Gastronomi Festivallerinin Yerel Halk Üzerindeki Algıları: Gastro Afyon Turizm ve Lezzet Festivali Örneği

Öz

Gastronomi festivallerinin temel motivasyon kaynağı, yerel ürünlerin ve yöresel tatların tanıtılarak bölge ekonomisine ve turizmine katkı sağlamaktır. Festivaller, ziyaretçiler için yöresel bir yiyeceği tadarak, kültürel bir deneyim aracı olurken, aynı zamanda yöreye dair memnuniyet algısı oluşturmaktadır. Türkiye’ de birçok şehirde düzenlenen gastronomi festivallerinin, yörenin mutfak kültürünü tanıtmada önemli fırsatlar sunduğunu söylemek mümkündür. Çalışmanın amacı Afyonkarahisar şehrinde gerçekleştirilen Uluslararası Gastro Afyon Turizm ve Lezzet Festivalini ve katılımcılar üzerindeki etkilerini inceleyerek, ziyaretçilerin festivale yönelik algı düzeylerinin ölçülmesidir. Çalışmada veriler nicel veri toplama yöntemi olan anket tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın örneklemini Gastro Afyon festivaline katılan 18 yaş üstü katılımcılar oluşturmaktadır. Bu doğrultuda 395 kişiye kolayda örnekleme yöntemi ile anket uygulanmıştır. Yapılan veri analizleri sonucunda Uluslararası Gastro Afyon Turizm ve Lezzet Festivalinin fiziksel yeterlilik, festival tanıtımı ve turizme katkıları gibi beğenilen yönleri gözler önüne serilmiştir. Sosyo-demografik özelliklere göre katılımcı memnuniyet düzeyini arttırmak için yöresel lezzet deneyimleri, atölyeler ve şeflerle iletişim gibi alanlarda iyileştirmeler yapılması gerekliliğine ulaşılmış ve öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi festivali
• GastroAfyon
• festival algısı
• yerel halk

Perceptions of Gastronomy Festivals by Local People: The Example of Gastro Afyon Tourism and Flavor Fest

Öz

The main motivation of gastronomy festivals is to contribute to the regional economy and tourism by promoting local products and regional flavors. Festivals provide a cultural experience for visitors by tasting a local food, while also creating a perception of satisfaction about the region. It is possible to say that gastronomy festivals organized in many cities in Turkey offer important opportunities in promoting the culinary culture of the region. The aim of the study is to measure the perception levels of visitors towards the festival by examining the International Gastro Afyon Tourism and Flavour Fest held in the city of Afyonkarahisar and its effects on the participants. In the study, the data were obtained using the questionnaire technique, which is a quantitative data collection method. The sample of the research consists of participants over the age of 18 who participated in the Gastro Afyon festival. In this direction, a survey was conducted with the easy sampling method for 395 people. As a result of the data analysis, the appreciated aspects of the International Gastro Afyon Flavor and Tourism Festival such as physical adequacy, festival promotion and contributions to tourism were revealed. In order to increase the participant satisfaction level according to socio-demographic characteristics, the necessity of making improvements in areas such as local flavor experiences, workshops and communication with chefs has been reached and suggestions have been developed.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy festival
• GastroAfyon
• festival perception
• local community

Kaynakça

1. Afyonkarahisar Belediyesi. (2023). Gastro Afyon Fest 300 bin ziyaretçi ile göz doldurdu. https://www.afyon.belh.tr/aber/1/10903/gastro-afyon-fest-300-bin-ziyaretci-ile-goz-doldurdu
2. Afyonkarahisar Belediyesi. (2025). Afyonkarahisar, lezzet ve kültürle dünyaya açılıyor. https://afyon.bel.tr/haber/1/11213/afyonkarahisar-lezzet-ve-kulturle-dunyaya-aciliyor
3. Aydın, E. (2015). Gastronomi turizminin şehir markalaşmasına etkisi: Afyonkarahisar ili örneği [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. DSpace@AKÜ. http://hdl.handle.net/11630/3522
4. Birdir, K., Akgöl, K. (2015). Gastronomi turizmi ve Türkiye’yi ziyaret eden yabancı turistlerin gastronomi deneyimlerinin değerlendirilmesi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(2), 57– 68.
5. Bucak, T., Aracı, Ü.E. (2013). Türkiye’de gastronomi turizmi üzerine genel bir değerlendirme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16 (30), 203–216.
6. Büyükşalvarcı, A., Akkaya, A. (2018). The evaluation of gastronomy festivals as events tourism. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 67, 452–467.
7. Chang, W. (2011). A taste of tourism: visitors ’motivations to attend a food festival. Event Management, 15(2), 151–161.
8. Choe, J. Y. J., Kim, S. (2018). Effects of tourists’ local food consumption value on attitude, food destination image, and behavioral intention. International Journal of Hospitality Management, 71, 1–10.

