Türkiye’de Enflasyon Şoklarının Reel Ücretler Üzerindeki Etkisi: Yağlama Etkisi ve Roket-Tüy Asimetrisi Çerçevesinde Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, 2000Q1–2025Q3 döneminde Türkiye’de enflasyon şoklarının istihdam başına reel emek ödemeleri üzerindeki etkilerini “yağlama etkisi” çerçevesinde analiz etmekte ve roket-tüy analojisinin ima ettiği olası asimetrik uyarlama örüntülerini NARDL yaklaşımıyla sınamaktadır. Bu amaçla enflasyon serisi pozitif ve negatif bileşenlerine ayrıştırılmıştır. Bulgular, değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki bulunduğunu ve enflasyon şoklarının reel ücret uyarlamasında kalıcı etkiler yarattığını göstermektedir. Wald testi, pozitif ve negatif şokların uzun dönem etki büyüklükleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma olmadığını ortaya koymuştur. Buna karşın, her iki bileşene ait uzun dönem katsayıların anlamlılığı, nominal katılıklar altında enflasyon dinamiklerinin reel ücret uyarlamasında yağlama etkisiyle uyumlu bir kanal üzerinden işlediğini düşündürmektedir. Dinamik çarpanlara göre uyarlama ilk birkaç dönemde hızla belirginleşmekte, sonraki dönemlerde ise plato değerine yakınsamaktadır. Asimetri patikasının sınırlı kalması, roket-tüy benzeri güçlü bir büyüklük asimetrisinin desteklenmediğini; buna rağmen uyarlamanın zaman profili bakımından sınırlı farklılaşmaların tartışılabileceğini göstermektedir. Ayrıca 2022Q2 sonrası kurumsal rejim değişikliğini temsil eden kukla değişkenin ücret seviyesini yukarı taşıdığı belirlenmiştir. Sonuçlar, satın alma gücünün kalıcı biçimde korunmasında fiyat istikrarının belirleyici önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Enflasyon
• Reel Ücretler
• Yağlama Etkisi
• Roketler ve Tüyler
• NARDL

The Effects of Inflation Shocks on Real Wages in Türkiye: An Examination within the Framework of the Grease Effect and Rocket-Feather Asymmetry

Öz

This study analyzes the effects of inflation shocks on real labor compensation per employed person in Türkiye in 2000Q1–2025Q3 within the grease effect framework and tests asymmetric adjustment patterns implied by the rocket–feather analogy using NARDL. Inflation is decomposed into positive and negative components. Findings reveal a long-run relationship among variables and persistent effects of inflation shocks on real wage adjustment. The Wald test shows no statistically significant difference between the long-run magnitudes of positive and negative shocks. However, significant long-run coefficients for both components suggest that, under nominal rigidities, inflation dynamics operate through a grease-effect-consistent channel in real wage adjustment. Dynamic multipliers indicate that adjustment emerges rapidly in the first periods and then converges to a plateau. The limited asymmetry path does not support a strong rocket-feather-type magnitude asymmetry, although limited differences in the adjustment time profile remain discussable. The post-2022Q2 institutional-regime dummy is also found to raise the wage level. Results highlight price stability’s decisive role in sustainably protecting purchasing power.

Anahtar Kelimeler

• Inflation
• Real Wages
• Lubrication Effect
• Rockets and Feathers
• NARDL

Kaynakça

1. Akerlof, G. A., Dickens, W. T., Perry, G. L., Gordon, R. J., & Mankiw, N. G. (1996). The macroeconomics of low inflation. Brookings Papers on Economic Activity, 1996(1), 1–76. https://doi.org/10.2307/2534646
2. Akgül, O., & Bükey, A. M. (2020). Türkiye’de enflasyon ile asgari ücretler arasındaki ilişki ve ücret-fiyat sarmalı. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (78), 257–282. https://doi.org/10.26650/jspc.2020.78.0026
3. Bacon, R. W. (1991). Rockets and feathers: The asymmetric speed of adjustment of UK retail gasoline prices to cost changes. Energy Economics, 13(3), 211–218. https://doi.org/10.1016/0140-9883(91)90022-R
4. Baday Yıldız, E. (2022). Türkiye’de ücret-fiyat sarmalı ve enflasyon üzerindeki etkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 8(2), 289–309. https://doi.org/10.20979/ueyd.1160762
5. Ball, L., & Cecchetti, S. G. (1991). Wage indexation and discretionary monetary policy. The American Economic Review, 81(5), 1310–1319.
6. Ball, L., & Mankiw, N. G. (1994). Asymmetric price adjustment and economic fluctuations. The Economic Journal, 104(423), 247–261. https://doi.org/10.2307/2234746
7. Bewley, T. F. (1999). Why wages don't fall during a recession. Harvard University Press.
8. Blanchard, O., & Katz, L. F. (1999). Wage dynamics: Reconciling theory and evidence. American Economic Review, 89(2), 69–74. https://doi.org/10.1257/aer.89.2.69

