KAMBUR TİPOLOJİSİ: NECATİ TOSUNER’İN “KAMBUR” HİKAYESİ İLE ŞULE GÜRBÜZ’ÜN KAMBUR ROMANININ TİPOLOJİK OLARAK KARŞILAŞTIRILMASI

Öz

Engellilik, standart beden ölçüleri çerçevesinde bio- fiziksel görünümdeki farklılıklardan dolayı toplumda hâkim olan “normallik” ideolojisinin dışında kalmaya neden olur. Bu durum sosyal hayata normallerin engellileri damgalaması, dışlaması ve ötekileştirmesi olarak yansıyabilmektedir. Böylece engelli birey, maruz kaldığı damgayı içselleştirip kendini toplumdan soyutlayarak içine kapanma, kırgınlık, mutsuzluk, öfke ve nefret gibi duygular geliştirebilmektedir. Damgalanarak ötekileştirilen engelli bireylerin zamanla kendilik algılarında bozulma görülebilmektedir. Böylece bu bireylerde obsesif kompulsif bozukluklar, şizoid kişilik bozukluğu, depresyon ve melankoli gibi psikolojik sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu toplumsal bakış nedeniyle öykü ve romanlarda da engelli karakterlerin genel olarak kötücül, lanetlenmiş, muhtaç, olay örgüsüne etkisi olmayan figüratif tipler olarak ele alındığı görülür. Genel anlamda engelli, özel anlamda kambur kahramanlar edebî metinlerde ana karakter olarak daha az karşımıza çıkarlar. Türk öyküsü ve romanında da kambur kahramanlar nispeten azdır. Bu çalışmada Şule Gürbüz’ün Kambur adlı romanında ve Necati Tosuner’in “Kambur” adlı öyküsünde baş kahraman olarak yer alan kambur karakterleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Genel bir sonuç olarak söylenebilir ki, her iki kamburun da maruz kaldığı toplumsal damgalama ve ötekileştirme karşısında Necati Tosuner’in Kambur’u içinde beslediği öfke, nefret, kırgınlık gibi duygularına rağmen hayata tutunmayı tercih ederken Şule Gürbüz’ün Kambur’unun maruz kaldığı damgalanma sonucu intiharı göze alacak kadar kendilik algısı bozulmuş bir bireye dönüştüğü tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Roman
• öykü
• tipoloji
• kambur
• damgalama

HUNCHBOUR TYPOLOGY: A TYPOLOGICAL COMPARISON OF NECATİ TOSUNER’S “KAMBUR” STORY AND ŞULE GÜRBÜZ’S KAMBUR NOVEL

Öz

Disability causes being left out of the dominant ideology of “normality” in society due to differences in bio-physical appearance within the framework of standard body measurements. This situation can be reflected in social life as normal people stigmatize, exclude and alienate the disabled. Thus, the disabled individual can internalize the stigma he/she is exposed to and isolate himself/herself from society, developing feelings such as withdrawal, resentment, unhappiness, anger and hatred. Disabled individuals who are stigmatized and alienated can experience a deterioration in their self-perception over time. Thus, psychological problems such as obsessive-compulsive disorders, schizoid personality disorder, depression and melancholy can occur in these individuals. Due to this social perspective, it is seen that disabled characters are generally treated as evil, cursed, needy and figurative types that have no effect on the plot in stories and novels. Disabled heroes in general and hunchback heroes in particular appear less frequently as main characters in literary texts. Hunchback heroes are also relatively rare in Turkish stories and novels. In this study, the hunchback characters, who are the main characters in Şule Gürbüz’s novel “The Hunchback” and Necati Tosuner’s story “The Hunchback”, were comparatively examined. As a general result, it can be said that while Necati Tosuner’s Hunchback preferred to hold on to life despite the feelings of anger, hatred and resentment he harbored within him in the face of social stigmatization and alienation that both hunchbacks were exposed to, it was determined that Şule Gürbüz’s Hunchback turned into an individual whose self-perception was so distorted that she would risk suicide as a result of the stigmatization she was exposed to.

Anahtar Kelimeler

• Novel
• story
• typology
• hunchback
• stigmatization

Kaynakça

1. Acar, Mehpare, Tuba. 2015. “XX. Yüzyıl Türk Romanında Engelli Karakterlerin Küçük Ağa ve Köyün Kamburu Romanları Çerçevesinde Değerlendirilmesi”. Yüksek Lisans Tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
2. Aras Emel. 2021. “Postmodern Yazında “Diyalektik Duyuş”: Şule Gürbüz’ün Kambur’u”. Erdem 81: 23-40.
3. Avcı, Hasan. 2022. “Coşkuyla Ölmek: Şule Gürbüz’ün Hikâyelerinde Şizoid Görüngü”. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi 5(9): 71-78.
4. Baysal, Gülsüm, Özge, Doğanavşargil. 2013. Damgalanma ve Ruh Sağlığı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 22(2): 239-251.
5. Braddock, L. David, Parish, L. Susan. 2011. “Sakatlığın Kurumsal Tarihi”, Sakatlık Çalışmaları, Der. Dikmen Bezmez vd. Çeviren: Ferit Burak Aydar. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
6. Cobutoğlu, Serap, Aslan. 2024. “Türk Hikâyesinde Bedensel Bir Damga/Stigma Olarak ‘Kambur/Kamburluk’”. Özel Gereksinimli Çocuk Anneleri. (Ed. Ş. Çağın vd.). İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları.
7. Durgut, Hüseyin. 2013. Türk Dilinde Bedensel Özürleri İfade Eden Sözler Üzerine. Akademik Kaynak 1(1): 26-33.
8. Eco, Umberto. 2009. Çirkinliğin Tarihi. Çev. A. Uysal-Özgü Çelik- Duygu Arslan. İstanbul: Doğan Kitap.

9. Eliaçık, Pınar Akman. 2019. “Necati Tosuner’in Roman ve Öykülerinin Yapısal, Tematik ve Psikanalitik Açıdan İncelenmesi”. Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Diyarbakır.
10. Eryılmaz, Uğur. 2012. “Viyana Klasik Döneminde Kontrbas Çalgısının Yeri”. Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
11. Foucault, Michel. 2006. Deliliğin Tarihi. Çev. M. Ali Kılıçbay. 4. Baskı. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
12. Goffman, Erving. 2014. Damga Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar. Ankara: Heretik Yayınları.
13. Gökşen, Bahanur, Garan. 2022. “Sakatlık Çalışmaları Bağlamında Suat Derviş’in Kara Kitap ve Şule Gürbüz’ün Kambur Adlı Eserlerine Bir Bakış”. Selçuk 7. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Bildiri Kitabı. Ed. G. Gürcay, A. Manafidizaji. 617-624.
14. Gürbüz, Şule. 2017. İstanbul: İletişim Yayınları.
15. Hugo, Victor. 2014. Notre Dame’ın Kamburu. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
16. Masterson, James. F. ve Klein Ralph. 2013. Kendilik Bozuklukları Tedavide Yeni Ufuklar Masterson Yaklaşımı. Ed. T. Özakkaş, Çev. M. Yönten, N. Gazioğlu. İstanbul: İklim Ofset
17. Okumuş, Ejder. 2011. “Bedene Müdahalenin Sosyolojisi”. Beden Sosyolojisi. Ed. Kadir Canatan. İstanbul: Açılım Kitap.