AN ANALYSIS OF SUAD'IN MEKTUBU: SELF-OTHER-SELF

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 46, 519 - 550, 15.12.2025

İbrahim Şahin

https://doi.org/10.33692/avrasyad.1781553

Öz

Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1963), one of the renowned artists of Modern Turkish literature, about whose life and works numerous studies have been prepared, had his papers donated to the Institute of Turkish Studies at Istanbul University by his brother Kenan Tanpınar after his death for researchers to examine. During our examination of the aforementioned papers in 2017, we came across a text titled “Suad's Letter” among the manuscripts, which we published in 2018 in the academic journal Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları (New Turkish Literature Studies). However, during a subsequent examination of the same manuscripts, we discovered that Tanpınar had prepared a composition plan for the work titled “Suad's Letter.” Tanpınar had already mentioned in Huzur that Suat, the protagonist of the novel, left a letter before committing suicide. Years later (1952), in an interview, he mentioned that he would publish the letter separately, but he died before he could do so. It seems that Ahmet Hamdi Tanpınar worked on the letter from time to time, but after a while, the drafts he worked on were forgotten.
Our article, titled “An Analysis of Suad's Letter: Self-Other-Self,” is essentially a palimpsestic analysis text. We tried to understand how much of the titles Tanpınar recorded in the “plan” of Suad's Letter, which we found among the drafts, he was able to construct, how much he was unable to construct, and for what reasons he included the relevant titles in the plan. Undoubtedly, a palimpsestic study requires the inclusion in the analysis of the text of any possible relationships that may exist between the author and the text, between the author's other works and the text, and even between the author's private life and the text. For this reason, we occasionally referred to Tanpınar's biography, his other literary texts, and especially to “Suad's Letter,” which we have today, even if only in draft form. The outline of the text titled Suad's Letter provides clues about how Tanpınar conceived and constructed a literary work. Tanpınar, who constructed his novels and stories around the contrasts in the characters' temperaments and worldviews, created types in his literary works that could be interpreted as social symbols through conceptual allegory. Therefore, the plan of his Suad's Letter is about the relationship between three subjects: Self – Other – Self.

Anahtar Kelimeler

Ahmet Hamdi Tanpınar , Suad's Letter , The Plan of Suad's Letter

SUAD’IN MEKTUBU ÜZERİNE BİR İNCELEME: KENDİ-ÖTEKİ-KENDİ

Öz

Hayatı ve eserleri hakkında birçok çalışma hazırlanan Modern Türk edebiyatının tanınmış sanatkârlarından Ahmet Hamdi Tanpınar’ın (1901-1963) ölümünden sonra kendisine ait evrak kardeşi Kenan Tanpınar tarafından araştırmacıların incelemesi amacıyla İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’ne bağışlanmıştır. Bahsi geçen evrak üzerinde 2017 senesinde yaptığımız incelemeler sırasında müsveddeler arasında rastladığımız “Suad’ın Mektubu” adlı metni 2018 senesinde Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları adlı akademik dergide yayınlamıştık. Fakat aynı müsveddeler arasında daha sonra yaptığımız inceleme sırasında Tanpınar’ın “Suad’ın Mektubu” adlı çalışmaya ait bir kompozisyon planı hazırladığını gördük. Tanpınar Huzur romanının kahramanı Suat’ın intihar etmeden evvel bir mektup bıraktığından Huzur’da zaten söz etmekteydi. Yıllar sonra (1952) kendisi ile yapılan bir mülakatta söz konusu mektubu ayrıca yayınlayacağından söz etmiş fakat yayınlayamadan ölmüştür. Anlaşılan Ahmet Hamdi Tanpınar bahsi geçen mektup üzerinde zaman zaman çalışmış fakat bir süre sonra üzerinde çalıştığı müsveddeler bir kenarda unutulmuştur.
“Suad’ın Mektubu Üzerine Bir İnceleme: Kendi-Öteki-Kendi” başlıklı bu makalemiz esasen bir palimpsestik analiz metnidir. Tanpınar’ın, müsveddeler arasında bulduğumuz Suad’ın Mektubu’nun “plan”ında kaydettiği başlıkların ne kadarını kurguladığını ne kadarını kurgulayamadığını ve hangi sebeplerle ilgili başlıkları plana dâhil ettiğini anlamaya çalıştık. Şüphesiz palimpsestik bir çalışma yazarla metin arasında, yazarın diğer eserleri ile metin arasında hatta özel hayatla metin arasında var olabilecek münasebetlerin de metnin analizine dâhil edilmesini gerektirir. Bu sebeple zaman zaman Tanpınar biyografisine, Tanpınar’ın diğer edebi metinlerine ve bilhassa müsvedde halinde de olsa bugün elimizde bulunan “Suad’ın Mektubu”’na atıflarda bulunduk. Suad’ın Mektubu adlı metnin planında, Tanpınar’ın bir edebi eseri nasıl tasavvur ettiğine, kurguladığına dair ipuçları vardır. Roman ve hikâyelerini kahramanların mizaçlarının, dünya görüşlerinin zıtlıkları üzerine kurgulayan Tanpınar, edebi eserlerinde kavramsal alegori yoluyla içtimai sembol olarak yorumlanabilecek tipler inşa etmiştir. Dolayısıyla onun Suad’ın Mektubu’nun planı, üç özne arasındaki ilişki hakkındadır: Kendi – Öteki – Kendi – Kendi.

