad/issue/38966/456069
Pugliesi, K. ve Shook, S. L. (1998). Gender, ethnicity and network characteristics: Variation in social support resources, Sex Roles, 38(3-4), 215-238. Erişim adresi: https://link.springer.com/article/10.1023/A:1018733116398
Seligman, M.E.P. (2006). Learned optimism: How to change your mind and your life. New York: Vintage Books. Erişim adresi: https://cds.cern.ch/record/1141313
Shumaker, S. A. ve Brownell, A. (1984). Toward a theory of social support: Closing conceptual gaps. Journal of Social Issues, 40(4), 11-36. doi: 10.1111/j.1540-4560.1984.tb01105.x
Sönmezsoy, N. (2018). Akademisyenlerin algıladıkları sosyal destek ve iş doyumu arasındaki ilişki (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, İstanbul. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Spector P.E. ve Fox S. (2002). An emotion-centered model of voluntary work behavior: Some parallels between counterproductivework behavior (CWB) and organisational citizenship behavior (OCB). Human Resource Management Review, 12, 269–292. doi: 10.1016/S1053-4822(02)00049-9
Stroebe, W. ve Stroebe, M. (1996). Social psychology handbook of basic principles, New York: Guilford Press. Erişim adresi: https://psycnet.apa.org/record/1996-98402-020
Tepper B.J., Carr J.C., Breaux D.M., Geider S., Hu C. ve Hua W.(2009). Abusive supervision, intentions to quit and employees’ workplace deviance: A power/dependence analysis. Organiza-tional Behavior and Human Decision Processes, 109, 156–167. doi: 10.1016/j.obhdp.2009.03.004
Toor, S. ve Ofori, G. (2010). Positive psychological capital as a source of sustainable competitive advantage for organizations. Journal of Construction Engineering and Management, 136(3), 341-352. Erişim adresi: https://pdfs.semanticscholar.org/7e5a/a685fc1fa37c1c16c4bd4e0e153339aa85f2.pdf
Torun, A. (1995). Tükenmişlik, aile yapısı ve sosyal destek ilişkileri üzerine bir inceleme (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi, İstanbul. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Tugade, M. M., Fredrickson, B. L. ve Feldman Barrett, L. (2004). Psychological resilience and positive emotional granularity: Examining the benefits of positive emotions on coping and health. Journal of Personality, 72(6), 1161-1190. doi: 10.1111/j.1467-6494.2004.00294.x
Türkmenoğlu, İ. (2017). Pozitif yönetim - iş yerinde keyifli ortam yaratmak. Ankara: Elma yayınevi.
Usta, F., (2015). Umut. A. Akın ve Ü. Akın (Ed.), Psikolojide Güncel kavramlar I: pozitif psikoloji içinde (s. 74-81). Ankara: Nobel Akademik.
Wei F. ve Si S. (2013). Tit for tat? abusive supervision and counterproductive work behaviors: The moderating effects of locus of control and perceived mobility. Asia Pacific Journal of Management, 30, 281–296.doi: 10.1007/s10490-011-9251-y
Yalçın, İ. (2015). İyi oluş ve sosyal destek arasındaki ilişkiler: Türkiye’de yapılmış çalışmaların meta analizi. Türk Psikiyatri Dergisi, 26(1), 21-32. doi: 10.5080/u7769
Youssef, C. M. ve Luthans, F.. (2007). Positive organizational behavior in the workplace: The impact of hope, optimism, and resiliency. Journal of Management, 33(5), 774-800. doi: 10.1177/0149206307305562
Zimet, G.D., Dahlem, N.W., Zimet, S.G. ve Farley, G.K. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 52, 30-41.doi: 10.1207/s15327752jpa5201_2

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Ali Taş Bu kişi benim
Türkiye

Meral Bektaş Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

26 Haziran 2019

Kabul Tarihi

25 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 20 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.845734

IZ

https://izlik.org/JA24AC35WB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Taş, M. A., & Bektaş, M. (2020). Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(4), 83-106. https://doi.org/10.18037/ausbd.845734

AMA

1.Taş MA, Bektaş M. Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi. AÜSBD. 2020;20(4):83-106. doi:10.18037/ausbd.845734

Chicago

Taş, Mehmet Ali, ve Meral Bektaş. 2020. “Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (4): 83-106. https://doi.org/10.18037/ausbd.845734.

EndNote

Taş MA, Bektaş M (01 Aralık 2020) Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 4 83–106.

IEEE

[1]M. A. Taş ve M. Bektaş, “Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi”, AÜSBD, c. 20, sy 4, ss. 83–106, Ara. 2020, doi: 10.18037/ausbd.845734.

ISNAD

Taş, Mehmet Ali - Bektaş, Meral. “Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20/4 (01 Aralık 2020): 83-106. https://doi.org/10.18037/ausbd.845734.

JAMA

1.Taş MA, Bektaş M. Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi. AÜSBD. 2020;20:83–106.

MLA

Taş, Mehmet Ali, ve Meral Bektaş. “Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 20, sy 4, Aralık 2020, ss. 83-106, doi:10.18037/ausbd.845734.

Vancouver

1.Mehmet Ali Taş, Meral Bektaş. Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi. AÜSBD. 01 Aralık 2020;20(4):83-106. doi:10.18037/ausbd.845734

Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi

Örgütlerde Algılanan Sosyal Destek ve Toksik Duygular İlişkisi: İyimserlik ve Kötümserliğin Aracılık Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

COVID-19 Pandemisinde Bilgi Edinme Kaynakları, Medya Kullanım Alışkanlıkları ve Aşıya Yönelik Tutumlar

Çocukluk Çağı Asılarının Kabulünü Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Aşı Reddi

Optimism in the Context of Social Support: The Mediating Role of Sense of Coherence