BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ

Çetin Kaya

doi:10.33692/avrasyad.950752

BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ

Öz

Cengiz Han hayatta iken kendisine veliaht olarak gösterilen üçüncü oğlu Ögedey, babasının ölümü ile kağanlık makamına geçmiştir. Ögedey’in kağan olmasında ağabeyi Çağatay’ın rolü büyüktür. Böylece, Ögedey on yılı aşkın bir süre Büyük Moğol Ulusu’nu yönetmiştir. Ögedey’in ölümü sonrasında da yine onun ailesinden gelen kişiler kağanlık makamında tasarruf hakkına sahip olmuştur. Ancak Göyük’ün tahta geçişi ile başlayan süreç sonucunda kağanlık Toluy Hanedanı’nın eline geçmiştir. Bu durumun yaşanmasında Çuci Hanedanı’ndan Batu’nun önemli etkisi olmuştur. Batu’nun isteği ile Toluy’un oğlu Möngke, kağan yapılmıştır. Möngke Kağan başa geçtikten sonra iktidarını güçlendirmek için muhalif Ögedey ve Çağatay Hanedanı’ndan kimselere karşı sert bir tutum sergilemiştir. Möngke’nin ölümü sonrasında kağanlık iddiası ile ortaya çıkan kardeşleri Arık Buka ve Kubilay arasındaki mücadele, Toluy oğullarının otoritesini sarsmıştır. Bu durumdan Kubilay galip çıkmayı başarmıştır. Kubilay’ın diğer kardeşi Hülegü’nün İran’a gelişiyle çıkarları sekteye uğrayan diğer hanedanlar Ögedey Hanedanı ile yakınlaşmışlardır. Bu durum İran ve Çin’de hakimiyetlerini sağlamlaştırmaya çalışan Toluy oğulları ile diğer hanedanların husumetini derinleştirmiştir. Fırsatı iyi değerlendiren Ögedey Hanedanı’ndan Kaydu, Çuci ve Çağatay hanedanlarından aldığı destekle gücünü artırmıştır. Kaydu kağanlık hakkının Ögedey Hanedanı’na ait olduğunu savunmuş ve uzun yıllar bu amaç uğruna mücadele vermiştir. Ancak Kaydu’nun ölümü sonrasında Ögedey Hanedanı’nın Çağataylar ile arasının bozulması mevcut koşulları aleyhlerine çevirmeye yetmiştir. Böylece güçleri azalmış ve kağanlık iddiaları da kısa bir müddet içerisinde son bulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ALLSEN, Thomas. (1985). “The Princes of the Left Hand: An İntroduction to the History of the Ulus of Orda in the Thirteenth and Early Fourteenth Centuries”. Archivum Eurasiae Medii Aevi. 5: 5-40.
ANONİM. (1990). Mongolun Nigoça Tobçiyan. Trs. B. Sumyabaatar. Ulaanbaatar: Ulsin Hevleliin Gazar.
ANONİM. (2004). The Secret History of the Mongols. (Tr. Igor de Rachewiltz). Leiden: Brill.
ATWOOD, Cristopher P. (2004). Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire. New York: Facts on File, Inc.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Çetin Kaya
0000-0003-3876-5140
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

4 Kasım 2020

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 9 Sayı: 27

DOI

https://doi.org/10.33692/avrasyad.950752

IZ

https://izlik.org/JA56FF53FP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kaya, Ç. (2021). BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(27), 37-54. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950752

AMA

1.Kaya Ç. BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ. Avrasyad. 2021;9(27):37-54. doi:10.33692/avrasyad.950752

Chicago

Kaya, Çetin. 2021. “BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 (27): 37-54. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950752.

EndNote

Kaya Ç (01 Haziran 2021) BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 27 37–54.

IEEE

[1]Ç. Kaya, “BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ”, Avrasyad, c. 9, sy 27, ss. 37–54, Haz. 2021, doi: 10.33692/avrasyad.950752.

ISNAD

Kaya, Çetin. “BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9/27 (01 Haziran 2021): 37-54. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950752.

JAMA

1.Kaya Ç. BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ. Avrasyad. 2021;9:37–54.

MLA

Kaya, Çetin. “BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 9, sy 27, Haziran 2021, ss. 37-54, doi:10.33692/avrasyad.950752.

Vancouver

1.Çetin Kaya. BÜYÜK MOĞOL ULUSU’NDA HANEDAN DEĞİŞİM SÜRECİ VE SİYASİ ETKİLERİ. Avrasyad. 01 Haziran 2021;9(27):37-54. doi:10.33692/avrasyad.950752

Cited By

XIII. Yüzyıl Büyük Moğol Ulusu’na Kağan Tayininde Akalığın Yeri

Ortaçağ Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.48120/oad.1073823

MOĞOL TARİHİNDE TEMÜGE OTÇİGİN’E DAİR NOTLAR

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (HÜTAD)

https://doi.org/10.20427/turkiyat.1115952