Diyarbakır Mutfağı: Yerel Kimlik, Hafıza ve Gastronomik Anlatılar Üzerine Netnografik Bir İnceleme

Öz

Dijital çağda sosyal medya platformları, yemek kültürünün üretildiği, paylaşıldığı ve yeniden anlamlandırıldığı başlıca temsil alanlarından biri hâline gelmiştir. Bu çalışma, Diyarbakır mutfağının Instagram’da nasıl temsil edildiğini inceleyerek yerel kimlik, kültürel hafıza ve dijital gastronomik anlatıların kesişiminde ortaya çıkan çok katmanlı bir yapıyı analiz etmeyi amaçlamaktadır. Netnografik yöntemle yürütülen araştırmada 75 Instagram hesabından derlenen 840 içerik tematik analize tabi tutulmuş, 312 açık koddan 7 ana tema oluşturulmuştur. Bulgular, Diyarbakır mutfağının dijital temsillerinin üç temel eksende yoğunlaştığını göstermiştir. Bunlardan ilki, geleneksel mutfak kimliğinin otantiklik, ritüel ve kolektif hafıza üzerinden yeniden üretilmesi; ikincisi, modern sunum teknikleri, estetikleşme ve dijital gastronomik performanslarla yerel mutfağın yeni bir görsel dil kazandığı estetik dönüşüm; üçüncüsü ise hikâyeleştirme, nostaljik çağrışımlar, mekânsal atmosfer ve kullanıcı etkileşimi yoluyla yemek imgelerinin kültürel aidiyet ve toplumsal bellek taşıyıcısına dönüşmesidir. Çalışma, Diyarbakır mutfağının Instagram’da hibrit bir kültürel kimlik olarak temsil edildiğini, geleneksel ve modern öğelerin iç içe geçtiği dijital bir gastronomi alanı yarattığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, dijital platformlarda yerel gastronomi temsillerini anlamada kültürel çalışmalar, hafıza teorileri ve dijital performans yaklaşımlarının önemine işaret etmekte, gastronomi turizmi, yerel kimlik politikaları ve dijital kültür araştırmaları açısından yeni bir bakış açısı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yerel mutfak temsili
• dijital gastronomi
• sosyal medya
• görsel anlatı

Etik Beyan

Çalışma kapsamında herhangi bir anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, ya da başka görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplamadığı, insan ve hayvanlar üzerinde deney vb. yapmadığından dolayı etik kurul iznine ihtiyaç duyulmamaktadır.

Diyarbakir Cuisine: A Netnographic Study of Local Identity, Memory, and Gastronomic Narratives

Öz

In the digital age, social media platforms have become prominent spaces in which food culture is produced, circulated, and reinterpreted. This study examines how Diyarbakır cuisine is represented on Instagram, aiming to analyze the multilayered structure emerging at the intersection of local identity, cultural memory, and digital gastronomic storytelling. Using a netnographic approach, 840 posts collected from 75 Instagram accounts were subjected to thematic analysis, resulting in seven main themes derived from 312 open codes. The findings reveal that the digital representations of Diyarbakır cuisine cluster around three central axes. First, traditional culinary identity is reproduced through notions of authenticity, ritual, and collective memory. Second, contemporary visual practices such as modern plating techniques, aestheticization, and digital gastronomic performances construct a new visual language for local cuisine. Third, through storytelling, nostalgic evocations, spatial atmospheres, and user engagement, food images become carriers of cultural belonging and social memory. Overall, the study demonstrates that Diyarbakır cuisine is represented on Instagram as a hybrid cultural identity, shaped by the interplay of traditional and modern elements within a digital gastronomic sphere. These findings underscore the significance of cultural studies, memory theories, and digital performance frameworks for understanding local gastronomic representations in digital environments, offering new insights for research in gastronomic tourism, local identity politics, and digital culture.