9. Cole, S.T., Scott, D. (2004). Examing the mediating role of experience quality in a model of tourism experience. Journal of Travel and Tourism Marketing, 16(1), 79–90.
10. Cömert, M., Durlu Özkaya, F. (2014). Gastronomi turizminde Türk mutfağının önemi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(2), 62–66. Cömert, M., Çetin, K. (2017). Gastronomi temalı yerel festivaller üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 10(54).
11. Çela A., Lankford-Knowles, J., Lankford, S. (2007). Local food festivals in Northeast Iowa communities: A visitor and economic impact study. Managing Leisure, 12(2–3), 171–186.
12. Çelik, A., (2009). Destinasyon pazarlama unsuru olarak etkinlik turizmi ve etkileri: İstanbul örneği, (Tez no. 278224). [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
13. Çetin, M., Demirel, H., Çetin, K. (2019, 19–20 Nisan). Gastronomi konulu festivaller: Türkiye örneği. B.C. Çetinsöz (Ed.), VIII. Ulusal IV. Uluslararası Doğu Akdeniz Turizm Sempozyum Bildiriler Kitabı içinde (s.882–894). Mersin Üniversitesi.
14. Delamere, T.A. (2009). Development of a scale to measure residents attitudes toward the social impacts of community festivals, part II: verification of the scale. Event Management, 7, 25–38.
15. Demirbilek, E. (2018). Gastronomi festivallerinin başarısını etkileyen faktörler: Ege Bölgesi örneği, (Tez No. 531749). [Yüksek Lisans Tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
16. Dwyer, L., Mellor, R., Mistilis, N., Mules, T. (2000). Forecasting the economic impacts of events and conventions. Event Management, 6, 191–204.
17. Engelbrecht, W. H., Kruger, M., Saayman, M. (2014). Analysıs of crıtıcal success factors ın managıng the tourıst experıence at Kruger Natıonal Park. Tourism Review International, 17, 237–251.
18. Hsu, F. C., Scott, N. (2020). Food experience, place attachment, destination image and the role of food-related personality traits. Journal of Hospitality and Tourism Management, 44, 79–87.
19. Hwang, J., Lyu, S. O. (2015). The antecedents and consequences of well-being perception: An application of theexperience economy to golf tournament tourists. Journal of Destination Marketing and Management, 4(4), 248–257. Inskeep, E. (1991). Tourism planning. An integrated and sustainable development approach. Van Nostrand Reinhold.
20. İrigüler, F., Özdoğan, O.N. (2017). Food festivals as a gastronomic event andaAttendees motivations: The case of international Urla artichoke festival. https://www.researchgate.net/publication/332266481_Food_Festivals_as_a_Gastronomic_Event_and_Attendees'_Motivations_The_Case_of_International_Urla_Artichoke_Festival
21. Kargiglioğlu, Ş., Kabacık, M. (2017). Gastronomi turizmi kapsamında Urla enginar festivaline gelen turistlerin festival hakkındaki görüşleri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(3), 409–421
22. Kızılırmak, İ. (2006). Türkiye’de düzenlenen yerel etkinliklerin turistik çekicilik olarak kullanılmasına yönelik bir inceleme. Sosyal Bilimler Dergisi 15, 181–196.
23. Krajíčková, A., Šauer, M. (2018). Differences in motivation of food festivals visitors - A view from the Czech Republic. Geographica Pannonica, 22(3), 189–200.
24. Lee, S., Arcodia, C. (2011). The role of regional food festivals for destination branding. International Journal of Tourism Research, 13(4), 355–367.
25. Lin, Y. C. J., Bestor, T. C. (2020). Embedding food in place and rural development: Insights from the Bluefin Tuna Cultural Festival in Donggang, Taiwan. Journal of Rural Studies, 79, 373–381. Markovic, S. S., Dorcic, J., Krnetic, M. (2015). Visitor satisfaction and loyalty measurement of a local food festival: Application of festperf scale. Tourism in Southern and Eastern Europe, 3, 183–196.
26. Mason, C. M., Paggiaro, A. (2012). Investigating the role of festivalscape in culinary tourism: The case of food and wine events. Tourism Management, 33, 1329–1336. Mehmetoğlu, M., Engen, M. (2011). Pine and Gilmore’ s concept of experience economy and its dimensions: An empirical examination in Tourism. Journal of Quality Assurance in Hospitality and Tourism, 12(4), 237–255.
