Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme

Cilt: 14 Sayı: 2 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme

Öz

Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda vestibüler, propriyoseptif, taktil, görsel ve işitsel duyusal işlemleme bozuklukları sıklıkla görülmekte ve bu durum günlük yaşam aktivitelerini olumsuz etkileyebilmektedir. Vestibüler sistemden gelen duyusal bilgi; denge, göz hareketleri, postüral kontrol ve uzaysal farkındalık için kritik öneme sahiptir. Bu sistematik derleme, otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda vestibüler fonksiyonların objektif ölçüm yöntemleriyle değerlendirildiği 2000–2025 yılları arasındaki çalışmaları kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. PRISMA yönergelerine uygun olarak Web of Science ve PubMed veri tabanları “autism”, “vestibular” ve “children” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmış, belirtilen yıllar arasında yayımlanan ve vestibüler fonksiyonları objektif yöntemlerle değerlendiren İngilizce çalışmalar dahil edilmiştir. Seçilen çalışmalar iki bağımsız araştırmacı tarafından değerlendirilmiş ve metodolojik kalite Newcastle-Ottawa Ölçeği kullanılarak incelenmiştir. Bulgular, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların vestibüler sistem işlevselliğinde bazı alanlarda tipik gelişim gösteren akranlarıyla benzerlikler sergilerken, diğer alanlarda belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Rotasyonel vestibülo-oküler refleks testlerinde çelişkili sonuçlar bildirilmiş; bazı çalışmalarda refleks kazancında artış ve düzensiz göz hareketleri gözlemlenirken, bazılarında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Video head impulse testleri yüksek frekanslı yarım daire kanalı fonksiyonunun çoğunlukla korunduğunu gösterirken, fonksiyonel head impulse testleri vestibülo-oküler refleks fonksiyonunda bozulmaya işaret etmiştir. Vestibüler uyarılmış miyojenik potansiyel testleri otolit fonksiyonları açısından tutarsız sonuçlar sunmuştur. Göz hareketi değerlendirmelerinde sakkadik latansın arttığı, denge ve postüral kontrol değerlendirmelerinde ise özellikle görsel ipuçları ortadan kaldırıldığında postüral kontrol güçlüklerinin belirginleştiği bildirilmiştir. Sonuç olarak, otizm spektrum bozukluğunda vestibüler fonksiyonlar heterojen bir doğa sergilemekte olup, bu farklılıklar otizm spektrum bozukluğunun alt gruplarındaki değişkenliklerle ilişkili olabilir. Vestibüler değerlendirme ve müdahale uygulamaları, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda denge, motor planlama, koordinasyon ve duyusal modülasyon becerilerinin desteklenmesinde umut vaat eden bir alan olarak görülmektedir. Vestibüler sistemin objektif değerlendirilmesi, otizm spektrum bozukluğunun patofizyolojisinin daha iyi anlaşılmasına, erken tanı biyobelirteçlerinin geliştirilmesine ve kanıta dayalı tedavi yaklaşımlarının oluşturulmasına katkı sağlama potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurum ya da kuruluştan finansal destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu bir inceleme makalesidir.

Kaynakça

  1. Abdel Ghafar, M. A., Abdelraouf, O. R., Abdelgalil, A. A., Seyam, M. K., Radwan, R. E., & El-Bagalaty, A. E. (2022). Quantitative assessment of sensory integration and balance in children with autism spectrum disorders: Cross-sectional study. Children, 9(3), 353. https://doi.org/10.3390/children9030353
  2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.) [Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayısal el kitabı (5. baskı)]. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
  3. Caldani, S., Baghdadi, M., Moscoso, A., Acquaviva, E., Gerard, C.-L., Marcelli, V., Peyre, H., Atzori, P., Delorme, R., & Bucci, M. P. (2020). Vestibular functioning in children with neurodevelopmental disorders using the functional head impulse test. Brain Sciences, 10(11), 887. https://doi.org/10.3390/brainsci10110887
  4. Carson, T. B., Wilkes, B. J., Patel, K., Pineda, J. L., Ko, J. H., Newell, K. M., Bodfish, J. W., Schubert, M. C., Radonovich, K., White, K. D., & Lewis, M. H. (2017). Vestibulo-ocular reflex function in children with high-functioning autism spectrum disorders. Autism Research, 10(2), 251-266. https://doi.org/10.1002/aur.1642
  5. Chisari, D., Vitkovic, J., Clark, R., & Rance, G. (2024). Vestibular function and postural control in children with autism spectrum disorder. Journal of Clinical Medicine, 13(17), 5323. https://doi.org/10.3390/jcm13175323
  6. Cullen K. E. (2012). The vestibular system: multimodal integration and encoding of self-motion for motor control. Trends in Neurosciences, 35(3), 185-196. https://doi.org/10.1016/j.tins.2011.12.001
  7. Deng, J., Lei, T., & Du, X. (2023). Effects of sensory integration training on balance function and executive function in children with autism spectrum disorder: Evidence from Footscan and fNIRS. Frontiers in Psychology, 14, 1269462. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1269462
  8. Ferrè, E. R., Walther, L. E., & Haggard, P. (2015). Multisensory interactions between vestibular, visual and somatosensory signals. PLoS ONE, 10(4), e0124573. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0124573

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yardımcı Sağlık ve Rehabilitasyon Bilimi (Diğer)

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

3 Haziran 2025

Kabul Tarihi

26 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Baş, B., Güven, B., & Sarıyıldız, B. (2025). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2), 144-162. https://doi.org/10.46971/ausbid.1712689
AMA
1.Baş B, Güven B, Sarıyıldız B. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;14(2):144-162. doi:10.46971/ausbid.1712689
Chicago
Baş, Banu, Bayram Güven, ve Beyza Sarıyıldız. 2025. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 14 (2): 144-62. https://doi.org/10.46971/ausbid.1712689.
EndNote
Baş B, Güven B, Sarıyıldız B (01 Aralık 2025) Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 14 2 144–162.
IEEE
[1]B. Baş, B. Güven, ve B. Sarıyıldız, “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme”, Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 2, ss. 144–162, Ara. 2025, doi: 10.46971/ausbid.1712689.
ISNAD
Baş, Banu - Güven, Bayram - Sarıyıldız, Beyza. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 14/2 (01 Aralık 2025): 144-162. https://doi.org/10.46971/ausbid.1712689.
JAMA
1.Baş B, Güven B, Sarıyıldız B. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;14:144–162.
MLA
Baş, Banu, vd. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 2, Aralık 2025, ss. 144-62, doi:10.46971/ausbid.1712689.
Vancouver
1.Banu Baş, Bayram Güven, Beyza Sarıyıldız. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Vestibüler Fonksiyonların Objektif Değerlendirilmesi: Sistematik Bir Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Aralık 2025;14(2):144-62. doi:10.46971/ausbid.1712689

2560px-CC_BY-NC-ND.svg.png

Dergimizde yayınlanan çalışmalar CC BY-NC-ND 4.0 lisansı altında açık erişim olarak yayımlanmaktadır. 

Makale gönderme süreçleri ve "Telif Hakkı Bildirim Formu" hakkında yardım almak için tıklayınız.