ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА

Elmira Hamitova

doi:10.33692/avrasyad.509317

ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА

Öz

Белгілі бір ұлт тілінің сөздік құрамынан орын алып, белсенді қолданыста жүрген сөздер түрлі лингвистикалық және экстралингвистикалық себептерге байланысты ескіріп, сирек жұмсалатын болып немесе мағынасы көмескіленіп, қолданыстан мүлдем шеттеп қалуы мүмкін. Қолданылу дәрежесі әр түрлі салғырт (пассив) лексиканы құрайтын сондай көнерген сөздер қазақ тілінде аз емес. Бұл мақалада көнерген сөздердің екі түрі болып табылатын, қазақ тіліндегі тарихи сөздер мен архаизмдер қарастырылады. Көнерген сөздердің мағыналарындағы ақпараттардың бәрін жарамсыз, ескірген деп қарауға болмайды. Керісінше, ғасырлар қойнауында тұнып тұрған сырларды, мәдениетіміз бен тарихымызға қатысты аса құнды ақпараттарды көнерген сөздердің мағынасын анықтау арқылы алуымызға болады. Ендеше, көнерген сөздерді құнды ақпарат көзі ретінде танымауға негіз жоқ. Мақала барысында тілші ғалымдар арасында көнерген сөздерді терминқор қалыптастырудың тұрақты көзі ретінде танып, бұл көзді тиімді пайдалану қажет деп санайтын ғалымдар пікірі айтылады. Көнерген сөздердің мағынасын жаңғыртып пайдалану арқылы, терминқорды ұлт тілі негізінде ұдайы байытып отыруға болатыны, сонымен қатар көнерген сөздердің зерттелу тарихы туралы да сөз болады.

Anahtar Kelimeler

Қазақ тілі,көнерген сөздер,тарихи сөздер,архаизмдер

Kaynakça

ALIBEK G., (2006), Söz mağınası jane akparat. Oku kuralı, А.: «Atlas baspası». BELOUSOVA A.S., (1990), Ustarevşiye slova // Lingvstiçeskii, ensiklopediçeskii slovar, М.:«Nauka».
GALPERİN İ., (1974), İnformativnost edinic yazika, М.: «Nauka».
MANKEEVA J.A., (1997), Madeni leksikalık ulttık sipatı, А.: «Rauan».
MAHMUTOV A., (1962), М. Auezovtın “Abay jolı” romanındağı konergen sözder // Kazak tılının tarihı men dialektologiyasının maselelerı: 4-şığuı, А.: «Mektep».
MAHMUDOV А., (1963), Arhaizmi, istorizmi v kazahskom yazıke: avtoreferat kandidata istoriçeskih nauk., A.
MUSABEKOVA F., (1982), Kazak tılının praktikalık stilistikası, А.: «Mektep».
KALİULI Ğ., Bolğanbayev A., (2004), Kazırgı kazak tılının leksikologiyası men frazeologiyası, А.: «Okulık».
NURMAĞANBETOV A., (1994), Bes juz bes söz, А.: «Rauan».

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Elmira Hamitova Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

15 Ocak 2016

Gönderilme Tarihi

30 Kasım 2015

Kabul Tarihi

1 Aralık 2015

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 4 Sayı: 8

DOI

https://doi.org/10.33692/avrasyad.509317

IZ

https://izlik.org/JA77UE73ZP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Hamitova, E. (2016). ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 4(8), 206-218. https://doi.org/10.33692/avrasyad.509317

AMA

1.Hamitova E. ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА. Avrasyad. 2016;4(8):206-218. doi:10.33692/avrasyad.509317

Chicago

Hamitova, Elmira. 2016. “ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 4 (8): 206-18. https://doi.org/10.33692/avrasyad.509317.

EndNote

Hamitova E (01 Ocak 2016) ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 4 8 206–218.

IEEE

[1]E. Hamitova, “ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА”, Avrasyad, c. 4, sy 8, ss. 206–218, Oca. 2016, doi: 10.33692/avrasyad.509317.

ISNAD

Hamitova, Elmira. “ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 4/8 (01 Ocak 2016): 206-218. https://doi.org/10.33692/avrasyad.509317.

JAMA

1.Hamitova E. ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА. Avrasyad. 2016;4:206–218.

MLA

Hamitova, Elmira. “ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 4, sy 8, Ocak 2016, ss. 206-18, doi:10.33692/avrasyad.509317.

Vancouver

1.Elmira Hamitova. ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ ЭТНОМӘДЕНИ ТАРИХ ПЕН ТІЛДІК ПРОЦЕСТЕРДІҢ «АҚПАРАТ КӨЗІ» – КӨНЕРГЕН СӨЗДЕР ХАҚЫНДА. Avrasyad. 01 Ocak 2016;4(8):206-18. doi:10.33692/avrasyad.509317

Cited By

SEMANTIC PROCESSES INMODERN KAZAKH TERMINOLOGY

Tiltanym

https://doi.org/10.55491/2411-6076-2023-3-85-94

THE SEMANTICS OF OLD-BOOK WORDS IN THE MODERN LITERARY LANGUAGE (based on the novel by writer Qazhyqumar Shabdanuly “Pana”)

Tiltanym

https://doi.org/10.55491/2411-6076-2024-2-89-99