TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ve EKONOMİK BÜYÜME: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN PANEL VERİ ANALİZİ

Ekonomilerin nasıl büyüdüğünü anlamak ve neden bazı ülkelerin diğer ülkelerden daha hızlı büyüdüğünü açıklamak cazibesini her dönemde koruyan konulardan biridir. Geleneksel büyüme teorilerinde iktisadi büyümenin kaynaklarının baĢta fiziksel sermaye olmak üzere, emek ve doğal kaynak olduğu kabul edilmiĢtir. Ancak sonraki dönemlerde yapılan çalıĢmalarda değiĢen ekonomik ve sosyal Ģartlara bağlı olarak ekonomik büyümenin sadece bu faktörlerle açıklanamayacağı ortaya konulmuĢtur. Solow (1956) yaptığı çalıĢmada büyümenin esas itibariyle sermaye ve emek artıĢı değil “Solow Artığı” olarak ifade edilen toplam faktör verimliliğine bağlı olduğunu savunmuĢtur. Bu çalıĢmada, toplam faktör verimliliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi seçilmiĢ 20 GeliĢmekte olan ülke için 1991-2017 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak panel veri tekniğiyle analiz edilmiĢtir. Ampirik analiz kısmında ilk olarak yatay kesit bağımlılığı ve testleriyle sınanmıĢ ve sonrasında serilerin durağanlığı MADF ve Hadri-Kurozumi (2012) panel birim kök testleriyle incelenmiĢtir. DeğiĢkenlerin eğim katsayılarının homojenliği Delta testiyle araĢtırıldıktan sonra, modele ait uzun dönem regresyon katsayıları ise CCE yöntemiyle tahmin edilmiĢtir. Tahmin sonuçlarına göre, ülkelerin tamamında uzun dönemde toplam faktör verimliliği, emek ve sermayedeki artıĢın ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve istatistiki olarak anlamlı etkilere sahip olduğu belirlenmiĢtir. Toplam faktör verimliliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin ülkeden ülkeye değiĢtiği ve diğer değiĢkenlere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiĢtir. Bu sonuçlar ekonomik büyümenin esas kaynağının toplam faktör verimliliği olduğu görüĢünü savunan Solow büyüme modeli ile örtüĢmektedir.