SOCIAL IMPLICATIONS OF THE CONFLICT BETWEEN AZERBAIJAN AND ARMENIA FROM 1988 TO 2025

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 46, 417 - 436, 15.12.2025

Raheb Mohammadi Ghanbarlou

https://doi.org/10.33692/avrasyad.1741541

https://izlik.org/JA92BS42CR

Öz

In the last decades of the 20th century, the power vacuum created by the collapse of the Soviet Union, territorial disputes of some ethnic groups with multiple ethno-religious formations and lack of political development led to the anarchic nature of the South Caucasus region. Today, rapid and profound information and communication developments in various global spheres, especially in regions with diverse and plural identities, have caused serious damage and challenges. In fact, there is hardly a region in the international arena with diverse identities that does not face challenges and identity dilemmas. This study aims to examine the social repercussions of the conflicts between Azerbaijan and Armenia from the Nagorno-Karabakh conflict in 1988 to 2025, including identity, patriotism, national consciousness, sacralization of national identity and anomie. The effects of ethnic conflicts are evaluated through the structural functionalist approach. Therefore, the theoretical framework of the study is based on the views of Durkheim, one of the fathers of this approach. This study, which is based on qualitative research method, was carried out by document analysis method through secondary sources. The study argues that the emphasis on identity differences reproduces a culture of violence between the two countries, which leads to consequences such as patriotism, reconstruction of national consciousness and anomie. For Armenia, anomie and identity crisis were the inevitable sociological consequences of the post-war period. The war led to a norm breakdown and identity confusion in Armenia. In Armenia, the collective identity was seriously questioned after the defeat. In Azerbaijan, the high identity energy generated by the victory faces questions of sustainability and justice. It should be noted that in both societies these processes have the potential to lead to fragility unless strategies for social resilience against anomie are developed.

Anahtar Kelimeler

Azerbaijan , Armenia , Karabakh , National consciousness , Social Solidarity , Identity Conflict.

1988’TEN 2025’E KADAR AZERBAYCAN VE ERMENİSTAN ARASINDAKİ ÇATIŞMALARIN TOPLUMSAL İZDÜŞÜMLERİ

https://izlik.org/JA92BS42CR

Öz

20. yüzyılın son on yıllarında, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının yarattığı iktidar boşluğu, bazı etnik grupların çoklu etnik-dinsel oluşumlara sahip toprak anlaşmazlıkları ve siyasi gelişme eksikliği, Güney Kafkasya bölgesinin Anarşik bir yapıya sahip oluşmasına yol açmıştır. Günümüzde çeşitli küresel alanlarda, özellikle de çeşitli ve çoğul kimliklere sahip bölgelerde yaşanan hızlı ve köklü bilgi ve iletişim gelişmeleri, ciddi zararlara ve zorluklara yol açmıştır. Öyle ki, uluslararası alanda çeşitli kimliklere sahip olup da zorluklarla ve kimlik ikilemleriyle karşı karşıya olmayan bir bölge neredeyse yoktur. Bu çalışma, 1988 yılında başlayan Dağlık Karabağ çatışmasından 2025 yılına kadar uzanan süreçte Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki çatışmaların kimlik, vatanseverlik, ulusal bilinç, ulusal kimliğin kutsallaştırılması ve anomi gibi toplumsal yansımalarını incelemeyi amaç edinmiştir. Etnik çatışmaların etkileri, yapısal işlevselci yaklaşım üzerinden değerlendirilmiştir. Dolayısıyla çalışmanın kuramsal çerçevesi bu yaklaşımın fikir babalarından olan Durkheim’ın görüşlerine dayandırılmıştır. Nitel araştırma yöntemine dayanan bu çalışma, ikincil kaynaklar üzerinden doküman analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kimlik farklılıklarına yapılan vurgunun iki ülke arasında bir şiddet kültürünü yeniden ürettiğini, bu durumun da vatanseverlik, ulusal bilincin yeniden inşası ve anomi gibi sonuçlara yol açtığı düşünülmektedir. Ermenistan açısından elde edilen sonuç anomi ve kimlik krizi, savaş sonrası dönemin bu ülke için kaçınılmaz sosyolojik sonuç olmuştur. Savaş, Ermenistan’da bir norm kırılması ve kimlik karmaşası doğurmuştur. Ermenistan’da mağlubiyet sonrası kolektif kimlik ciddi bir sorgulamaya girmiştir. Azerbaycan’da ise zaferin oluşturduğu yüksek kimlik enerjisi, sürdürülebilirlik ve adalet sorularıyla karşı karşıyadır. Unutulmamalıdır ki her iki toplumda da bu süreçler, anomiye karşı toplumsal dayanıklılık stratejileri geliştirilmedikçe kırılganlığa yol açma potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Azerbaycan , Ermenistan , Karabağ , Ulusal bilinç , Toplumsal Dayanışma , Kimlik Çatışması

