TERSİNE LOJİSTİK VE E-TİCARET İLİŞKİSİ: BİBLİYOMETRİK BİR İNCELEME

Günümüzde e-ticaretin küresel ölçekte hızlı büyümesi, ürün iadeleri, yeniden kullanım ve geri dönüşüm gibi tersine lojistik süreçlerini stratejik bir alan haline getirmiştir. Özellikle sürdürülebilirlik odaklı lojistik yaklaşımlar, akademik literatürde artan ilgiyle karşılanmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma, e-ticaret ve tersine lojistik konusundaki bilimsel yayınları bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemekte; alandaki gelişim sürecini, öne çıkan araştırma temalarını, etkili yazarları ve iş birliği yapılarıyla birlikte ortaya koymayı amaçlamaktadır. Scopus veri tabanında “reverse logistics”, “e-commerce” ve “sustainable e-commerce” anahtar kelimeleriyle yapılan tarama sonucunda 2020–2025 yılları arasında yayımlanan toplam 1.958 akademik yayın analiz kapsamına alınmıştır. VOSviewer yazılımı kullanılarak yayın eğilimleri, atıf analizi, anahtar kelime analizi ve yazar iş birliği ağları görselleştirilmiştir. Analiz sonuçları, özellikle 2020 sonrasında tersine lojistik konulu yayınlarda belirgin bir artış yaşandığını ortaya koymuştur. En üretken ülkeler arasında Çin, Hindistan ve ABD yer almakta; Türkiye ise artan katkısıyla dikkat çekmektedir. Anahtar kelime analizinde “sürdürülebilirlik”, “döngüsel ekonomi”, “Endüstri 4.0”, “blokzincir” ve “tedarik zinciri yönetimi” gibi kavramlar literatürde en çok tekrar eden temalar arasında yer almaktadır. Bulgular, tersine lojistik alanında sürdürülebilirlik ve dijitalleşme odaklı yeni araştırma eğilimlerinin şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, e-ticaret bağlamında tersine lojistiğe ilişkin bilimsel gelişmeleri bütüncül bir şekilde analiz ederek, literatürdeki boşlukları belirlemeyi ve gelecekteki araştırmalara yön göstermeyi amaçlamaktadır.

Today, the rapid global growth of e-commerce has made reverse logistics processes, such as product returns, reuse, and recycling, a strategic area. Sustainability-focused logistics approaches, in particular, are attracting increasing interest in the academic literature. In this context, this study examines scientific publications on e-commerce and reverse logistics using bibliometric analysis, aiming to reveal the development process in the field, prominent research themes, influential authors, and collaboration structures. A total of 1,958 academic publications published between 2020 and 2025 were included in the analysis, based on a search of the Scopus database using the keywords "reverse logistics", "e-commerce", and "sustainable e-commerce". Publication trends, citation analysis, keyword analysis, and author collaboration networks were visualized using VOSviewer software. The analysis results revealed a significant increase in publications on reverse logistics, particularly after 2020. China, India, and the United States are among the most productive countries, while Turkey stands out with its increasing contribution. In the keyword analysis, concepts such as "sustainability," "circular economy," "Industry 4.0," "blockchain," and "supply chain management" are among the most frequently recurring themes in the literature. The findings reveal that new research trends focused on sustainability and digitalization are emerging in the field of reverse logistics. This study aims to identify gaps in the literature and guide future research by holistically analyzing scientific developments related to reverse logistics in the context of e-commerce.