MARDİN'DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM

Hatice Kübra Uygur; Hayriye Sema Mungan

doi:10.33692/avrasyad.895887

MARDİN'DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM

Öz

Sözlü anlatı geleneğinin en önemli yapı taşlarından biri olan masal, içerisinde barındırdığı olağan ve olağan dışı unsurlarla toplumların düşünüş, inanış ve hayat tarzını yansıtan sembolik bir anlatı türüdür. Geçmişten günümüze önce dilden dile ardından yazıya aktarılan masal, günümüzde çeşitli masal anlatıcıları tarafından dijital ortamlarda sürdürülmektedir. Yeni bağlamının yanı sıra doğal ortamında da sürdürülen masal gündelik hayat içerisinde kişilere ortak bir kültür ve kültürel şuur sunar. Sözlü gelenekte önemli yere sahip masallar, kolektif bilinçaltının arketiplerini barındırmaktadır. Carl Gustav Jung’un Dört Arketip adlı kitabında bahsettiği arketipler insanlığın ortak bilinç dışında yer alır. Bilinç ve bilinçdışının ürünü olan masal ortaklığın yanı sıra anlatıldığı bağlamda yeniden şekillenmektedir. Bu çalışmada Türk masal tiplerinde önemli bir yere sahip olan Keloğlan masalı, Mardin’in merkez Artuklu ilçesinden derlenmiştir. Keloğlan tipi yöre Arapçasıyla “Il akra’a” “kel kişi” diye adlandırılmakta ve bilinmektedir. İncelenen masalda başkişi olan Keloğlan zeki, uyanık, güldüren, külyutmaz cesur vb. özelliklere sahip Keloğlan tipi özellikleri taşımaktadır.Bu özellikler evrensel olmanın yanı sıra bir toplumun karakterini yansıtmaktadır. Çalışmada Artuklu’dan derlenen Keloğlan masalı Jung’un bahsetmiş olduğu ve Joseph Campbell’ın geliştirdiği arketipsel sembolizm bakış açısıyla ele alınmıştır. Tespit edilen arketipler; animaanimus, gölge, persona, aşama, yeniden doğuş, kahraman, yüce birey-yaşlı bilge, hilebaz ve baba arketipleri olmak üzere dokuz alt başlıkta incelenmiştir. Masalda var olan sembollerin çözümlemesi yapılarak tablo halinde sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

BAHADUR, Yeliz, (2019), “Türk Dünyası Masallarında İyi Huylu Devler ve Fonksiyonları”, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S.14, ss.121-134.
CAMPBELL, Joseph, (2010), Kahramanın Sonsuz Yolculuğu, Çev. Sabri Gürses, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
FORDHAM, Frieda, (2015), Jung Psikolojisinin Ana Hatları, Çev: A. Yalçıner, İstanbul: Say Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hatice Kübra Uygur Bu kişi benim
0000-0001-6549-9218
Türkiye

Hayriye Sema Mungan Bu kişi benim
0000-0002-6217-7595
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2021

Kabul Tarihi

3 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 9 Sayı: 26

DOI

https://doi.org/10.33692/avrasyad.895887

IZ

https://izlik.org/JA67MA64EX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uygur, H. K., & Mungan, H. S. (2021). MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(26), 34-51. https://doi.org/10.33692/avrasyad.895887

AMA

1.Uygur HK, Mungan HS. MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM. Avrasyad. 2021;9(26):34-51. doi:10.33692/avrasyad.895887

Chicago

Uygur, Hatice Kübra, ve Hayriye Sema Mungan. 2021. “MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 (26): 34-51. https://doi.org/10.33692/avrasyad.895887.

EndNote

Uygur HK, Mungan HS (01 Mart 2021) MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 26 34–51.

IEEE

[1]H. K. Uygur ve H. S. Mungan, “MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM”, Avrasyad, c. 9, sy 26, ss. 34–51, Mar. 2021, doi: 10.33692/avrasyad.895887.

ISNAD

Uygur, Hatice Kübra - Mungan, Hayriye Sema. “MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9/26 (01 Mart 2021): 34-51. https://doi.org/10.33692/avrasyad.895887.

JAMA

1.Uygur HK, Mungan HS. MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM. Avrasyad. 2021;9:34–51.

MLA

Uygur, Hatice Kübra, ve Hayriye Sema Mungan. “MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 9, sy 26, Mart 2021, ss. 34-51, doi:10.33692/avrasyad.895887.

Vancouver

1.Hatice Kübra Uygur, Hayriye Sema Mungan. MARDİN’DEN DERLENEN KELOĞLAN MASALINA ARKETİPSEL BİR YAKLAŞIM. Avrasyad. 01 Mart 2021;9(26):34-51. doi:10.33692/avrasyad.895887