Yöresel Yemeklerin Gastronomi Turizmine Entegrasyonu: Ermenek Ekmek Kadayıfı Örneği

Öz

Ekmek kadayıfı geçmiş dönem Ermenek (Karaman) mutfağında sıkça tüketilen günümüz mutfağında ise yapımı oldukça azalan, özellikle de yeni nesil tarafından tercih edilmeyen geleneksel bir tatlıdır. Bu araştırmanın temel amacı, unutulmaya yüz tutmuş olan Ermenek ekmek kadayıfı tatlısının kayıt altına alınmasıyla gastronomi turizminin yöresel yemek potansiyeline katkı sağlamak hedeflenmektedir. Bu bağlamda; tatlının hazırlanmasında kullanılan malzemelerin, hazırlık aşamalarının, pişirme yöntemlerinin ve geleneksel sunumlarının nasıl olduğunun tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Diğer yandan, geçmişteki tüketim alışkanlıklarının tespit edilmesi ile de ekmek kadayıfı tatlısının tarihsel ve kültürel öneminin ortaya çıkartılması hedeflenmektedir. Bu yönüyle araştırma, yalnızca geçmişe yönelik bir belgeleme çalışması değil, aynı zamanda Ermenek’in gastronomik geleceğine katkı sunan özgün ve işlevsel bir araştırma niteliği taşımaktadır. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada amaçlı örneklem kullanılarak dokuz katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Ermenek ekmek kadayıfının; kültür aktarımına yönelik, tüketim değişikliğine yönelik, ayırt edici özelliklerine yönelik, hazırlanış, sunum ve pişirme yöntemine yönelik, görsel ve standart tarifine yönelik bulgular tespit edilmiştir. Sonuç olarak Ermenek mutfağında uzun yıllar tüketilmiş olan bu tatlının günümüzde aynı ölçüde tüketilmediği gözlemlenmiştir. Tüketim anlayışındaki bu değişikliklerin ise yöresel ürünlerin unutulma tehlikesi ile sonuçlandığı vurgulanarak birtakım öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yöresel yemek
• gastronomi turizmi
• Ermenek mutfağı
• ekmek kadayıfı

Integration of Local Cuisine into Gastronomic Tourism: The Case of Ermenek Ekmek Kadayıfı

Öz

Ekmek kadayıfı is a traditional dessert that was frequently consumed in the Ermenek (Karaman) cuisine of the past but is now rarely made in today's cuisine, especially not preferred by the younger generation. The main objective of this research is to contribute to the potential of regional cuisine in gastronomic tourism by documenting the Ermenek ekmek kadayıfı dessert, which is in danger of being forgotten. In this context, the study aims to identify the ingredients used in the preparation of the dessert, the preparation stages, the cooking methods, and the traditional ways of serving it. On the other hand, by identifying past consumption habits, the study also aims to reveal the historical and cultural importance of the ekmek kadayıfı dessert. In this respect, the research is not only a documentation study focused on the past, but also an original and functional research that contributes to the gastronomic future of Ermenek. In this qualitative research, semi-structured interviews were conducted with nine participants using purposive sampling. This qualitative study involved semi-structured interviews with nine participants using purposive sampling. The research identified findings regarding Ermenek ekmek kadayıfı related to cultural transmission, changes in consumption, distinctive characteristics, preparation, presentation, and cooking methods, as well as its visual and standard recipe. As a result, it was observed that this dessert, which has been consumed in the Ermenek cuisine for many years, is not consumed to the same extent today. Emphasizing that these changes in consumption patterns result in the risk of regional products being forgotten, a number of recommendations were developed.

Anahtar Kelimeler

• Local food
• culinary tourism
• Ermenek cuisine
• ekmek kadayıfı

Kaynakça

1. Alonso, A., Liu, Y. (2011). The potential for marrying local gastronomy and wine: The case of the ‘fortunate islands’. International Journal of Hospitality Management, 30, 974–981.
2. Alyakut, Ö., Küçükkömürler, S. (2018). Geleneksel bir ekmek çeşidi: Yufka ekmeği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(3), 379–395.
3. Arıcı, S., Bayram, Ü. (2021). Gastronomi turizmi ve ilişkili kavramlar. S. Şengül, A. Kurnaz (Ed.), Gastronomi turizmi kavramlar, ilkeler ve uygulamalar içinde (s. 25–44). Detay Yayıncılık.
4. Badem, A. (2023). Unutulmaya yüz tutan geleneksel bir Türk tatlısı olan kenevir helvası ve sürdürülebilir turizm açısından değerlendirilmesi. Turkish Studies, 18(3), 793–806.
5. Badem, A., Şahin, Ü. (2023). Ekşi mayalı hamurdan yapılan geleneksel Bulgar göçmen yiyeceği “dızman böreği”. Journal of Recreation and Tourism Research, 10(2), 24–35.
6. Birch, D., Memery, J. (2020). Tourists, local food and the intention behaviour gap. Journal of Hospitality and Tourism Management, 43, 53–61.
7. Björk, P., Kauppinen Raisanen, H. (2013). Culinary-gastronomictourism a search for local food experiences. Nutrition Food Science, 44(4), 294–309.
8. Can, B., Sarıyer, E.T., Gören, A.N. (2024). UNESCO gastronomi şehri Afyonkarahisar yöresel yemeklerinin besin ögesi içeriğinin değerlendirilmesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(2), 804–822.

