AKILLI KENTİ TOPLUM MERKEZLİ DÜŞÜNMEK

Öz

Dünya nüfusunun yarısından fazlası 2008 yılından bu yana kentsel alanlarda yaşamaktadır ve bu oran yıldan yıla artış eğilimi göstermektedir. Bu orana ek olarak kentsel nüfusun da büyük bölümü bir milyon nüfusun üzerindeki metropol alanlarda yoğunlaşmaktadır. Kentler yoğun bir nüfusa ev sahipliği yaparken bir yandan da sermayenin ve ticaretin yoğunlaştığı mekânlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla kent, toplumsal ilişkilerin giderek karmaşıklaştığı, ekonomik faaliyetlerin arttığı ve fiziki alt yapıya daha fazla ihtiyaç duyulduğu mekânlara dönüşmektedir. Bu durum, kentlerde çözülmeyi bekleyen yeni sorun alanları doğurmaktadır. Günümüzde bu sorunların çözümü için geliştirilen çeşitli mekanizmalar arasında öne çıkanlardan biri de dijital teknolojilerden yararlanmaktır. Başta bilgi iletişim teknolojileri olmak üzere pek çok yeni teknoloji kentsel sorunların çözümünde ve kentsel hizmetlerin iyileştirilmesinde fırsatlar sunmaktadır. Bu gelişmelerle birlikte hayatımıza yeni kavramlar da girmektedir. Bunlardan biri de akıllı kent kavramıdır. Bu çalışma akıllı kent kavramının yazındaki mevcut tanımı ile kentsel sorunlar arasındaki ilişkiye odaklanmaktadır. Çalışmanın sorusu, akıllı kent kavramının yazındaki mevcut içeriğinin kentsel sorunlarla ne derece uyumlu olduğudur. Araştırma, akıllı kent yazınına ve akıllı kent konusundaki ulusal ve uluslararası politika belgelerine dayalı içerik analizi tekniği kullanılan nitel bir çalışmadır. Çalışmanın temel iddiası, akıllı kent kavramının mevcut tanımının ve içeriğinin piyasa merkezli olduğu ve bu hâliyle kentteki toplumsal sorunlara çözüm bulmada yetersiz kalacağıdır.

Anahtar Kelimeler

• Akıllı Kent
• Toplumcu Belediye
• Yerel Yönetimler
• dijitalleşme
• neoliberalizm

Rethinking The Smart City With A Society-Centered Approach

Öz

Since 2008, more than half of the world’s population has been living in urban areas, and this proportion continues to increase each year. In addition to this overall growth, a significant portion of the urban population is concentrated in metropolitan areas with populations exceeding one million. Cities, while hosting dense populations, have also emerged as spaces where capital and commerce are intensely concentrated. In such environments, social relations are becoming increasingly complex, economic activities are expanding, and there is a growing demand for physical infrastructure. Consequently, new and unresolved problem areas are emerging within urban contexts. Among the various mechanisms developed to address these urban challenges, digital technologies have come to the forefront. Especially information and communication technologies (ICT), along with other emerging innovations, offer numerous opportunities for solving urban problems and enhancing urban services. These developments have also introduced new conceptual frameworks into the discourse—one of the most prominent being the smart city concept. This study focuses on the relationship between the current definitions of the smart city in the existing literature and urban problems. The central research question is: To what extent is the content of the smart city concept in the literature compatible with the problems faced by contemporary urban areas? This is a qualitative study based on content analysis of the smart city literature as well as national and international policy documents concerning the topic. The main argument of the study is that the current definition and conceptualization of the smart city is market-oriented and, in its current form, is insufficient for addressing the social problems of urban life.

Anahtar Kelimeler

• Smart City
• Social Municipal
• Local Government
• Digitisation
• Neoliberalism

Kaynakça

1. Akpınar, M. T., & Atak, M. (2020). 1990’dan 2020’ye akıllı şehir çalışmalarının bibliyometrik analizi. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 85-100.
2. Albino, V., Berardi, U., & Dangelico, R. M. (2015). Smart cities: Definitions, performance, and initiatives. Journal of Urban Technology, 22(1), 3-21. https://doi.org/10.1080/10630732.2014.942092
3. Aslan, M. M., & Bulut, Y. (2019). Akıllı kent uygulamalarının kentsel güvenlik açısından önemi. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, Özel Sayı, 52-60.
4. Avrupa Parlamentosu. (2014). Mapping smart cities in the EU. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/etudes/join/2014/507480/IPOL-ITRE_ET(2014)507480_EN.pdf
5. Batuman, B. (2010). Toplumcu bir belediyecilik modeli: Yeni belediyecilik hareketi 1973-1977. Mülkiye Dergisi, 34(266), 223-241.
6. Bayramoğlu, S. (2015). Toplumcu belediye. Nota Bene Yayınları.
7. Berrera, J. O. M. (2020). A historical view of smart cities: Definitions, features and tipping points. SSRN. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3637617
8. Birleşmiş Milletler. (2017). Yeni kentsel gündem. https://habitat3.org/wp-content/uploads/NUA-Turkish.pdf