Kaynakça

• Abbasov, Nail ve Souleimanov, Emil. 2022. “Azerbaijan, Israel, and Iran: An unlikely triangle shaping the Northern Middle East.” Middle East Policy, 29(1), 139–153.
• Abushov, Kavus. 2019. “Russian foreign policy towards the Nagorno-Karabakh conflict: Prudent geopolitics, incapacity or identity?” East European Politics, 35(1), 72–92. https://doi.org/10.1080/21599165.2019.1579711
• Akalın, Özmen. 2021. “Emile Durkheim’ın sosyolojik yaklaşımında savaş ve savaşın toplum üzerindeki etkileri.” Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(28), 248–265.
• Arend, Hannah. 2018. Şiddet üzerine. İstanbul: İletişim.
• Askerov, Abbas. 2020. “The Nagorno Karabakh conflict: The beginning of the Soviet end. In Post-Soviet Conflicts: The Thirty Years’ Crisis” (pp. 55–82). United States: Lexington Books. Azizi, Hamidreza ve Hamidfar, Hamidreza. 2020. “Continuity and change in Iran’s approach toward the Nagorno-Karabakh crisis (1997–2018).” Geopolitics Quarterly, 16(60), 165–189.
• Baghdassarian, Anoush. 2020. “The history behind the violence in Nagorno-Karabakh.” Lawfare Blog. https://www.lawfareblog.com/history-behind-violence-nagorno-karabakh
• Calhoun, Craig. 2012. Milliyetçilik. Çev. Bilgen Sütçüoğlu. İstanbul: Bilgi Üniversitesi.
• Cornell, Svante. 2011. “The international politics of the Armenian-Azerbaijani conflict: The original “frozen conflict” and European security. Palgrave Macmillan.
• Creswell, John. W. 2017. Araştırma deseni. Ankara: Eğiten Kitap.
• Durkheim, Emile. 1994. Sosyolojik metodun kuralları. Çev. Enver Aytekin. İstanbul: Sosyal Yayınları.
• Durkheim, Emile. 2011. Dinsel hayatın ilkel biçimleri. Çev. Fuat Aydın. Ankara: Kalkan Matbaacılık.
• Durkheim, Emil. 2015. İntihar. Çev. Zühre İlkgelen, İstanbul: Pozitif Yayınları.
• Durkheim, Emile. 2016. Ahlak ve toplum. Çev. Duygu Çenesiz. İstanbul: Pinhan Yayınları.
• Durkheim, Emile. 2018. Toplumsal işbölümü. Çev. Özer Ozankaya. İzmir: Cem Yayınevi.
• Düzce, Mesut. 2017. “Emile Durkheim’da bir sivil din olarak milliyetçilik ve vatanseverlik.” Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 10(52), 645–653.
• Eulriet, Irène. 2010. Durkheim and approaches to the study of war. Durkheimian Studies / Études Durkheimiennes, 16, 59–76. http://www.jstor.org/stable/23871070
• Euronews. 2024. Aliyev: Dağlık Karabağ'da yeniden yerleştirme eylülde başlayacak. https://tr.euronews.com/2024/05/29/aliyev-daglik-karabagda-yeniden-yerlestirme-eylulde-baslayacak
• Ghanbariyan, Behzasd. 2015. “İran toplumunda dini kimlik: Çalışmaların sistematik bir incelemesi.” Uygulamalı Sosyoloji Dergisi, 26(3), 117–138.
• Goodarzi, Hassan. 2005. Etnik çatışmalarda temel kavramlar. Tahran: Ulusal Çalışmalar Enstitüsü.
• Goudarzi, Hassan. 2022. Etnik çalışmalarda temel kavramlar. Tahran: Ulusal Çalışmalar Enstitüsü.
• Guliyev, Farhad. 2022. “Azerbaijan’s victory in the Second Karabakh War: Implications for state-society relations.” Caucasus Survey, 10(2), 145–160.
• Habibi, Ahmad. 2024. Ermenistan ve savaşan ülkelerin kaçınılmaz kaderi. Savalan Birliği Gazetesi, 7(58).
• Hobsbawm, Eric John. 2010. Milletler ve milliyetçilik. Çev. Osman Akınhay, İstanbul: Ayrıntı.
• İlahinia, Mohammad. 2021. “Azerbaycan ve Ermenistan savaşları.” Siyasal Bilimler Dergisi, 2(5), 105–134.