OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ

Sinem Serin

OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ

Öz

Enderun teşkilatına yeni dahil olandan başlanmak üzere odalar içinde yeni bir göreve getirilen veya bir başka odaya gönderilen çalışanlar “lalaya verilir” yani oda kuralları ve kaideleri, birebir ilişki içinde, yakından takip edilerek, tavsiye ve bilgilendirme yoluyla öğretilirdi. Özellikle padişahın yakın hizmetinin görüldüğü Has Oda’da buna oldukça dikkat edilir, Has Oda’ya yeni gelen her ağa, geldiği odanın acemisi kabul edilerek bir lalaya verilirdi. Aynı zamanda XVII. yy.dan itibaren sarayda ikamete başlayan şehzadelere de saray teşkilatı bünyesindeki Has Odalı ağalardan lala tayin edilmiştir. Şehzadeliğinde bir lalanın rehberliğiyle idareciliği öğrenen padişah, iktidara gelince de Has Odalı ağalardan seçtiği başlala ile yoluna devam etmektedir. Lalalar arasında padişahın başlalalığını yürüten Has Odalı, taşıdığı itibar ve pozisyonunun ehemmiyetinden dolayı her zaman ön plandaydı. XVIII. yüzyıl başında saraydaki bürokratik işlemlerin yürütülmesinde ve idari mekanizma içinde Has Odalı ağaların fonksiyonları artmış, padişahın yakın hizmetlerini gören vazifeliler daha da ön plana çıkmaya başlamıştır. Dolayısıyla sistem, kendi içinde birtakım yeni roller doğurmuştur. Bu rollerin arasında XVIII. yüzyıl başlarında ortaya çıkan ve özellikle bu yüzyılın sonu ile XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde etkinliği artmış olan başlalalık da yer almaktadır. Çalışmamızda saray teşkilatı içinde başlalalığın fonksiyonel önemi üzerinde durularak sistemin işleyişine hangi görevleri üstlenerek katkı sunduğu, sarayın sağlık teşkilatının en üst derecedeki idarecisi olan hekimbaşı ile hangi alanlarda yollarının kesiştiği arşiv vesikaları üzerinden tespit edilerek değerlendirilecektir. Ayrıca Topkapı Sarayı’ndaki Başlala Kulesi’nin saray yapılanması içindeki yeri ve sahip olduğu değer ele alınacaktır

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

DEMİR, Remzi - Mutlu Kılıç, (2003), “Cevâhirnâmeler ve Osmanlılar Dönemi’nde Yazılmış İki Cevâhirnâme”, OTAM, sayı 14, s. 1-64.
DİKER, Sevgi Ağca, (2019), Has Oda ve Teşkilatı, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Doktora Tezi, İstanbul.
ELDEM, Sedad Hakkı - Feridun Akozan, (1981), Topkapı Sarayı Bir Mimari Araştırma, İstanbul.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sinem Serin Bu kişi benim
0000-0002-1721-1678
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

30 Nisan 2021

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 9 Sayı: 27

IZ

https://izlik.org/JA83DF67LC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Serin, S. (2021). OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(27), 461-488. https://izlik.org/JA83DF67LC

AMA

1.Serin S. OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ. Avrasyad. 2021;9(27):461-488. https://izlik.org/JA83DF67LC

Chicago

Serin, Sinem. 2021. “OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 (27): 461-88. https://izlik.org/JA83DF67LC.

EndNote

Serin S (01 Haziran 2021) OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 27 461–488.

IEEE

[1]S. Serin, “OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ”, Avrasyad, c. 9, sy 27, ss. 461–488, Haz. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83DF67LC

ISNAD

Serin, Sinem. “OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9/27 (01 Haziran 2021): 461-488. https://izlik.org/JA83DF67LC.

JAMA

1.Serin S. OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ. Avrasyad. 2021;9:461–488.

MLA

Serin, Sinem. “OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 9, sy 27, Haziran 2021, ss. 461-88, https://izlik.org/JA83DF67LC.

Vancouver

1.Sinem Serin. OSMANLI SARAYINDA BAŞLALALIK VE BAŞLALA KULESİ. Avrasyad [Internet]. 01 Haziran 2021;9(27):461-88. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83DF67LC