9. Breux, S., & Diaz, J. (2023). The smart city—Does the individual matter? Journal of Urban Technology, 34(4), 33-49.
10. Brown, W. (2018). Halkın çözülüşü: Neoliberalizmin sinsi devrimi (B. E. Aksoy, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal basım 2015)
11. Castells, M. (2017). Kent, sınıf, iktidar (A. Türkün, Çev.). Phoenix Yayınevi. (Orijinal basım 1978)
12. Chib, A., Alvarez, K., & Todorovic, T. (2021). Critical perspectives on the smart city: Efficiency objectives vs. inclusion ideals. Journal of Urban Technology, 29(4), 1-17.
13. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2019). 2020-2023 ulusal akıllı şehirler stratejisi ve eylem planı. https://akillisehirler.gov.tr/wp-content/uploads/EylemPlani.pdf
14. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2023). 2024-2030 ulusal akıllı şehirler stratejisi ve eylem planı.
15. Dameri, R. P. (2013). Searching for smart city definition: A comprehensive proposal. International Journal of Computers & Technology, 11(5), 2544-2551.
16. Dirks, S., & Keeling, M. (2008). A vision of smarter cities. IBM.
17. Erdoğan, O. (2020). Akıllı kent üzerine yazılan lisansüstü tezlerin içerik analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 917-937.
18. European Smart Cities. (n.d.). https://www.smart-cities.eu
19. Gomstyn, A., & Jonker, A. (n.d.). What is a smart city?, https://www.ibm.com/think/topics/smart-city
20. Harvey, D. (1989). From managerialism to entrepreneurialism: The transformation in urban governance in late capitalism. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 71(1), 3-17.
21. Harvey, D. (2012). Sermayenin mekânları (B. Kırıcı ve diğerleri, Çev.). Sel Yayıncılık. (Orijinal basım 2001)
22. Hollands, R. G. (2008). Will the real smart city please stand up? City, 12(3), 303-320.
23. Huawei. (2016). UK smart cities index: Assessment of strategy and execution of the UK’s leading smart cities. https://www-file.huawei.com/-/media/CORPORATE/PDF/News/Huawei_Smart_Cities_Report_FINAL.pdf
24. Huawei. (n.d.). The key to tomorrow’s smart cities. https://www-file.huawei.com/-/media/corporate/pdf/public-policy/the_key_to_tomorrows_smart_cities.pdf
25. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (2021). 2030 İstanbul akıllı şehir stratejik planı. https://www.akillisehir.istanbul/wp-content/uploads/2024/03/2030_Istanbul_Akilli_Sehir_Stratejik_Plani.pdf
26. İstanbul Planlama Ajansı. (2024). İstanbul Barometresi. https://ipa.istanbul/yayinlarimiz/genel/istanbul-barometresi-aralik-2024/
27. Kazancı, M. (1982). 1973 sonrası belediyeler ve belediyelere ilişkin sorunlar. E. Türkcan (Ed.), Yeni bir belediyeciliğe doğru içinde. Türk İdareciler Derneği.
28. Lombardi, P., Giordano, S., Farouh, H., & Yousef, N. (2012). Modelling the smart city performance. European Journal of Social Science Research, 25(2), 137-149.
29. Mahizhnan, A. (1999). Smart cities: The Singapore case. Cities, 16(1), 13-18.
30. McKinsey & Company. (2018). Smart cities: Digital solutions for a more livable future.
31. Nohutçu, A., & Akpınar, A. (2022). Türkiye’de yerel yönetimler akıllı şehirler için ne kadar hazır? Politika belgeleri üzerinden bir inceleme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 48, 1-21.
32. OECD. (2020). Smart cities and inclusive growth.
33. Sadioğlu, U., & Dinç, B. (2019). Yaşam boyu öğrenme ve akıllı kentler. KAYTEK Dergisi, 1(1), 43-61.
34. Sadowski, J., & Pasquale, F. A. (2015). The spectrum of control: A social theory of the smart city. First Monday, 20(7). https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/5903/4660
35. Seçkiner Bingöl, E. (2021). Akıllı şehirlerde vatandaş katılımı: Sistematik bir literatür analizi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 1946-1966.
36. Statista. (n.d.). Smart cities-worldwide. https://www.statista.com/outlook/tmo/internet-of-things/smart-cities/worldwide
37. United Nations Human Settlements Programme. (2025). International guidelines on people-centred smart cities. https://unhabitat.org/sites/default/files/2025/03/international_guidelines_on_people_centred_smart_cities_clean_4.3.2025.pdf
38. World Bank. (n.d.). Global smart city partnership program. https://www.worldbank.org/en/programs/global-smart-city-partnership-program/overview
39. World Economic Forum. (n.d.). G20 global smart cities alliance. Network. https://www.globalsmartcitiesalliance.org/network#types=Government
40. World Economic Forum. (n.d.). G20 global smart cities alliance. Our history. https://www.globalsmartcitiesalliance.org/about
41. World Economic Forum. (n.d.). https://centres.weforum.org/centre-for-urban-transformation/home