Anahtar Kelimeler

• Representation of local cuisine
• digital gastronomy
• social medya
• visual narrative

Etik Beyan

Since the study does not collect data from participants using any survey, interview, focus group study, observation, experiment, or other interview techniques, and does not conduct experiments on humans or animals, no ethics committee approval is required.

Kaynakça

1. Abidin, C. (2016). Visibility labour: engaging with ınfluencers’ fashion brands and #OOTD advertorial campaigns on Instagram. Media Internatıonal Australia. 161 (1), 86–100.
2. Akyürek, S., Özdemir, Ö., Kutukız, D. (2022). Yemek sosyolojisi kapsamında yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi: Türkiye örneği. Ç. Özer, T. Dalgın, Z. Bingöl (Ed.), IV. Uluslararası Turizm ve Kültürel Miras Kongresi bildiri kitabı içinde. (s. 24–34). https://utkm.kongresi.org/Belgeler/29/29/4_%20UTKM%20Bildiri%20Kitap%202022x(1).pdf
3. Arslantaş, E., İnce Karaçeper, E. (2023). Eski mezopotamya mutfak kültürünün günümüz Diyarbakır mutfağı üzerine etkileri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11(2), 1163–1174.
4. Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization. writing, remembrance, and political ımagination. Cambridge University Press.
5. Barth, F. (1998). Ethnic groups and boundaries: The social organization of culture difference. Waveland Press.
6. Bourdieu, P. (1984). Distinction: a social critique of the judgement of taste. Harvard University Press.
7. Boyd, D. (2014). It’s complicated: the social lives of networked teens. Yale University Press
8. Budak, E. (2021). Gaziantep iline özgü gastronomi kültürünün pazarlanmasında Instagram'ın rolü (Tez no. 385861) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi

9. Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of ıdentity. Routledge.
10. Can, M., Avcu, İ. (2023). Foodstagrammerların restoran tercihleri üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(4), 2505–2515.
11. Chen, Y. V., Wong, I. A., Leong, A. M. W., Huang, G. I. (2024). Having fun in micro-celebrity restaurants: The role of social interaction, foodstagramming, and sharing satisfaction. International Journal of Hospitality Management, 120, 103768. https://doi.org/10.1016/j. ijhm.2024.103768
12. Counihan C.M., Van Esterik P. (1997). Food and culture: a reader. Routledge.
13. Çaycı, A. E. (2019). Küreselleşen yemek kültürünün dönüşümünde sosyal medyanın rolü: ınstagram gurmeleri (Tez no. 543231). [Doktora Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
14. Çetinkaya, T. (2025). Instagram’da vegan gastronomi:# veganfood etiketi ile gastronomik kimliklerin yansıtılması. Journal of New Tourism Trends, 6(1), 19–30.
15. Çorman, G., Duman, H. (2025). Go Batman’ı keşfet: turizm tanıtımında Instagram’ın dokunuşu. Turizm Akademik Dergisi, 12(1), 17–34.
16. Dirks, R., Hunter, G. (2013). The anthropology of food. K. Albala (Ed.), Routledge international handbook of food studies içinde (s. 3-13). Routledge.
17. Fathy, E. A., Salem, I. E., Zidan, H. A. K. Y., Abdien, M. K. (2025). From plate to post: how foodstagramming enriches tourist satisfaction and creates memorable experiences in culinary tourism. Current Issues in Tourism, 28(20), 3373–3392.
18. Featherstone, M. (1991). Consumer culture and postmodernism. Sage Publications.
19. Fox, A.K., Bacile, T.J., Nakhata, C., Weible, A., (2018). Selfie-marketing: exploring narcissism and self-concept in visual user-generated content on social media, Journal of Consumer Marketing, 35(1), 11–21.
20. Goffman, E. (2023). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.
21. Gürhan, N., Haznedaroğlu, R., Demir, A. E. (2022). Kent ve yemek kültürü. M.F. Duman, (Ed.). Kentsel prizma ve toplumsal spektrum içinde (s. 357-383). Nobel Bilimsel Yayınları.
22. Hall, S. (2015). Cultural ıdentity and diaspora. J. Rutherford (Ed.), Colonial discourse and post-colonial theory içinde (s. 392-403). Routledge.
23. Hoskins, A. (2018). Digital memory studies: media pasts in transition. Routledge.
24. Johnston, J., Baumann, S. (2014). Foodies: Democracy and distinction in the gourmet foodscape. Routledge. Kara, O. (2024). We are social dijital 2024 global raporu yayınlandı!. https://omgiletisim.com/we-are-social-dijital-2024-global-raporuyayinlandi
25. Karahan, S., Nergiz, H. G. (2021). P2P turizm faaliyetlerinde etik değerler: Airbnb örneği. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 305–325.
26. Kılıç, S. (2015). Kappa testi. Journal of Mood Disorders, 5(3), 142–144.
27. Kozinets, R. V. (1998). On netnography: ınitial reflections on consumer research ınvestigations of cyberculture. ACR North American Advances, 25(1), 366–371.
28. Kozinets, R. V. (2015). Netnography: redefined. Sage.
29. Landis, J. R., Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1) 159–174.
30. Leaver, T., Highfield, T., Abidin, C. (2020). Instagram: Visual social media cultures. Polity Press. Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell.
31. Lévi-Strauss, C. (2012). The culinary triangle. C. Counihan., P. Esterik (Ed..), Food and culture içinde (s. 54–61). Routledge.
32. Lin, B., Fu, X., Murphy, K. (2024). Investigating the foodstagramming mechanism: A customer-dominant logic perspective of customer engagement. Journal of Hospitality and Tourism Management, 58, 371–380.
33. Lo, I. S., McKercher, B. (2015). Ideal image in process: Online tourist photography and impression management, Annals of Tourism Research., 52, 104–116.
34. Macit, N., Kıran, Ö. (2024). Yemek ve toplum: kültür, kimlik ve eşitsizlikler. Olgu Sosyoloji Dergisi, 3(2), 97–106.
35. Manovich, L. (2017). Instagram and contemporary ımage. University of Chicago Press.
36. Marwick, A. E. (2015). Instafame: luxury selfies in the attention economy. Public Culture, 27(1), 137–160.
37. Papacharissi, Z. (2014). Affective publics: sentiment, technology, and politics. Oxford University Press.
38. Peng, Y. (2019). Sharing food photographs on social media: Performative Xiaozi lifestyle in young, middle-class chinese urbanites’ wechat ‘moments’. Social Identities, 25(2), 269–287.
39. Poulain, J. P. (2017). The sociology of food: eating and the place of food in society. Bloomsbury Publishing.
40. Solmaz, F. (2022). Gastronomi turizmi kapsamında Diyarbakır’ı ziyaret eden turistlerin yerel yemek deneyimlerinin memnuniyete etkisi (Tez no. 486127) [Yüksek Lisans Tezi, Batman Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
41. Süzer, Ö. (2025). Bolu’daki restoran işletmelerinin dijital izleri: Tripadvisor yorumlarının netnografik analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(3), 2497–2509.
42. Tavakoli, R., Ling, T. A. (2022). A Netnographic study on the perceptions of consuming virtual food. Asia-pacific Journal of Innovation in Hospitality & Tourism, 11(3), 97-116.
43. Uzun, M., Karahan, S. (2024). Çevrim içi gastronomi deneyimlerinin turizme yönelik etkileri. Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, (13), 43–53.
44. Ülker Demirel, E. (2020). Yabancı turistlerin unutulmaz turizm deneyimleri üzerine netnografik bir araştırma: Gelibolu yarımadası örneği. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 9(1), 67–90. https://izlik.org/JA89YJ64NJ
45. Wang, H.-Y. (2011). Exploring the factors of gastronomy blogs influancing readers' intention to taste. International Journal of Hospitality Management, 30(3)503–514.