Anahtar Kelimeler

Ahmet Hamdi Tanpınar , Suad’ın Mektubu , Suad’ın Mektubu’nun Planı.

Kaynakça

• Cioran, Emil. 2016. Doğmamış Olmanın Sakıncası Üstüne. Çev. Kenan Sarıalioğlu. İstanbul: Metis Yayınları.
• Dillon, Sarah. 2017. Palimpsest: Edebiyat, Eleştiri, Kuram. Çev. Ferit Burak Aydar. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
• Flaubert, Gustave. Gönül ki Yetişmekte. Çev. Cemal Süreya. İstanbul: Adam Yayınları.
• Nayır, Yaşar Nabi. 1953. Edebiyatçılarımız Konuşuyor. İstanbul: Varlık Yayınları.
• Okay, Orhan. 2012. Bir Hülya Adamının Romanı. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Şahin, İbrahim. 2017a. “Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Suad’ın Mektubu Başlıklı Müsveddeleri”. Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları 9(17): 216-308.
• Şahin, İbrahim. 2017b. “Mümtaz mı Suad mı?”. Türk Dili Dergisi 783: 6-18.
• Şahin, İbrahim. 2020a. “Tanpınar’ın Nerval’ine Dair”, Türkbilig 40: 161-180.
• Şahin, İbrahim. 2020b. “Tanpınar Biyografisine ve Poetikasına Katkı”, Türük Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 8(23): 15-50.
• Şahin, İbrahim. 2024. Haz ve Günah. Ankara: Doğubatı Yayınları. Tanpınar, Ahmet Hamdi. 2014. Bütün Şiirleri. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Tanpınar, Ahmet Hamdi. 2015a. Huzur. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Tanpınar, Ahmet Hamdi. 2015b. Yahya Kemal. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Tanpınar, Ahmet Hamdi. 2015c. Yaşadığım Gibi. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Tanpınar, Ahmet Hamdi. 2015d. Günlüklerin Işığında Tanpınar’la Başbaşa. Haz. İnci Enginün – Zeynep Kerman. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Tanpınar, Ahmet Hamdi. 2015e. Hikâyeler. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Tanpınar, Ahmet Hamdi. 2016. Edebiyat Üzerine Makaleler. İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Valery, Paul. 1991. Eupalinos ve Öteki Söyleşiler. Çev. Tahsin Yücel. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Valery, Paul. 2016. Monsieur Teste. Çev. Ayberk Erkay. İstanbul: Everest Yayınları. İÜTAE (İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü). Tanpınar Koleksiyonu, 468-469.