9. Cardoso, L., Vila, N., Araujo, A., Dias, F. (2019). Food tourism destinations imagery processing model. British Food Journal, 122(6), 1833–1847.
10. Charmaz, K. (2005). Grounded theory in the 21st century; applications for advancing social justice studies. N. Denzin, Y. Lincoln (Ed.), The sage handbook of qualitative research içinde (s. 507–535). Sage Publication..
11. Çelik Yeşil, S., Akkuş, Ç., Yeşil, D. (2022). Bitlis mutfağında büryan: 1907’den beri büryancı Azmi’nin yeri. OCAK: Türk Mutfak Kültürü Araştırmaları Dergisi, 2(1), 24–34.
12. Çelik Yeşil, S., Yeşil, D. (2025). Yerel ürünlerin sürdürülebilirliği: Şilor salçasının üretim ve tüketim alışkanlıkları. H. Zülfikar, A. Ş. Çoruk, Y. Özden, B. Sayar, D. Yeşil, E. Cebeci (Ed.), 3. Uluslararası sosyal bilimler kongresi bildiri kitabı içinde (s.102–106). Yönetim Yayınları.
13. Çelik, S. (2019). Petifürcü lalezar. H. Çeken, I. Kristo (Ed.), 3rd International rural tourism and development congress kitabı içinde (s.214–227), Anatolia Science Academy.
14. Çetinsöz, B.C., Polat, A.S. (2018). Sürdürülebilir gastronomi turizmi bağlamında yerel yemeklerin mikro ölçekte hazırlanış farklılıkları: Batırık üzerine bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek.1), 60–77.
15. Demir, D., Yücel, N. (2024). Kentsel markalaşma sürecinde coğrafi işaret adayı olarak Siirt fıstığı. Siirt Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 42–58.
16. Dikme, S., Sarper, F. (2024). Mübadil mutfağından geleneksel bir lezzet: Yaprak pidesi. Aydın Gastronomy, 8(2), 365–381.
17. Enthoven, L., Broeck, G. (2021). Local food systems: Reviewing two decades of research. Agricultural Systems, 193, 1–14.
18. Ertoy, S., Gün, A., Polat, E. (2025). Unutulmaya yüz tutmuş yöresel yemek kültürü: Siyez buğdaylı kaz yemeği örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 555–567.
19. Feldmann, C., Hamm, U. (2015). Consumers’ perceptions and preferences for local food: A review. Food Quality and Preference, 40, 152–164.
20. Gül, M., Egeli, S. (2025). Muş yöresel mutfak kültüründe yer alan kırçikli kelem sarması üzerine nitel bir araştırma. AYDIN GASTRONOMY, 9(2), 417–428.
21. Güldemir, O. (2023). Geleneksel bir yemek: Marul yoğurtlaması. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 121–132.
22. Hall, M., Mitchell, R. (2005). Gastronomic tourism: comparing food and wine tourism experiences. M. Novalli (Ed.), Niche tourism: Contemporary ıssues, trendsand cases içinde (s. 89–100). Butterworth Heinemann.
23. Hall, M., Sharples, L., Mitchell, R., Macionis, N., Cambourne, B. (2003). Food tourism around the world: Development, management and markets. Butterworth-Heinemann.
24. Hammarberg, K., Kirkman, M., de Lacey, S. (2016). Qualitative research methods: when to use them and how to judge them. Invited Commentary, 31(3), 498–501.
25. Harrington, R., Ottenbacher, M. (2010). Culinary tourism: A case study of the gastronomic capital. Journal of Culinary Science ve Technology, 8, 14–32.
26. Kaya, S., Seçim, Y. (2022). Yöresel bir lezzet: Konya yağ somunu. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 6(1), 156–176.
27. Kemp, S. E., Ng., M., Hollowood, T., Hort, J. (2018). Introduction to descriptive analysis. S. Kemp, J. Hort, T. Hollowood (Ed.), Descriptive analysis in sensory evaluation içinde (s. 3–39). John Wiley ve Sons.
28. Kim, Y., Eves, A., Scarles, C. (2009). Building a model of local food consumption on trips and holidays: A grounded theory approach. International Journal of Hospitality Management, 28(3), 423–431.
29. Kukanja, M., Pestek, A. (2020). Development of Slovenia’s gastronomy – from peasant food to the European region of gastronomy 2021. A. Pestek, M. Kukanja, S. Renko (Ed.), Gastronomy for tourism development içinde (s. 109–131). Emerald Publishing Limited.
