Araştırma Makalesi

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları

Cilt: 11 Sayı: 35 20 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları

Öz

Kıbrıs meselesi, Türkiye ile Yunanistan’ı çatışmanın eşiğine getirecek kadar hassas konulardan biridir. Bazı dönem dünya gündeminin ilk sıralarında yer alan bu mesele, günümüze kadar hala çözüme kavuşamamıştır. Çözümsüzlüğün temel nedeni; Kıbrıs Ada’sındaki filli durumun Rumlar tarafından bir türlü kabullenilmemiş olması ve Rumların her türlü çözüm önerilerine karşı durmuş olmalardır. Rumların uzlaşmaz tutumunun temelinde, enosis düşüncesi yatmaktadır. Enosis düşüncesine açıktan açığa destek veren Yunanistan yönetimi, bir taraftan Kıbrıs’ta Rumlar üzerindeki nüfuzlarını canlı tutmaya çaba gösterirken diğer taraftan da İngiltere, Amerika ve hatta Türkiye ile görüşmeler yaparak Ada’da barışın tesisinden yana olduklarını dünya kamuoyuna göstermeye çalışmıştır. Ancak gerçekte Yunanistan’ın amacı; Kıbrıs’ta enosise ulaşmak için her türlü engellemeyi ortadan kaldırmaya yönelik çalışmalar yapmak olmuştur. Kıbrıs’taki İngiliz varlığını uluslararası dengelerle savuşturmak isteyen Yunanistan, gerek Amerika’nın gerekse Sovyetler Birliği’nin bazen doğrudan bazen ise dolaylı olarak desteğini almış, enosis düşüncesine giderek yaklaşmıştır. Bu bağlamda Ada’daki çözümsüzlüğün neden olduğu sorunları çok iyi kullanan Rumlar ve Yunanistan, Kıbrıs meselesini uluslararası alana taşıyarak Amerika ile Avrupa kamuoyunu etkilemeyi başarmıştır. Rum kilisesinin çalışmaları ve propagandalarıyla enosis düşüncesi, Ada’daki Rum milliyetçiliğini giderek militarizme sürüklemiştir. Böylece sağ ve komünist Rumları bir araya getiren ve onları Türk düşmanlığına sürükleyen temel ideoloji, enosis düşüncesidir ki bu aslında Yunanlıların Megali İdeasıyla da örtüşmektedir. Yunan Megali İdeasının enosis şekline bürünmesiyle birlikte Yunanlıların Kıbrıs’ı Helen Adası haline getirmeye yönelik çabaları da artmıştır. Bu çalışmada, Kıbrıs Cumhuriyetinin kurulmasından sonra Ada’daki Türklerin durumu incelenmiştir. Cumhuriyetin kurulmasından sonra Rumların Türklere yönelik tutumları ve bunun sonuçları çok yönlü sorgulamıştır. Yine Kıbrıslı Türklere yönelik Rumların saldırıları sonucu Türkiye’nin ve uluslararası camianın izlediği politika ve bunun sonuçları yaşanan olaylar üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır. İngiltere’nin Kıbrıs’taki hâkimiyetini korumak için izlemiş olduğu politika ve sonuçları, yine bu çalışmada ele alınmıştır. Rumların enosis düşüncesinden kaynaklı Türklere yönelik yapmış oldukları saldırıların Ada’daki dengeleri nasıl değiştirdiği sonuçlarıyla birlikte ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA)
  2. BCA, 030.01/ 133.865.4/ 08.03.1964; BCA, 030.01/ 64.394.29/ 1964; BCA, 030.01/ 71.452.4/ 19.02.1964.
  3. BCA, 030.01/38.328.9/11.08.1964; BCA, 030.01/16.89.10/ 00.11.1967.
  4. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 11, C: VIII, İçtima: 50, Tarih: 04.03.1959.
  5. Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 1, C: XXVII, Tarih: 29.02.1964.
  6. Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 1, C: XXVIII, Tarih: 11.03.1964.
  7. Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 2, C: II, Toplantı: 1, Tarih: 29.12.1965.
  8. Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem: 2, C: II, Tarih: 14.01.1966.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

13 Haziran 2023

Yayımlanma Tarihi

20 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

6 Mart 2023

Kabul Tarihi

19 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 11 Sayı: 35

Kaynak Göster

APA
Baytal, Y. (2023). Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 11(35), 950-974. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1260816
AMA
1.Baytal Y. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları. Avrasyad. 2023;11(35):950-974. doi:10.33692/avrasyad.1260816
Chicago
Baytal, Yaşar. 2023. “Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 11 (35): 950-74. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1260816.
EndNote
Baytal Y (01 Haziran 2023) Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 11 35 950–974.
IEEE
[1]Y. Baytal, “Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları”, Avrasyad, c. 11, sy 35, ss. 950–974, Haz. 2023, doi: 10.33692/avrasyad.1260816.
ISNAD
Baytal, Yaşar. “Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 11/35 (01 Haziran 2023): 950-974. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1260816.
JAMA
1.Baytal Y. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları. Avrasyad. 2023;11:950–974.
MLA
Baytal, Yaşar. “Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 11, sy 35, Haziran 2023, ss. 950-74, doi:10.33692/avrasyad.1260816.
Vancouver
1.Yaşar Baytal. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşu, Türklerin Ada’daki Durumu ve Rum Tedhiş Faaliyetlerinin Sonuçları. Avrasyad. 01 Haziran 2023;11(35):950-74. doi:10.33692/avrasyad.1260816

Cited By

 27448 27618 27616   27615  27574 27609   27627


Avrasyad''de yayınlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu sadece yazarlarına ait olup Avrasyad''nin görüşlerini yansıtmazlar. Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası