KUŞAKLARARASI DAYANIŞMA BAĞLAMINDA TAZELENME ÜNİVERSİTESİ: SOSYOLOJİK BİR DEĞERLENDİRME

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 1 , 483 - 509 , 15.03.2026

Hülya Çakır

https://doi.org/10.33692/avrasyad.1831053

https://izlik.org/JA77ZT78UM

Öz

Kuşaklararası dayanışma, yapısı gereği farklı yaş gruplarındaki bireylerin birbirleriyle iş birliği yaparak toplumsal sorunlara çözüm üretmeleri, bilgi ve deneyim paylaşmaları, birbirlerini desteklemelerine olanak sağlamaktadır. Bu anlamda kuşaklararası dayanışma mikro düzeyde birey ve kuşaklararası ilişki, etkileşim ve dayanışmayı teşvik etmekte makro boyutta da kültürel miras aktarımı, toplumsal bağların güçlendirilmesi, eşitsizliklerin azaltılması, toplumsal kalkınma başlıklarında olumlu yönde değişme ve gelişme dinamiği yaratabilmektedir. Günümüzde artan yaşam süresi, yaşlı nüfus oranındaki yükseliş ve aktif yaşlanma politikalarının önem kazanması, ileri yaş bireylerin toplumsal hayata katılımını destekleyen eğitim modellerini gündeme getirmektedir. Tazelenme Üniversitesi bu anlamda yaşlıların bilgi ve becerilerini tazeleyebilmeleri, toplumsal etkileşimde bulunabilmeleri vb. açısından kuşaklararası dayanışma ortamı sunan, toplumsal hayata katılımlarını destekleyen bir program örneğidir. Bu açıdan çalışma, yaşlı bireylerin yaşam boyu öğrenme süreçlerine katılımını teşvik eden, genç kuşaklarla etkileşimde bulunmalarını sağlayan tazelenme üniversitesinin sosyal etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesini kuşaklararası ilişkileri yapısal, fonksiyonel, normatif, duygusal, değer benzerliği ve iletişim vb. çok boyutlu açıdan değerlendiren kuşaklararası dayanışma kuramı ile yaşlı bireylerin sürekli öğrenme, katılımı ve işlevselliğini destekleyen yaşam boyu öğrenme ve aktif yaşlanma kuramları oluşturmaktadır. Sosyolojik açıdan bu çalışma, kültürel aktarım süreçlerinde farklı yaş gruplarının birbirlerine nasıl katkı sağladığı, süreçlerin toplumsal bağları güçlendirip güçlendirmediği ve sosyal uyum üzerinde nasıl bir etki yarattığına odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kuşaklararası Dayanışma , Kültürel Aktarım , Aktif Yaşlanma , Tazelenme Üniversitesi.

RENEWAL UNIVERSITY IN THE CONTEXT OF INTERGENERATIONAL SOLIDARITY: A SOCIOLOGICAL EVALUATION

https://izlik.org/JA77ZT78UM

Öz

Intergenerational solidarity, by its very nature, enables individuals from different age groups to cooperate with each other to produce solutions to social problems, share knowledge and experience, and support each other. In this sense, intergenerational solidarity encourages individual and intergenerational relationships, interaction and solidarity at the micro level, and can create positive change and development dynamics in the areas of cultural heritage transfer, strengthening social ties, reducing inequalities and social development at the macro level. Today, increasing life expectancy, the rising proportion of the elderly population, and the growing importance of active aging policies are bringing to the forefront educational models that support the participation of older individuals in social life. In this sense, the Refreshment University is an example of a program that offers an environment of intergenerational solidarity, enabling older people to refresh their knowledge and skills, engage in social interaction, etc., and supporting their participation in social life. In this respect, the study aims to examine the social effects of the refreshing university, which encourages the participation of older individuals in lifelong learning processes and enables them to interact with younger generations. The theoretical framework of the study consists of the intergenerational solidarity theory, which evaluates intergenerational relations from a multidimensional perspective such as structural, functional, normative, emotional, value similarity and communication, and the lifelong learning and active aging theories, which support the continuous learning, participation and functionality of older individuals. From a sociological perspective, this study focuses on how different age groups contribute to each other in cultural transmission processes, whether these processes strengthen social ties, and how they affect social cohesion.

Anahtar Kelimeler

Intergenerational Solidarity , Cultural Transmission , Active Aging , Refreshment University.

Kaynakça

• Atak, N. Ü. (2016). X-Y-Z kuşakları ve kuşaklararası farklılıkların yönetimi. Nobel Yayınevi.
• Aydın, A., Aydın Sayılan A. (2014). Aktif yaşlanma ile yaşam boyu öğrenme arasındaki ilişkiye teorik bir bakış. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 4(2), 76-81. https://ijses.org/index.php/ijses/article/view/129
• Aydın, N. (2020). Z kuşağı ve din. (Tez No. 647609). [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
• Baybora, D (2010). Çalışma yaşamında yaş ayrımcılığı ve Amerika Birleşik Devletleri’nde yaş ayrımcılığı düzenlemesi üzerine. Çalışma ve Toplum Dergisi, 1-30. https://izlik.org/JA86JL83ND
• Bengtson, V. L. ve Roberts, R.E.L. (1991). Intergenerational solidarity in aging families: An example of formal theory construction. Journal of Marriage and The Family, 53(4), 857. https://doi.org/10.2307/352993
• Bengtson, V. L. (2001). The burgess award lecture: beyond the nuclear family: the increasing importance of multigenerational bonds. Journal of Marriage and the Family, 63(1), 1–16. https://www.jstor.org/stable/3599955
• Berkman, L. F. ve Glass T. (2000). Social integration, social networks, social support and health. (in social epidemiology). Oxford Academic Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780195083316.003.0007
• Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
• Buz, S (2015). Yaşlı bireylere yönelik yaş ayrımcılığı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(53), 268-278. https://doi.org/10.17755/esosder.89453
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (27. baskı). Pegem Akademi.
• Bytheway, B. (2005). Ageism. Open University Press.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
• Demiray, U. (1990). “Üçüncü yaş üniversitesi” kavramı uygulama örnekleri ve bir öneri. Kurgu Dergisi, 8, 435-469. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1503893
• Derman, O. (2014). Niçin nesiller arası yaklaşımlar? (Eds. Gürkan Akçaer, Orhan Derman, Damla Güner ve Zeynep Tüzün) (Aktif yaşam için nesillerarası etkileşim modeli). Hacettepe Üniversitesi Basımevi.