30. Kurt, E., Badem, A. (2021). Trabzon’un yöresel bir lezzeti: Simira. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1079–1097.
31. Mak, A., Lumbers, M., Eves, A., Chang, R. (2017). The effects of food-related personality traits on tourist food consumption motivations. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 22(1), 1–20.
32. Mutlu, Ç. (2022). Unutulmaya yüz tutmuş yerel yemek kültürü: Cide elma pekmezi reçeli örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(3), 1604–1621.
33. Mutlu, Ç., Şahin Ören, T. (2024). Kültürel kimlik taşıyıcısı olarak yerel mutfak: Cide düğün helvası örneği. International Journal of Contemporary Tourism Research, 8(2), 190–201.
34. Ören, V., Şahin Ören, T. (2019). Gastronomi turizmi kapsamında sürdürülebilirlik: Ebem köftesi örneği. Turkish Studies Social Sciences, 14(1), 151–162.
35. Özbay, M., Yeşilçimen, P., İş, M. (2018). Ermenek’e özgü gastronomik unsurların turizmde çekicilik unsuru olarak kullanılması. H. Muşmal, E. Yüksel, M. Kapar, Ö. Çeçen (Ed.), Ermenek araştırmaları II içinde (s. 297–308). Palet Yayınları.
36. Özdemir, B., Zencir, E. (2017). Yiyecek içecek işletmelerine yerel ürün önerisi: Çerez tarhana. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(2), 18–27.
37. Patton, M. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage Publications.
38. Putra, R. A. M., ve Jatmika, S. (2024). Cultural identity in international relations: Analysis of the concept of Polewali Mandar International Folk And Art Festival (PIFAF) in West Sulawesi through three principles of cultural diplomacy. Jurnal Antropologi: Isu-Isu Sosial Budaya, 26(1), 25–34.
39. Santini, F., Paloma, S. (2013). JRC scıentıfıc and polıcy reports short food supply chains and local food systems in the EU. A state of play of their socio-economic characteristics. Publications Office of the European Union.
40. Solmaz, Y., Dülger Altıner, D. (2018). Türk mutfak kültürü ve beslenme alışkanlıkları üzerı̇ne bı̇r değerlendı̇rme. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(3), 108–124.
41. Sormaz, U., Akmese, H., Gunes, E., Aras, S. (2016). Gastronomy in tourism. Procedia Economics and Finance, 39, 725–730.
42. Suri, H. (2011). Purposeful sampling in qualitative research synthesis. Qualitative Research Journal, 11(2), 63–75.
43. Şen, A., Koç, B. (2024). Trabzon ili yöresel mutfak kültürüne ait külür otu yemeği üzerine nitel bir araştırma. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 285–294.
44. Şen, A., Özbay, M., Yerli, Y. (2018). Ermenek pekmez helvası. H. Muşmal, E. Yüksel, M. Kapar, Ö. Çeçen (Ed.), Ermenek araştırmaları II içinde (s. 317–324). Palet Yayınları.
45. Şen, A., Seçim, Y., Akturfan, M. (2018). Ermenek baş tarhanası üzerine nitel bir araştırma. H. Muşmal, E. Yüksel, M. Kapar, Ö. Çeçen (Ed.), Ermenek araştırmaları II içinde (s. 309–315). Palet Yayınları.
46. Şen, M. (2018). Sanayi kenti Gebze’den geleneksel bir lezzet “ekşi mayalı ekmek”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(82), 338–351.
47. Şimşek, A. ve Çelik Yeşil, S. (2023). Investigation of edible mushrooms as a gastronomic product: The case of Ermenek (Karaman). Journal of Hospitality and Tourism Issues, 5(1), 41–53.
48. Türk Patent ve Marka Kurumu (2026). Afyon kaymaklı ekmek kadayıfı. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38346
49. UN Tourism (2025). Gastronomy and wine tourism. https://www.unwto.org/gastronomy-wine-tourism
50. Vukolic, D. (2020). Gastronomski proizvodi u funkciji razvoja razlicitih oblika turizma u Sremskom okrugu, Odrzivi Razvoj, 2(2), 41–54.
51. Vukolic, D., Gajic, T., Penic, M. (2025). The effect of social networks on the development of gastronomy – the way forward to the development of gastronomy tourism in Serbia. Journal of Tourism Futures, 11(1), 124–139.