27. Mohr, K., Backman, K .F., Gahan, L. N., Backman, S. J. (1993). An investigation of festival motivations and event satisfaction by visitor type. Festival Management and Event Tourism, 1, 89–97.
28. Oh, H., Fiore, A. M., Jeoung, M. (2007). Measuring experience economy concepts: Tourism applications. Journal af Travel Research, 46(2), 119–132
29. Organ, K., Koenig-Lewis, N., Palmer, A., Probert, J. (2015). Festivals as agents for behaviour change: A study of food festival engagement and subsequent food choices. Tourism Management, 48, 84–99.
30. Özdemir, G., Altıner, D.D. (2019). Gastronomi kavramları ve gastronomi turizmi üzerine bir inceleme. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 1–14.
31. Özgen, I. (2015). Uluslararası gastronomiye genel bakış. M. Sarıışık (Ed.), Uluslararası gastronomi: Temel özellikler–Örnek menüler ve reçeteler içinde (s. 1–32). Detay Yayıncılık.
32. Pereira, V., Gupta, J. J., Hussain, S. (2022). Impact of travel motivation on tourist’s attitude toward destination: Evidence of mediating effect of destination image. Journal of Hospitality and Tourism Research, 46(5), 946–971.
33. Pine, J. ve Gilmore, J. (2012). Deneyim ekonomisi. Optimist Yayınları.
34. Pirnar, I., Kurtural, S., Tutuncuoğlu, M. (2019). Festivals and destination marketing: An application from Izmir City. Journal of Tourism, Heritage and Services Marketing, 5(1), 9–14.
35. Richards, G., Palmer, R. (2010). Eventful cities: Cultural management and urban revitalisation. Butterworth-Heinemann. Robinson, R. N. S., Clifford, C. (2012). Authenticity and festival food service experiences. Annals of Tourism Research, 39(2), 571–600
36. Sağlamtaş, E. (2019). Kırsal alanlarda düzenlenen yemek festivallerinin sosyal boyutunun algılanan toplumsal katkıya etkisi: Yeşilüzümlü kuzugöbeği mantar festivali örneği [Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi]. Mersin Üniversitesi Akademik Arşiv Sistemi. https://acikerisim.mersin.edu.tr/yayin/164916&dil=0
37. Sarıçay, Ş. (2010). Küçük ve orta boy işletmelerde (KOBİ) yönelik fuar teşvikleri ve fuarların Türkiye ekonomisine katkısı (Tez no. 261527) [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
38. Sekaran, U. (2003). Business research methods: A skill- building approach. John Wiley& Sons.
39. Scarpato, R. (2002). Gastronomy studies in search of hospitality. Journal of Hospitality and Tourism Management, 9(2), 1–12.
40. Stella, K. (2011). Kültür festivalleri: Genel bir bakış. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
41. Sürenkök, A., Baggıo, R., Corıglıano, A.M. (2010). Gastronomy and tourism in Turkey: The role of icts. Information And Communication Technologies in Tourism, 20, 5675–5678.
42. Ural, A., Kılıç, İ. (2021). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Detay Yayıncılık.
43. Üner, E. H., Şahin, G. G. (2016). Türkiye gastronomi turizmi potansiyelinin her şey dahil satış sistemi içinde değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4 (3), 76–100.
44. Yıldırım, H. M., Çeti, B., Özcan, S., Dülgaroğlu, O., Özer, F. (2016). Turizm sektöründe hizmet kalitesinin sağlanması açısından Türkiye’de turizm eğitiminin analizi. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 437–446. Yılmaz, İ., Çulcu, N. (2012, 20-22 Nisan). Nevşehir’de alternatif turizm potansiyeli ve turistik ürün çeşitlendirme üzerine bir araştırma. 1. Doğu Akdeniz Turizm Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde (s.247–266). Çağ Üniversitesi.
45. Wan, Y. K. P., Chan, S. H. J. (2013). Factors that affect the levels of tourists' satisfaction and loyalty towards food festivals: A case study of Macau. International Journal of Tourism Research, 15, 226–240.
46. Zencir, B. (2022). Afyonkarahisar ili gastronomi turizmi potansiyelinin swot analizi ile değerlendirilmesi. Anadolu Üniversitesi Mesleki Eğitim ve Uygulama Dergisi, 1(2), 133–136.
47. Zencir, B. (2025). Sivrihisar geleneksel dövme sucuk festivali üzerine bir inceleme: Katılımcı motivasyonları ve turistik deneyimleri. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 9(1), 132–158.