The Search for Centralization in Turkey during the Early Republican Period: Restructuring in the Provincial Administration System

Öz

With the establishment of the new Turkish Republic, as the state was organized towards a high degree of centralization, the central government assigned a special task to the provincial organization in providing and strengthening a centralized structure. In fact, the new Turkish republic, which was struggling to survive, saw the Provincial Administration System as the main cause of the administrative problems it faced; and therefore, the state tried to change this system to find appropriate solutions to these problems. In the early years of the establishment of the nation-state, a centralized civil administrative system was seen as a means of homogenization of the society. Thus, in this period, the state abandoned the previous policies that granted some authority to local administration. In this study, which examines the new regulations during the period of the establishment of the new republic from 1923 to 1928- a period that determined the provincial administration system in Turkey today – we will investigate how the state created the current administrative structure

Anahtar Kelimeler

• Provincial administration system
• centralization
• decentralization
• public administration
• Turkey

Erken Cumhuriyet Döneminde Türkiye'de Merkezileşme Arayışları: Mülki İdarede Yeniden Yapılanma

Öz

Türkiye’de Cumhuriyet yönetiminin kurulması ile birlikte devlet merkeziyetçilik yönünde örgütlenirken, bu yapıyı sağlayabilmek için merkezi yönetimin taşra örgütüne özel bir görev yüklemiştir. Nitekim, Birinci Dünya Savaşı sonrasında var olma mücadelesi veren Türkiye Cumhuriyeti yaşadığı sorunların nedenini mülki idare sisteminde görmüş ve bu sistemi değiştirerek bu sorunlara çözüm bulmaya çalışmıştır. Ulus-devletin kuruluş aşamasında toplumun inşasının gerçekleştirilmesi için merkezi bir mülki idare sistemi araç olarak görülmüştür. Bu nedenle önceki dönemin yerele yetki veren bir takım uygulamalarından bu dönemde geri adımlar atılmıştır. Bu çalışmada Cumhuriyet’in kuruluş sürecinde Türkiye’nin mülki idare sistemine yön veren merkeziyetçi düzenlemeler incelenerek, günümüz idari yapısına nasıl ulaşıldığı konusuna ışık tutmak amaçlanmıştır. Bu anlamda mülki idare sistemine yön veren temel düzenlemelerin gerçekleştiği 1923-1928 yılları arası dönem incelenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Mülki idare sistemi
• merkeziyetçilik
• adem-i merkeziyetçilik
• kamu yönetimi
• Türkiye

Kaynakça

1. Dik, Esra (2012), “1928: Harf Devrimi ve Laikliğin İlanı”, Nuray Ertürk Keskin (Ed.), Açıklamalı Yönetim Zaman Dizini 1919-1928, Cilt 2, (Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayın No: 604): 2181- 2277.
2. Gözler, Kemal (2000), Türk Anayasa Hukuku, (Bursa: Ekin Kitabevi Yayınları).
3. Güler, Birgül Ayman (1998), Yerel Yönetimler, Liberal Açıklamalara Eleştirel Yaklaşım, 2.Baskı, (Ankara: TODAİE Yayınları).
4. Keskin, Nuray Ertürk (2009), Türkiye’de Devletin Toprak Üzerinde Örgütlenmesi, (Ankara: Tan Kitabevi).
5. Koçak, Cemil (2003), Umumi Müfettişlikler, (İstanbul: İletişim Yayınları).
6. Nalbant, Atilla (2012), Üniter Devlet: Bölgeselleşmeden Küreselleşmeye, 2.Baskı, (İstanbul: 12 Levha Yayınları).
7. Önen, Nizam, Cenk Reyhan (2011), Mülkten Ülkeye Türkiye’de Taşra İdaresinin Dönüşümü (1839- 1929), (İstanbul: İletişim Yayınları).
8. Poggi, Giafronco (2007), Modern Devletin Gelişimi, Çev. Şule Kut, Binnaz Toprak, (İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları).

9. Tunaya, Tarık Zafer (1952), Türkiye’de Siyasi Partiler, Cilt 1, (İstanbul: Doğan Kardeş Yayınları).
10. Tunçay, Mete (1992), Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek Parti Yönetiminin Kurulması (1923-1931), (İstanbul: Cem Yayınevi).
11. Yayla, Yıldızhan (1982), Anayasalarımızda Yönetim İlkeleri: Tevsi-i Mezuniyet ve Tefrik-i Vezaif, (İstanbul: İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi) Yayın No. 56.
12. Yılmaz, Aslı (2012), “1925: Karşı Devrimciliğin Tasfiyesi ve Cumhuriyet’in Yönetsel Kuruluşu”, Nuray Ertürk Keskin (Ed.), Açıklamalı Yönetim Zaman Dizini 1919- 1928, Cilt 2, (Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayın No: 604): 1737-1909.
13. Yılmaz, Aslı (2012), “1926: Devrimin Toplumsal- Ekonomik İlişkilerinin Hukuki Kuruluşu ve Yönetsel Omurgası”, Nuray Ertürk Keskin (Ed.), Açıklamalı Yönetim Zaman Dizini 1919- 1928, Cilt 2, (Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayın No: 604): 1909- 2071. Süreli Yayınlar
14. Resmi Gazete, Sayı: 616, Tarih: 25.06. 1927.
15. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 1, Cilt 2, İçtima Senesi: 1, 17.7.1336
16. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 2, İçtima Senesi: 1, 19.9.1339
17. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 5, İçtima Senesi: 1, 21.1.1340
18. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 21, İçtima Senesi: 3, 9.1.1926
19. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 1, Cilt: 7, İçtima senesi:1, 17.1.1921
20. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 3, Cilt 3, İçtima Senesi: 1, 25.4.1928
21. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre:1, Cilt 1, İçtima Senesi: 1, 9.5.1336
22. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre:1, Cilt 2, İçtima Senesi:1, 22.5.1336
23. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre:2, Cilt 2, İçtima Senesi:1, 6.10.1339
24. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 6, İçtima Senesi:1, 21.2.1340
25. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre:2, Cilt 7, İçtima Senesi:1, 9.3.1340
26. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 14, İçtima: 63, 23.2.1341
27. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt: 17, İçtima 96, 7.4.1341
28. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 1, Cilt: 5, İçtima: 1, 18. 9. 1920
29. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre 1, Cilt 13, 17.10.1921- 24.10.1921
30. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 25, İçtima 109, 29.05.1926
31. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 8/1, İçtima Senesi: 1, 20.4.1340
32. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 20, İçtima Senesi: 3, 19.12.1341
33. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 2, İçtima Senesi: 1, 20.10.1339
34. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 4, İçtima Senesi: 1, 20.12.1339
35. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 21, İçtima Senesi: 3, 14.1.1926
36. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 22, İçtima Senesi: 3, 24.2.1926
37. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 23, İçtima Senesi: 3, 31.3.1926
38. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 24, İçtima Senesi: 3, 3.4.1926
39. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 2, Cilt 25, İçtima Senesi: 3, 29.5.1926
40. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre:2 ,Cilt 25, İçtima:110, 30.05.1926.
41. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre:2, Cilt 33, İçtima Senesi: 4, 25.06.1927