EĞİTİMLİ VE MESLEK SAHİBİ KENTLİ ANNELERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ALGILARININ GÜNCEL DURUMUNA DAİR BİR DEĞERLENDİRME: ESKİŞEHİR ÖRNEĞİ

Toplumsal cinsiyet, kadınların ve erkeklerin biyolojik cinsiyetlerine bağlı olarak, toplumların onlardan beklediği birtakım nitelikleri, rolleri, davranışları, tepkileri ve onlara atfettiği konumu ifade eder. Her toplum kendi dünya görüşleri, inançları, kültürleri, coğrafi farklılıkları ile bağlantılı olan bu sosyokültürel algı ve davranışları, sosyalleşme sürecinde bireylere öğretir ve benimsetir. Bu bağlamda toplum, kadınlardan, kadınlık rolüne; erkeklerden erkeklik rolüne uygun davranmalarını bekler. Söz konusu davranış modellerine, rollerine uygun davranmayan, sorumluklarını yerine getirmeyen bireyler, toplum tarafından hoş karşılanmamaktadır ki toplumların devamlılıklarını sağlamak adına gereklidir. Bunun yanı sıra toplumlar, üyeleri arasındaki bireysel farklılıkları göz önünde bulundurarak, tüm üyelerinden birbirinin birebir aynı davranmalarını da beklemezler. Toplumsal cinsiyetin değişkenliğine işaret eden bu durumun bir nedeni de sosyoekonomik yapıdır. Çalışmada, üniversite mezunu, hâlen çalışan, evli ya da evlilik tecrübesi olan, üst düzey sosyoekonomik yapıdaki kadınların toplumsal cinsiyet algılarına odaklanılmıştır. Yapılan tespit ve yorumlamalarda, ekonomik özgürlüğü olan kadınların, kadına ve Türk toplumunda kadın olmaya nasıl baktıkları, ailedeki kadın erkek ilişkileri, iş bölümü, aile ekonomisi, kız ve erkek çocuklarla ilgili algıları, çocuksuzluk, namus, ahlak, tabular gibi birtakım unsurlara bakışı öne çıkarılmıştır. Sonuçta; eğitimli ve meslek sahibi olmaları, iş hayatında yer edinmeleri ve ekonomik özgürlüğe sahip olmaları neticesinde kadınların, toplumsal statü ve rollerle cinsiyet kimliğini sorgular, hatta mevcut bazı ön kabullerin değişmesi yönünde çözüm üretir hâle geldikleri görülmüştür. Ancak henüz geleneksel algı ve tutumların değişmesi yönünde radikal girişimlerde bulunulmuş değildir. Toplumsal cinsiyet kimliğinin biçimlenmesinde kadınların anne ve eş kimliğini öne çıkarmaları, kent merkezinde de yaşasalar büyük oranda köy tabanlı olmaları, geleneksel algı ve tutumlarla büyük çatışmalar yaşamak istememeleri, kanaatimizce, bu girişimlerin önündeki engellerdendir.