9. Boeri, T., & van Ours, J. (2008). The economics of imperfect labor markets. Princeton University Press.
10. Borenstein, S., Cameron, A. C., & Gilbert, R. (1997). Do gasoline prices respond asymmetrically to crude oil price changes?. The Quarterly Journal of Economics, 112(1), 305–339. https://doi.org/10.1162/003355397555118
11. Bozkurt, H. (2025). Küresel gıda ve petrol fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisi: Türkiye’den ampirik kanıtlar. Business and Economics Research Journal, 16(1), 21–41. https://doi.org/10.20409/berj.2025.455
12. Daly, M., Hobijn, B., & Lucking, B. (2012). Why has wage growth stayed strong?. FRBSF Economic Letter, 10(2).
13. Dibooğlu, S., & Enders, W. (2001). Do real wages respond asymmetrically to unemployment shocks? Evidence from the US and Canada. Journal of Macroeconomics, 23(4), 495–515. https://doi.org/10.1016/S0164-0704(01)00175-6
14. Dickens, W. T., Goette, L., Groshen, E. L., Holden, S., Messina, J., Schweitzer, M. E., & Ward, M. E. (2007). How wages change: Micro evidence from the International Wage Flexibility Project. Journal of Economic Perspectives, 21(2), 195–214. https://doi.org/10.1257/jep.21.2.195
15. Doğan, F. C. (2025). Türkiye’de enflasyon ve işsizlik ilişkisi: Teorik ve ampirik bir inceleme. Çalışma ve Toplum, 4(87), 1601–1630. https://doi.org/10.54752/ct.1689546
16. Ekşioğlu, E. (2025). Türkiye’de 2019’dan 2024’e temel gıda mallarının fiyat artışı karşısında asgari ücretin reel alım gücündeki değişim. Scientific Journal of Innovation and Social Sciences Research, 5(1), 1–14.
17. Elsby, M. W. (2009). Evaluating the economic significance of downward nominal wage rigidity. Journal of Monetary Economics, 56(2), 154–169. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2008.12.003
18. Fabiani, S., Kwapil, C., Rõõm, T., Galuscak, K., & Lamo, A. (2010). Wage rigidities and labor market adjustment in Europe. Journal of the European Economic Association, 8(2–3), 497–505. https://doi.org/10.1111/j.1542-4774.2010.tb00520.x
19. Fischer, S. (1977). Long-term contracts, rational expectations, and the optimal money supply rule. Journal of Political Economy, 85(1), 191–205. https://doi.org/10.1086/260551
20. Fischer, S. (1981). Relative shocks, relative price variability, and inflation. Brookings Papers on Economic Activity, 1981(2), 381–441.
21. Freeman, R. B., & Medoff, J. L. (1984). What do unions do?. Basic Books.
22. Friedman, M. (1977). Nobel lecture: Inflation and unemployment. Journal of Political Economy, 85(3), 451–472. https://doi.org/10.1086/260579
23. Gali, J. (2011). The return of the wage Phillips curve. Journal of the European Economic Association, 9(3), 436–461. https://doi.org/10.1111/j.1542-4774.2011.01023.x
24. Gordon, R. J. (2011). The history of the Phillips curve: Consensus and bifurcation. Economica, 78(309), 10–50. https://doi.org/10.1111/j.1468-0335.2009.00815.x
25. Gordon, R. J., King, S. R., & Modigliani, F. (1982). The output cost of disinflation in traditional and vector autoregressive models. Brookings Papers on Economic Activity, 1982(1), 205–244. https://doi.org/10.2307/2534320
26. Gray, J. A. (1976). Wage indexation: A macroeconomic approach. Journal of Monetary Economics, 2(2), 221–235. https://doi.org/10.1016/0304-3932(76)90034-9
27. Holden, S., & Wulfsberg, F. (2007). Downward nominal wage rigidity in the OECD (Working Paper No. 777). European Central Bank.
28. ILO. (2016). Minimum wage policy guide. IMF. (2024). Republic of Türkiye: 2024 Article IV consultation-press release; staff report; and statement by the executive director for the Republic of Türkiye (Country Report No. 24/312).
29. İnan, M., Demir, R., & Demir, M. (2025). Sosyal politika aracı olarak asgari ücret: Türkiye üzerine bir inceleme. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 17(32), 72–95. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.1654655
30. Kara, A. H. (2012). Monetary policy in Turkey after the global crisis (Working Paper No. 12/17). Central Bank of the Republic of Turkey.
31. Kesgingöz, H. (2014). Türkiye’deki reel ücretler konjonktür yönlü müdür? Balkan Journal of Social Sciences (BJSS), 3(6), 130–148.
32. Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment, interest, and money. Macmillan.
33. Kido, Y., & Suita, K. (2025). Labor Cost Passthrough: Evidence from Japanese Long-term Subnational Data (No. 25-E-5). Bank of Japan.
34. Korkmaz, Ö. (2017). Enflasyon oranını etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Türkiye üzerine bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(2), 109–142. https://doi.org/10.24988/deuiibf.2017322589
35. Layard, R., Nickell, S., & Jackman, R. (1991). Unemployment: Macroeconomic performance and the labour market. Oxford University Press.
36. Long, W. (2018). Channels of wage income smoothing: United States 1963–2010. SSRN 3201732. https://doi.org/10.2139/ssrn.3201732
37. Messina, J., Du Caju, P., Duarte, C. F., Hansen, N. L., & Izquierdo, M. (2010). The incidence of nominal and real wage rigidity: A sectoral approach (Working Paper No. 1213). European Central Bank.
38. Meyer, J., & von Cramon‐Taubadel, S. (2004). Asymmetric price transmission: A survey. Journal of Agricultural Economics, 55(3), 581–611. https://doi.org/10.1111/j.1477-9552.2004.tb00116.x
39. Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979–1990. https://doi.org/10.1080/00036840500278103
40. Neumark, D., & Wascher, W. L. (2008). Minimum wages. MIT Press.
41. OECD. (2015). Minimum wages after the crisis: Making them pay [Policy brief].. https://doi.org/10.1787/efa169af-en
42. OECD. (2019). OECD employment outlook 2019: The future of work. https://doi.org/10.1787/9ee00155-en
43. OECD. (2023). OECD economic surveys: Türkiye 2023. https://doi.org/10.1787/864ab2ba-en
44. OECD. (2025). OECD Statistics. https://stats.oecd.org
45. Özer, M. O., & İrteş Gülşen, M. (2025). Türkiye’de asgari ücret ile enflasyon, işsizlik ve büyüme oranları arasındaki ilişki. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (21), 71–84. https://doi.org/10.29157/etusbed.1501796
46. Özyiğit, M., Çelik, A., & Petek, A. (2019). Türkiye’de 1980 sonrası reel asgari ücretin belirleyicileri. Çalışma ve Toplum, (2), 1029–1068.
47. Peltzman, S. (2000). Prices rise faster than they fall. Journal of Political Economy, 108(3), 466–502. https://doi.org/10.1086/262126
48. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
49. Rööm, T., & Dabusinskas, A. (2011). How wages respond to shocks: Asymmetry in the speed of adjustment (No. 1340). ECB Working Paper.
50. Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. In Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric methods and applications (pp. 281–314). Springer New York. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_9
51. Stockhammer, E. (2013). Why have wage shares fallen? A panel analysis of the determinants of functional income distribution (Conditions of Work and Employment Series No. 35). International Labour Office.
52. Sunal, O., & Sezgin Alp, Ö. (2015). Türkiye’de reel asgari ücretler ve reel GSYİH değişmeleri arasındaki nedensellik ilişkisi: Enflasyon oranına endekslenmiş bir nominal asgari ücret politikası. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 70(1), 111–129. https://doi.org/10.16987/ausbf.80017
53. Taylor, J. B. (1980). Aggregate dynamics and staggered contracts. Journal of Political Economy, 88(1), 1–23. https://doi.org/10.1086/260845
54. Tobin, J. (1972). Inflation and unemployment. The American Economic Review, 62(1), 1–18.
55. Tosun, G. (2026). Tek bileşik baskı olarak enflasyon: Türkiye için çeyreklik bir eşbütünleşme analizi (2000–2023). Uygulamalı Ekonomi ve Sosyal Bilimler Dergisi. https://doi.org/10.46959/jeess.1885639
56. Tosunoğlu, M., Akpınar, A., Erdemir, N. A., & Aslan, T. (2025). Fiyatların gölgesinde doğal kaynaklar: Türkiye’de enflasyonun doğal kaynak politikalarına yansımaları. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 195–213. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1614512
57. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Hanehalkı İşgücü Araştırması veri seti. https://data.tuik.gov.tr
58. World Bank. (2022). Turkey economic monitor, February 2022: Sailing against the tide.
59. Yeldan, A. E., Köse, A. H., & Boratav, K. (2023). Türkiye’de derinleşen yapısal kriz eğilimi ve kâr itimli enflasyonun dinamikleri. İktisat ve Toplum, (158), 8–30.
60. Yılmaz, A., & Karataş, T. (2023). Türkiye ekonomisinde ücret ve maaşlar: 1970–2021. Çalışma ve Toplum, 1(76), 159–182. https://doi.org/10.54752/ct.1241217